OCOP gắn với lợi thế địa phương, nâng cao giá trị sản phẩm

Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng hiện đại, bền vững đang đặt ra yêu cầu không chỉ nâng cấp hạ tầng mà còn phải khai thác hiệu quả tiềm năng sản xuất, tài nguyên bản địa và lợi thế văn hóa của từng địa phương. Trong định hướng đó, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) được Bắc Ninh xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm phát triển kinh tế khu vực nông thôn, nâng cao giá trị nông sản và tạo sinh kế cho người dân.

Theo thông tin từ Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Bắc Ninh, đến hết tháng 7/2026 toàn tỉnh hiện có 722 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, gồm 1 sản phẩm 5 sao, 57 sản phẩm 4 sao và 664 sản phẩm 3 sao. Kết quả này cho thấy sự tham gia ngày càng tích cực của doanh nghiệp, hợp tác xã và các cơ sở sản xuất trong việc phát triển sản phẩm đặc trưng, từng bước xây dựng thương hiệu gắn với địa phương.

Thành công của chương trình OCOP tại Bắc Ninh không chỉ nằm ở số lượng. Điểm nhấn tạo nên giá trị và sức cạnh tranh cho các sản phẩm chính là yếu tố chất lượng và sự minh bạch. Tất cả các sản phẩm OCOP đều có hồ sơ, minh chứng rõ ràng về nguồn gốc xuất xứ, quy trình sản xuất.

Nhiều chủ thể đã mạnh dạn đầu tư, áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, đạt các chứng nhận quốc tế như ISO 22000, HACCP, VietGAP, GlobalGAP… Đây không chỉ là "tấm vé thông hành" giúp sản phẩm dễ dàng tiếp cận các kênh phân phối hiện đại mà còn là lời cam kết về chất lượng và sự an toàn đối với người tiêu dùng. Chính sự đầu tư vào chất lượng đã giúp kinh tế nông thôn phát triển theo hướng nội sinh, gia tăng giá trị trên từng sản phẩm.

Thực tế tại Bắc Ninh cho thấy, việc phát triển OCOP có thể gắn với nhiều lĩnh vực, từ nông sản, thực phẩm chế biến đến dược liệu và sản phẩm làng nghề. Mỗi sản phẩm không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn mang đến đặc điểm vùng nguyên liệu, kinh nghiệm sản xuất và bản sắc văn hóa địa phương. Đây là cơ sở để tỉnh phát triển các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh, đồng thời kết nối sản xuất nông thôn với thương mại, dịch vụ và du lịch.

Theo Kế hoạch số 68/KH-UBND triển khai Chương trình OCOP năm 2026, Bắc Ninh đặt mục tiêu có thêm ít nhất 100 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên; đồng thời rà soát, đánh giá lại khoảng 35–40% số sản phẩm đã hết thời hạn công nhận nhằm duy trì chất lượng và nâng hạng khi đủ điều kiện.

Để thực hiện mục tiêu này, thành phố Bắc Ninh chú trọng phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, dựa trên lợi thế về nguyên liệu địa phương, văn hóa và tri thức bản địa; ưu tiên sản phẩm đặc sản, sản phẩm chế biến, làng nghề truyền thống và dịch vụ du lịch nông thôn. Cùng với đó, công tác tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn chuẩn hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cho các chủ thể được xác định là những nhiệm vụ cần triển khai đồng bộ.

Chuẩn hóa chất lượng, mở rộng thị trường cho sản phẩm OCOP

Cùng với mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và bảo đảm tính bền vững của sản phẩm là yêu cầu quan trọng đối với OCOP Bắc Ninh trong giai đoạn tới. Thực tế cho thấy, việc được công nhận đạt sao mới là bước đầu; để duy trì sức cạnh tranh, các chủ thể cần liên tục cải tiến quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo Chi cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn Bắc Ninh, từ đầu năm đến nay đã tiếp nhận 652 hồ sơ sản phẩm đăng ký tham gia chương trình OCOP. Kết quả sơ bộ, có 514 sản phẩm được xác định có tiềm năng phát triển thành sản phẩm OCOP. Công tác rà soát, hướng dẫn chuẩn hóa giúp các chủ thể nhận diện những nội dung cần hoàn thiện trước khi tham gia đánh giá, phân hạng, qua đó nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chí của chương trình.

Bên cạnh chất lượng, năng lực tiếp cận thị trường cũng là vấn đề cần được quan tâm. Dù Bắc Ninh có nhiều sản phẩm OCOP, việc đưa sản phẩm vào hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn gặp những trở ngại liên quan đến tiêu chuẩn, công nghệ, logistics và thương mại số. Điều này đặt ra yêu cầu các chủ thể phải đầu tư bài bản hơn về vùng nguyên liệu, bao bì, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng.

Để tháo gỡ những hạn chế đó, Bắc Ninh định hướng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung – cầu thông qua hội chợ, triển lãm, sự kiện quảng bá sản phẩm; đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển cơ sở dữ liệu OCOP và kết nối với các sàn thương mại điện tử uy tín. Việc mở rộng kênh phân phối cần đi đôi với nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm chất lượng ổn định và xây dựng uy tín thương hiệu.

Một hướng đi đáng chú ý khác là gắn phát triển OCOP với du lịch nông thôn và khai thác giá trị văn hóa địa phương. Với lợi thế về sản vật, làng nghề và di sản văn hóa Kinh Bắc, Bắc Ninh có điều kiện kết nối sản phẩm với các hoạt động trải nghiệm, tham quan và tiêu dùng tại chỗ. Khi được tổ chức phù hợp, hướng đi này không chỉ mở rộng đầu ra mà còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, tạo thêm cơ hội việc làm cho người dân.

Tuy nhiên, để OCOP thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, việc gia tăng số lượng sản phẩm cần song hành với hiệu quả tiêu thụ và năng lực duy trì chất lượng sau công nhận. Các chủ thể cần chủ động đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và phát triển liên kết giữa sản xuất, chế biến, phân phối. Cơ quan quản lý tiếp tục giữ vai trò hướng dẫn, kiểm tra, giám sát chất lượng, hỗ trợ xúc tiến thương mại và kết nối thị trường.

Trong giai đoạn 2026–2030, phát triển OCOP gắn với xây dựng nông thôn mới hiện đại, chuyển đổi số và bảo tồn bản sắc địa phương sẽ là hướng đi có ý nghĩa đối với Bắc Ninh. Khi sản phẩm đặc trưng được nâng cao chất lượng, có thị trường tiêu thụ ổn định và tạo ra giá trị kinh tế thực chất, chương trình không chỉ góp phần nâng tầm thương hiệu địa phương mà còn tạo thêm sinh kế, cải thiện thu nhập và thúc đẩy phát triển nông thôn theo hướng bền vững.