Cùng với mục tiêu xây dựng ngành thủy sản hiện đại, bền vững, công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) đang được các lực lượng chức năng thành phố Đà Nẵng xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Hoạt động kiểm soát tàu cá được triển khai gắn với tuần tra, bảo vệ chủ quyền biển đảo, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm và tìm kiếm cứu nạn.

Tại xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng, chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu QNa-92378 TS Huỳnh Văn Hùng cho biết, đến giữa tháng 8/2026, tàu đã thực hiện 3 chuyến biển dài ngày với 26 lao động. Riêng chuyến biển thứ ba trong năm, tàu khai thác được khoảng 18 tấn mực.

Nhờ đầu ra ổn định với giá khoảng 165.000 đồng/kg, thu nhập bình quân của lao động trên tàu đạt khoảng 25 triệu đồng/người/tháng. Đây là động lực để ngư dân tiếp tục bám biển, đồng thời tuân thủ các quy định nhằm bảo đảm hoạt động khai thác hợp pháp.

Theo ông Hùng, trước mỗi chuyến biển, danh sách thuyền viên, ngành nghề khai thác, thời gian và ngư trường hoạt động đều được đăng ký với Đồn Biên phòng. Các thủ tục liên quan đến bảo hiểm vỏ tàu, bảo hiểm thuyền viên và đăng ký hành nghề được kiểm tra, xác nhận trước khi phương tiện xuất bến. Việc tuân thủ quy định không chỉ giúp bảo đảm quyền lợi của ngư dân mà còn góp phần kiểm soát nguồn gốc thủy sản, nâng cao tính minh bạch của hoạt động khai thác và phục vụ mục tiêu gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU.

Tại xã Duy Nghĩa, thành phố Đà Nẵng, chủ tàu kiêm thuyền trưởng tàu QNa-91078 TS Nguyễn Công Phụng cũng đang chuẩn bị cho chuyến biển thứ ba trong năm. Với công suất 900 CV, phương tiện được trang bị thiết bị dò tìm luồng cá và hệ thống bảo quản sản phẩm sau thu hoạch, giúp 20 lao động trên tàu có thu nhập bình quân hơn 20 triệu đồng/người/tháng.

Ông Phụng cho biết, trước mỗi chuyến ra khơi, phương tiện và toàn bộ lao động đều phải hoàn thành các thủ tục đăng ký theo quy định. Khi cập cảng, sản lượng khai thác được công khai và thực hiện các thủ tục xác nhận nguồn gốc thủy sản với cơ quan chức năng. Cùng với việc nâng cấp cơ sở hạ tầng nghề cá, công tác quản lý đội tàu được Đà Nẵng tăng cường. Thành phố hiện có hơn 4.100 tàu cá các loại, trong đó hơn 1.200 tàu đủ khả năng vươn khơi, khai thác dài ngày.

Các tàu cá có chiều dài từ 21 m trở lên được kiểm tra việc chấp hành các quy định của Luật Thủy sản, qua đó cơ bản xóa bỏ tình trạng tàu “3 không”, gồm không đăng ký, không giấy phép khai thác và không đăng kiểm.

Đại tá Trần Tiến Hiền, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Đà Nẵng, cho biết chống khai thác IUU là một trong những nhiệm vụ chính trị thường xuyên của lực lượng. Các trạm biên phòng tuyến biển duy trì kiểm tra, kiểm soát 100% tàu cá xuất, nhập bến.

Những tàu không hoàn thiện thủ tục hành chính, không có tín hiệu giám sát hành trình theo quy định hoặc có dấu hiệu vi phạm đều không được giải quyết thủ tục xuất, nhập bến. Lực lượng biên phòng đồng thời tăng cường kiểm soát để ngăn tàu cá vượt trạm trái phép.

Theo Đại tá Trần Tiến Hiền, Bộ đội Biên phòng Đà Nẵng đã triển khai nhiều đợt cao điểm tuần tra, kiểm tra, kiểm soát với sự phối hợp của các lực lượng chức năng; đồng thời xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về khai thác IUU.

Một trong những yêu cầu được đặt lên hàng đầu là chủ động ngăn chặn từ sớm, từ xa, không để tàu cá Đà Nẵng vi phạm vùng biển nước ngoài. Đến nay, 100% tàu cá của ngư dân đã hoàn thành đăng ký, đăng kiểm, đánh dấu tàu cá, lắp đặt thiết bị giám sát hành trình và cập nhật dữ liệu vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia VNfishbase. Trên vùng biển miền Trung, lực lượng Cảnh sát biển cũng tăng cường giám sát hoạt động của tàu cá, đặc biệt tại các khu vực biển giáp ranh với các nước.

Đại tá Lê Huy, Chính ủy Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 2, cho biết đơn vị duy trì nghiêm chế độ trực, tăng cường quan sát 24/24 giờ nhằm phát hiện, theo dõi và giám sát tàu cá hoạt động tại các khu vực nhạy cảm. Mục tiêu là ngăn chặn nguy cơ tàu cá Việt Nam vượt sang vùng biển nước ngoài để khai thác hoặc mua bán thủy sản trái phép.

Cùng với kiểm soát trên biển, công tác tuyên truyền được triển khai thường xuyên thông qua hệ thống thông tin liên lạc trên tàu cá. Lực lượng Cảnh sát biển tổ chức theo dõi hàng nghìn lượt tàu cá qua hệ thống giám sát hành trình VMS, kết hợp tuyên truyền pháp luật, phổ biến Luật Thủy sản và các quy định về chống khai thác IUU cho ngư dân.

Việc kết hợp giữa tuyên truyền, giám sát và kiểm tra thực tế đang góp phần nâng cao nhận thức của ngư dân. Từ chỗ chỉ coi việc tuân thủ quy định là yêu cầu bắt buộc, nhiều chủ tàu đã từng bước nhận thức rõ rằng khai thác hợp pháp, minh bạch nguồn gốc và bảo vệ ngư trường là điều kiện để duy trì thị trường và nâng giá trị sản phẩm thủy sản.

Theo Đại tá Lê Huy, chống khai thác IUU được thực hiện đồng thời với nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, bảo vệ chủ quyền, đấu tranh phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, tội phạm ma túy và tìm kiếm cứu nạn. Việc kết hợp các nhiệm vụ giúp lực lượng chức năng chủ động nắm tình hình trên biển, phát hiện sớm nguy cơ vi phạm và kịp thời phối hợp với các địa phương, lực lượng liên quan để xử lý.

Trong đó, chia sẻ thông tin về hoạt động của tàu cá, theo dõi hành trình và nhận diện nguy cơ tàu có ý định vượt vùng biển cho phép là những nội dung được duy trì thường xuyên. Đối với Đà Nẵng, việc kiểm soát chặt đội tàu không chỉ nhằm đáp ứng các yêu cầu chống khai thác IUU mà còn là bước quan trọng để xây dựng ngành thủy sản theo hướng hiện đại, có trách nhiệm và bền vững.

Khi 100% tàu cá được quản lý, giám sát hành trình, sản lượng khai thác được kiểm soát và nguồn gốc thủy sản được minh bạch, hoạt động khai thác sẽ từng bước chuyển từ quản lý theo phương thức truyền thống sang quản lý dựa trên dữ liệu.

Đây cũng là nền tảng để nâng cao uy tín thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và bảo đảm sinh kế lâu dài cho ngư dân. Với việc duy trì kiểm soát từ cảng đến ngư trường và chủ động ngăn vi phạm từ sớm, Đà Nẵng đang góp phần thực hiện mục tiêu chung của cả nước trong nỗ lực tháo gỡ “thẻ vàng” IUU và phát triển nghề cá theo hướng có trách nhiệm.