Từ ngày 3/2/2026, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) chính thức có hiệu lực, tạo thêm động lực thúc đẩy quan hệ thương mại giữa hai quốc gia. Theo cam kết, UAE xóa bỏ ngay 74,2% số dòng thuế khi hiệp định có hiệu lực và nâng tỷ lệ này lên 89,2% sau 5 năm thực thi. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - UAE đạt khoảng 6,55 tỷ USD, trong đó xuất khẩu của Việt Nam đạt hơn 5,9 tỷ USD. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thương mại song phương tiếp tục đạt khoảng 3,157 tỷ USD, tăng 0,2% so với cùng kỳ.

Những con số này cho thấy quan hệ thương mại giữa hai nước vẫn duy trì quy mô đáng kể. Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Huy, Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia, kết quả hiện tại chưa phản ánh hết tiềm năng hợp tác, trong khi nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn gặp khó khăn khi tiếp cận thị trường UAE và khu vực Trung Đông.

Một trong những trở ngại đáng kể là tình hình biến động, xung đột tại khu vực, ảnh hưởng đến hoạt động giao thương và làm gia tăng áp lực đối với doanh nghiệp xuất khẩu. Ông Huy cho biết, chi phí vận chuyển một container từ Việt Nam sang UAE hiện vào khoảng 2.000 - 4.000 USD, thời gian vận chuyển từ một đến hai tuần. Đây là khoản chi phí cần được tính toán kỹ trong phương án kinh doanh, nhất là với những doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ.

Bên cạnh yếu tố vận chuyển, năng lực đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu cũng là vấn đề doanh nghiệp cần quan tâm. Theo ông Huy, muốn mở rộng xuất khẩu sang UAE, doanh nghiệp phải chuẩn bị đầy đủ từ chất lượng sản phẩm, hồ sơ, vùng nguyên liệu đến các chỉ tiêu đầu vào, bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn của thị trường.

Đặc biệt, thị trường Halal được đánh giá có nhiều tiềm năng đối với hàng hóa Việt Nam, nhất là nhóm thực phẩm. Tuy nhiên, đây vẫn là lĩnh vực còn mới với một bộ phận doanh nghiệp trong nước. Việc đáp ứng các yêu cầu liên quan đến tiêu chuẩn, chứng nhận và quy trình sản xuất là điều kiện quan trọng để sản phẩm có thể tiếp cận khách hàng.

Từ thực tế đó, ông Huy cho rằng các cơ quan quản lý, hiệp hội và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp cần tăng cường hướng dẫn, giúp doanh nghiệp hoàn thiện tiêu chuẩn, nhất là với những mặt hàng có lợi thế xuất khẩu vào thị trường Halal. Sự hỗ trợ này sẽ giúp doanh nghiệp giảm bớt khó khăn trong quá trình chuẩn bị, đồng thời nâng cao khả năng cạnh tranh khi tham gia thị trường quốc tế.

Một hạn chế khác là mức độ quan tâm và đầu tư nguồn lực của doanh nghiệp Việt Nam vào UAE và Trung Đông chưa tương xứng với tiềm năng. Việc thiếu thông tin về nhu cầu thị trường, khách hàng và đối tác khiến nhiều doanh nghiệp chưa xây dựng được phương án tiếp cận hiệu quả. Theo quan sát của ông Huy, hiện mới có một số doanh nghiệp vừa và nhỏ chủ động tìm hiểu thị trường này, trong khi sự hiện diện và mức độ quan tâm của các doanh nghiệp lớn chưa thực sự rõ nét.

Trong bối cảnh đó, UAE không chỉ là thị trường tiêu thụ hàng hóa mà còn có thể trở thành điểm kết nối để doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động tại Trung Đông, đồng thời tìm kiếm cơ hội hợp tác với các đối tác hướng tới châu Phi và châu Âu.

Để tận dụng lợi thế này, doanh nghiệp cần chủ động nghiên cứu thị trường, xác định nhóm sản phẩm phù hợp, tìm hiểu yêu cầu của nhà nhập khẩu và xây dựng chiến lược kinh doanh bài bản. Việc chuẩn bị nội lực ngay từ giai đoạn hiện nay cũng có ý nghĩa quan trọng, giúp doanh nghiệp sẵn sàng nắm bắt cơ hội khi hoạt động giao thương thuận lợi hơn.

Ông Huy nhấn mạnh, thời điểm thị trường còn nhiều biến động cũng là giai đoạn để doanh nghiệp củng cố năng lực sản xuất, hoàn thiện sản phẩm, hồ sơ và vùng nguyên liệu, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết. Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp chủ động hơn trong việc ký kết hợp đồng và mở rộng thị trường khi điều kiện kinh doanh cải thiện. Bên cạnh nỗ lực của từng doanh nghiệp, việc tăng cường hỗ trợ thông tin và xúc tiến thương mại được xem là yếu tố quan trọng để khai thác hiệu quả các cơ hội từ CEPA.

Theo ông Nguyễn Quang Huy, doanh nghiệp cần được tiếp cận thường xuyên hơn với thông tin về nhu cầu thị trường, xu hướng tiêu dùng, tiêu chuẩn nhập khẩu và các cơ hội hợp tác tại UAE cũng như Trung Đông. Đặc biệt, các hoạt động kết nối trực tiếp với đối tác sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn yêu cầu của khách hàng, qua đó xây dựng sản phẩm và phương án kinh doanh sát với thực tế.

Đánh giá về hoạt động xúc tiến thương mại thời gian qua, ông Huy ghi nhận những nỗ lực của Thương vụ Việt Nam và Đại sứ quán Việt Nam tại UAE trong việc tổ chức các chương trình kết nối trực tuyến, trực tiếp, cung cấp thông tin cho doanh nghiệp trong nước và cộng đồng người Việt tại UAE. Các đơn vị cũng đã tổ chức nhiều đoàn thương mại UAE sang tìm hiểu thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, để hoạt động xúc tiến thương mại mang lại hiệu quả thiết thực hơn, ông mong muốn Bộ Công Thương và Thương vụ Việt Nam tiếp tục duy trì việc cung cấp thông tin thị trường, tăng cường gặp gỡ đối tác trực tiếp, đồng thời phối hợp với các hiệp hội, hội đoàn và địa phương tổ chức diễn đàn, hội thảo chuyên đề. Qua đó, doanh nghiệp có thêm thông tin cụ thể về nhu cầu, cơ hội và phương thức tiếp cận thị trường.

Ông Huy cũng đề xuất xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp với từng địa phương, từng ngành hàng, trong đó chú trọng bố trí kinh phí xúc tiến thương mại để doanh nghiệp tham gia các hội chợ lớn tại Trung Đông. Đây là kênh quan trọng giúp doanh nghiệp giới thiệu sản phẩm, gặp gỡ nhà nhập khẩu, mở rộng quan hệ thương mại và tìm kiếm khách hàng mới.

Với vai trò Phó Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia đồng thời là Chủ tịch VietWay tại UAE, ông Huy kỳ vọng đơn vị sẽ trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp Việt Nam với cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp UAE và khu vực Trung Đông. Qua đó, hàng hóa, dịch vụ và thương hiệu Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.

CEPA tạo ra lợi thế về thuế quan, nhưng để biến lợi thế này thành kết quả xuất khẩu bền vững, doanh nghiệp Việt Nam cần kết hợp đồng bộ giữa nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn, nghiên cứu thị trường và phát triển mạng lưới đối tác. Cùng với sự hỗ trợ từ các cơ quan xúc tiến thương mại, đây sẽ là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn tiềm năng của thị trường UAE và khu vực Trung Đông.