Ngày 23/10, tọa đàm “Đối thoại nông sản Italy - Việt Nam” diễn ra tại trụ sở Hiệp hội Trồng trọt Italy (AIC) ở thủ đô Rome, tập trung trao đổi các giải pháp thúc đẩy hợp tác thương mại, tăng cường kết nối doanh nghiệp và mở rộng cơ hội tiếp cận trực tiếp thị trường cho nông sản Việt Nam. Sự kiện do Thương vụ Đại sứ quán Việt Nam tại Italy phối hợp với Phòng Thương mại Italy - Việt Nam (CCIV), AIC và Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA) tổ chức, trong bối cảnh quan hệ Đối tác Chiến lược Việt Nam - Italy tiếp tục phát triển tích cực, với hợp tác kinh tế - thương mại là một trong những trụ cột quan trọng.

Việt Nam hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Italy trong ASEAN, trong khi Italy là đối tác thương mại lớn thứ ba của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU). Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 5,9 tỷ USD, tăng 8,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong quan hệ thương mại song phương, nông sản và gia vị tiếp tục là nhóm hàng có nhiều tiềm năng hợp tác. Các mặt hàng như hồ tiêu, hạt điều, cà phê, quế và hồi không chỉ đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu mà còn mở ra dư địa phát triển các chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao giữa hai nước.

Italy hiện nhập khẩu khoảng 3.800 - 5.000 tấn hồ tiêu mỗi năm. Theo số liệu 7 tháng đầu năm 2026, Việt Nam tiếp tục là nhà cung cấp hồ tiêu lớn nhất cho thị trường này, với 662 tấn, chiếm 23,6% thị phần. Tuy nhiên, lượng xuất khẩu ghi nhận xu hướng giảm so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh sự chững lại của thị trường châu Âu, một nguyên nhân đáng chú ý là doanh nghiệp Italy có xu hướng nhập khẩu thông qua các đại lý trung gian tại Đức và Hà Lan thay vì giao dịch trực tiếp với nhà cung cấp Việt Nam.

Thực tế này đặt ra yêu cầu đối với doanh nghiệp Việt Nam phải đổi mới phương thức tiếp cận thị trường, tăng cường kết nối trực tiếp với nhà nhập khẩu, nhà chế biến và hệ thống phân phối tại Italy. Qua đó, doanh nghiệp có thể nâng cao khả năng nắm bắt nhu cầu, chủ động hơn trong hoạt động xúc tiến thương mại và gia tăng giá trị thương hiệu. Chủ tịch VPSA Hoàng Thị Liên cho rằng việc mở rộng các kênh giao thương trực tiếp là hướng đi cần thiết để doanh nghiệp Việt Nam tăng cường hiện diện tại Italy. Đây cũng là cơ hội để quảng bá sản phẩm, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài và củng cố vị thế của nông sản Việt Nam tại một thị trường có yêu cầu cao.

Theo bà, Italy là thị trường khó tính, đòi hỏi doanh nghiệp phải đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Tuy nhiên, việc chinh phục thành công thị trường này cũng có thể tạo dựng uy tín, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn khi mở rộng sang các thị trường khác.

Tại tọa đàm, các đại biểu nhấn mạnh rằng tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm, bảo đảm tính minh bạch và phát triển bền vững là những điều kiện quan trọng để nông sản Việt Nam tiếp cận sâu hơn vào hệ thống chế biến thực phẩm và bán lẻ tại Italy. Thư ký AIC Marco Mabritto đánh giá hai nền kinh tế có tính bổ trợ, tạo cơ sở để doanh nghiệp hai nước phát triển quan hệ hợp tác thiết thực. Trong bối cảnh chuỗi cung ứng ngày càng đòi hỏi tiêu chuẩn cao, việc tăng cường hiểu biết về thị trường, phương thức kinh doanh và yêu cầu của đối tác có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên.

Ông cũng nhấn mạnh tính bền vững cần gắn với việc tôn trọng quyền lợi và bảo đảm chứng nhận đầy đủ cho người lao động trong chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm tại cả Việt Nam và Italy. Cùng quan điểm, Chủ tịch CCIV Phạm Văn Hồng cho rằng những thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở công nghệ hay nguồn vốn, mà còn ở mức độ am hiểu thị trường và khả năng đáp ứng các quy tắc kinh doanh tại Italy. Hai yếu tố then chốt là “niềm tin” và “luật chơi” cần được chú trọng để xây dựng quan hệ hợp tác ổn định, lâu dài.

Theo đó, việc tăng cường vai trò kết nối của các tổ chức xúc tiến thương mại và hiệp hội doanh nghiệp sẽ góp phần giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận đúng đối tác, hiểu rõ yêu cầu thị trường và hạn chế rủi ro trong quá trình giao dịch.

Phát biểu tại tọa đàm, bà Phạm Thị Vân Thành, Bí thư thứ nhất Thương vụ Việt Nam tại Italy, cho biết ngành nông sản Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng giảm xuất khẩu thô, đẩy mạnh chế biến sâu, chuẩn hóa vùng trồng và ứng dụng hệ thống định vị GPS nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường EU, trong đó có Quy định chống phá rừng của EU (EUDR).

Đây là những bước đi quan trọng nhằm nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, tăng tính minh bạch của chuỗi cung ứng và củng cố niềm tin của nhà nhập khẩu. Đối với các doanh nghiệp muốn phát triển thị trường Italy, việc chủ động cập nhật quy định, hoàn thiện hồ sơ sản phẩm và bảo đảm tính nhất quán về chất lượng sẽ góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh.

Thương vụ Việt Nam tại Italy cam kết tiếp tục phối hợp chặt chẽ với VPSA và CCIV để hỗ trợ doanh nghiệp xác minh đối tác, tư vấn hợp đồng và hạn chế rủi ro pháp lý trong hoạt động thương mại. Sự đồng hành của các cơ quan và hiệp hội được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn khi tiếp cận nhà nhập khẩu, nhà chế biến và các kênh phân phối tại Italy.

Về dài hạn, việc kết hợp nguồn cung nông sản đạt chuẩn của Việt Nam với năng lực chế biến, phát triển sản phẩm và xây dựng thương hiệu của Italy sẽ tạo thêm cơ hội nâng cao giá trị hàng hóa. Đồng thời, doanh nghiệp hai nước có thể tận dụng tốt hơn các ưu đãi từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), mở rộng hợp tác và phát triển thị trường theo hướng bền vững.

Từ kết nối doanh nghiệp đến chuẩn hóa sản xuất và nâng cao năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, những nỗ lực này được kỳ vọng sẽ giúp nông sản Việt Nam giảm dần sự phụ thuộc vào các khâu trung gian, gia tăng hiện diện trực tiếp và từng bước xây dựng chỗ đứng vững chắc tại Italy cũng như các thị trường khác ở châu Âu.