Giảm nghèo bền vững là nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, góp phần bảo đảm an sinh, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các địa bàn và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Trong giai đoạn mới, Bắc Ninh định hướng gắn các chính sách hỗ trợ trực tiếp với phát triển sản xuất, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và mở rộng khả năng tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Cách tiếp cận này hướng tới mục tiêu không chỉ giúp người dân vượt qua khó khăn trước mắt mà còn tạo nền tảng để ổn định cuộc sống, chủ động vươn lên và hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Huy động nguồn lực, xác định rõ trách nhiệm

Triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi giai đoạn 2026–2030, Bắc Ninh đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Các mục tiêu giảm nghèo được đặt trong mối liên hệ với phát triển nông thôn, nâng cao thu nhập và cải thiện điều kiện sống, qua đó tạo sự đồng bộ giữa chính sách an sinh xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế.

Theo kế hoạch dự kiến, tổng nguồn lực thực hiện chương trình giai đoạn 2026–2030 tại Bắc Ninh hơn 12.300 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương hơn 1.930 tỷ đồng, ngân sách tỉnh gần 3.000 tỷ đồng, vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án khác hơn 4.250 tỷ đồng. Phần còn lại dự kiến được huy động từ ngân sách cấp xã, tín dụng chính sách, doanh nghiệp và các nguồn hợp pháp khác.

Quy mô nguồn lực này cho thấy yêu cầu phối hợp giữa đầu tư công và huy động nguồn lực xã hội trong thực hiện các mục tiêu phát triển. Tuy nhiên, hiệu quả của chương trình không chỉ được quyết định bởi tổng vốn huy động mà còn phụ thuộc vào việc xác định đúng nhu cầu, lựa chọn nhiệm vụ ưu tiên và tổ chức thực hiện sát với điều kiện thực tế. Nguồn lực cần được phân bổ có trọng tâm, gắn với tiến độ, chất lượng công trình và hiệu quả hỗ trợ người dân.

Tại hội nghị triển khai kế hoạch thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026–2030 và năm 2026 diễn ra ngày 20/8, đồng chí Lê Xuân Lợi, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, chủ trì hội nghị. Yêu cầu đặt ra đối với các sở, ngành và địa phương là tăng cường trách nhiệm trong tổ chức thực hiện, bảo đảm rõ nhiệm vụ, rõ đơn vị phụ trách và thời hạn hoàn thành. Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo, kiểm tra và chịu trách nhiệm về tiến độ, kết quả thực hiện tại địa bàn, lĩnh vực được giao.

Việc lấy kết quả giải ngân, chất lượng hoàn thành và hiệu quả thực tế làm thước đo đánh giá góp phần hạn chế tình trạng triển khai hình thức, dàn trải. Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên để kịp thời tháo gỡ khó khăn, bảo đảm các chính sách đến đúng đối tượng và phát huy hiệu quả.

Tạo sinh kế, nâng cao khả năng tự vươn lên

Trong giảm nghèo bền vững, phát triển sinh kế và tạo việc làm giữ vai trò quan trọng bởi đây là những yếu tố trực tiếp tạo thu nhập, giúp người dân ổn định cuộc sống. Vì vậy, việc triển khai các chính sách cần gắn hỗ trợ vốn với nhu cầu sản xuất, đào tạo nghề với cơ hội việc làm và hướng dẫn kỹ thuật với điều kiện phát triển kinh tế của từng địa bàn.

Tín dụng chính sách có ý nghĩa hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng đủ điều kiện tiếp cận nguồn vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm. Khi được kết hợp với tư vấn phương án sản xuất, chuyển giao kỹ thuật và kết nối thị trường, nguồn vốn có thể trở thành động lực giúp người dân nâng cao năng lực tự chủ, từng bước cải thiện thu nhập. Đào tạo nghề cũng cần hướng tới nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và thị trường lao động, hạn chế tình trạng học nghề nhưng khó tìm việc hoặc không áp dụng được vào sản xuất.

Bên cạnh hỗ trợ phát triển kinh tế, chính sách giảm nghèo cần bảo đảm người dân tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, giáo dục, y tế và điều kiện sinh hoạt thiết yếu giúp giảm bớt những khó khăn kéo dài, đồng thời tạo điều kiện để các thành viên trong gia đình có cơ hội học tập, làm việc và nâng cao chất lượng cuộc sống. Với những hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, việc kết hợp nhiều hình thức hỗ trợ phù hợp sẽ có ý nghĩa thiết thực hơn so với các giải pháp riêng lẻ.

Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và địa bàn đặc biệt khó khăn, Bắc Ninh định hướng ưu tiên đầu tư hạ tầng, hỗ trợ nhà ở, nước sinh hoạt, phát triển sản xuất, đào tạo nghề và mở rộng tiếp cận tín dụng chính sách. Đây là những điều kiện quan trọng để cải thiện khả năng kết nối, nâng cao cơ hội phát triển kinh tế và từng bước thu hẹp khoảng cách về mức sống giữa các vùng.

Để đánh giá đầy đủ tác động của chính sách, kết quả thực hiện cần được phản ánh bằng những thay đổi cụ thể như số hộ thoát nghèo, số lao động có việc làm ổn định, khả năng tăng thu nhập, mức độ tiếp cận dịch vụ thiết yếu và nguy cơ tái nghèo. Việc rà soát nhu cầu của từng nhóm đối tượng cũng giúp chính quyền điều chỉnh phương thức hỗ trợ, tránh áp dụng một cách làm chung cho những hoàn cảnh khác nhau.

Gắn giảm nghèo với xây dựng nông thôn mới

Xây dựng nông thôn mới là một trong những nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đời sống và tạo điều kiện giảm nghèo bền vững. Giai đoạn 2021–2025, Bắc Ninh đã phân bổ hơn 1.200 tỷ đồng ngân sách Trung ương và huy động hơn 2.200 tỷ đồng từ các nguồn hợp pháp khác cho xây dựng nông thôn mới. Kết quả huy động nguồn lực này tạo cơ sở để địa phương tiếp tục chuyển trọng tâm từ hoàn thành tiêu chí sang nâng cao chất lượng và tính bền vững của các tiêu chí.

Trong giai đoạn 2026–2030, Bắc Ninh đặt mục tiêu trên 70% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, khoảng 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại; thu nhập bình quân của người dân nông thôn tăng 2,5–3 lần so với năm 2020. Đây là các mục tiêu của cả giai đoạn, đòi hỏi sự phối hợp giữa đầu tư hạ tầng, phát triển sản xuất và nâng cao chất lượng các dịch vụ phục vụ đời sống dân cư.

Riêng năm 2026, địa phương tập trung thực hiện mục tiêu có 7 xã phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới gồm Xuân Cẩm, Tân Yên, Phật Tích, Đồng Cửu, Trung Chính, Tân Dĩnh và Lâm Thao. Việc rà soát từng tiêu chí, xác định nội dung còn thiếu, nguồn lực cần thiết và đơn vị chịu trách nhiệm là cơ sở để tổ chức thực hiện có trọng tâm, phù hợp với tiến độ đề ra.

Ở những địa bàn có điều kiện phát triển, định hướng trọng tâm là nâng cao chất lượng tiêu chí nông thôn mới, phát triển sản phẩm OCOP, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và cải thiện môi trường, cảnh quan. Những địa bàn còn khó khăn cần ưu tiên hạ tầng thiết yếu, hỗ trợ sinh kế và nâng cao khả năng tiếp cận dịch vụ xã hội. Sự phân hóa giải pháp theo điều kiện thực tế giúp nguồn lực được sử dụng hiệu quả hơn, đồng thời gắn mục tiêu phát triển nông thôn với nhu cầu giảm nghèo của từng cộng đồng.

Với mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo bình quân 1–1,5% mỗi năm và xuống dưới 1% vào cuối giai đoạn 2026–2030, Bắc Ninh đứng trước yêu cầu triển khai chương trình đồng bộ, có kiểm tra và đánh giá thường xuyên. Khi trách nhiệm của các cấp, ngành được xác định rõ, nguồn lực được sử dụng đúng trọng tâm và người dân được hỗ trợ theo nhu cầu thực tế, giảm nghèo sẽ từng bước chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang tạo cơ hội phát triển lâu dài. Đây cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng an sinh xã hội, xây dựng nông thôn phát triển và cải thiện đời sống người dân một cách bền vững.