Đầu tư hạ tầng, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn

Xây dựng nông thôn mới tại Bắc Ninh đang chuyển dần từ yêu cầu hoàn thành các tiêu chí sang nâng cao chất lượng và tính bền vững. Trong đó, việc huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng kinh tế – xã hội, phát triển sản xuất và cải thiện điều kiện sinh hoạt của người dân được xác định là những nhiệm vụ quan trọng.

Theo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh, trong giai đoạn 2021–2025, thành phố Bắc Ninh đã phân bổ hơn 1.200 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương, đồng thời huy động hơn 2.200 tỷ đồng từ các nguồn lực hợp pháp khác để thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Nguồn lực này góp phần cải thiện hệ thống giao thông, công trình công cộng và các điều kiện phục vụ đời sống dân sinh.

Tại nhiều địa phương, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư đồng bộ. Đường giao thông được mở rộng, hệ thống chiếu sáng, cây xanh, vỉa hè và các công trình phúc lợi được quan tâm xây dựng, tạo diện mạo khang trang cho các khu vực nông thôn.

Xã Tân Dĩnh là một trong những địa phương có sự chuyển dịch rõ nét về cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp, xây dựng và thương mại, dịch vụ. Theo thông tin từ lãnh đạo xã Tân Dĩnh, tỷ trọng giá trị sản xuất nông nghiệp tại xã hiện còn 8,46%; công nghiệp – xây dựng chiếm 62,97%; thương mại – dịch vụ đạt 28,57%.Năm 2025, tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn xã Tân Dĩnh đạt 555 tỷ đồng, bằng 323,3% kế hoạch. Nguồn lực này tạo điều kiện để địa phương tiếp tục đầu tư, hoàn thiện hệ thống hạ tầng phục vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Đến nay, 100% đường trục xã, liên thôn tại Tân Dĩnh đã được cứng hóa, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, thoát nước và vỉa hè. Hơn 80% số hộ được sử dụng nước sạch theo quy chuẩn; tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến toàn trình đạt 93,74%; 15/15 thôn đạt tiêu chuẩn thôn thông minh. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều giảm còn 0,53%.

Những kết quả này cho thấy xây dựng nông thôn mới không chỉ tạo chuyển biến về hạ tầng mà còn góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu, cải thiện môi trường sống và thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại địa phương.

Tương tự, tại xã Trung Chính, chương trình xây dựng nông thôn mới cũng được triển khai gắn với định hướng phát triển đô thị và các dự án hạ tầng có tính kết nối vùng. Địa phương tập trung hoàn thiện các công trình giao thông, thủy lợi, trường học, trạm y tế và nhà văn hóa, đồng thời định hướng phát triển công nghiệp, dịch vụ, logistics và nông nghiệp công nghệ cao.

Đáng chú ý, xã đang tập trung giải phóng mặt bằng gần 300 ha đất nông nghiệp phục vụ tái định cư dự án Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối với Thủ đô Hà Nội. Khi các dự án hạ tầng động lực được triển khai đồng bộ, địa phương có thêm điều kiện mở rộng không gian phát triển, thu hút dân cư và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tăng tỷ trọng thương mại, dịch vụ.

Bám sát bộ tiêu chí, gắn xây dựng nông thôn mới với chuyển đổi số và phát triển bền vững

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình rà soát các tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 tại Bắc Ninh cũng cho thấy một số khó khăn cần tiếp tục giải quyết.Tại một số địa phương, đường giao thông tuy đã được cứng hóa nhưng mặt đường còn hẹp, phổ biến từ 3,5 m đến 5,5 m, thiếu vỉa hè và hành lang an toàn. Trong bối cảnh lưu lượng phương tiện gia tăng, những hạn chế này có thể ảnh hưởng đến khả năng lưu thông và an toàn giao thông.

Một số tiêu chí về hạ tầng thương mại nông thôn, tốc độ tăng thu nhập bình quân đầu người, lao động qua đào tạo và phát triển các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn vẫn cần được cải thiện. Bên cạnh đó, quỹ đất dành cho nông nghiệp công nghệ cao, du lịch sinh thái và du lịch trải nghiệm còn hạn chế, trong khi việc duy trì, nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới đòi hỏi nguồn vốn đầu tư đáng kể.

Ông Lưu Văn Khải, Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn tỉnh Bắc Ninh cho biết, giai đoạn 2026–2030, Bắc Ninh xác định tiếp tục triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới theo hướng đi vào chiều sâu, hiệu quả và bền vững. Trọng tâm là cơ cấu lại ngành nông nghiệp, thúc đẩy đô thị hóa nông thôn gắn với chuyển đổi số, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân và bảo vệ môi trường cảnh quan.

Để hiện thực hóa mục tiêu, địa phương định hướng rà soát, phân loại các xã, phường theo từng nhóm tiêu chí nhằm áp dụng giải pháp hỗ trợ phù hợp. Cùng với đó, khuyến khích phát triển kinh tế nông thôn gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành và nhân rộng mô hình thôn thông minh gắn với dịch vụ công trực tuyến.

Việc hỗ trợ tín dụng cho sản xuất, phát triển sản phẩm OCOP, công nghệ chế biến và bảo đảm vệ sinh môi trường cũng được chú trọng. Đây là những yếu tố có ý nghĩa đối với quá trình nâng cao giá trị sản phẩm địa phương, mở rộng đầu ra cho nông sản và tạo thêm sinh kế cho người dân nông thôn.

Đối với lĩnh vực nông nghiệp, việc ứng dụng công nghệ cao, đổi mới phương thức sản xuất và tăng cường liên kết với các hoạt động công nghiệp, thương mại, dịch vụ được xem là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực. Khi sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến, tiêu thụ và các chuỗi giá trị, khu vực nông thôn có thêm cơ hội tạo việc làm, tăng thu nhập và nâng cao năng lực cạnh tranh của sản phẩm.

Song song với phát triển kinh tế, Bắc Ninh chú trọng bảo tồn di sản, gìn giữ không gian văn hóa truyền thống và phát huy các phong trào văn nghệ, thể thao tại cơ sở. Việc kết hợp giữa hiện đại hóa hạ tầng với bảo tồn bản sắc văn hóa góp phần tạo nên những vùng quê phát triển nhưng vẫn giữ được giá trị đặc trưng của địa phương.

Có thể thấy, xây dựng nông thôn mới theo hướng đô thị hóa tại Bắc Ninh đang đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng hạ tầng, hiệu quả sản xuất, môi trường sống và năng lực quản trị ở cơ sở. Trong giai đoạn tới, việc huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế nông thôn và phát huy vai trò chủ thể của người dân sẽ là những yếu tố quan trọng để chương trình tiếp tục phát huy hiệu quả.

Hướng tới mục tiêu phát triển hiện đại và bền vững, Bắc Ninh không chỉ quan tâm hoàn thiện các tiêu chí nông thôn mới mà còn hướng đến xây dựng những vùng quê có hạ tầng đồng bộ, kinh tế phát triển, môi trường xanh, sạch và chất lượng sống ngày càng được nâng cao.