Xe điện tăng nhanh, Bộ Công Thương cảnh báo nguy cơ quá tải điện cục bộ
Sự gia tăng nhanh chóng của phương tiện giao thông điện tại Việt Nam đang đặt ra áp lực mới lên hệ thống điện. Dù tổng nhu cầu điện chưa lớn, Bộ Công Thương cảnh báo nguy cơ quá tải cục bộ nếu hạ tầng lưới và trạm sạc không phát triển kịp thời.
Sự phát triển mạnh mẽ của phương tiện giao thông điện đang trở thành xu hướng tất yếu tại Việt Nam, song cũng kéo theo những thách thức mới đối với hệ thống điện quốc gia. Tại họp báo thường kỳ quý I/2026, đại diện Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, lượng xe điện gia tăng nhanh có thể gây áp lực lên hệ thống điện nếu không được chuẩn bị đồng bộ về hạ tầng.
Theo số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam, đến hết năm 2025, cả nước đã có khoảng 215.000 ô tô điện và gần 2,6 triệu xe máy điện. Tổng nhu cầu điện phục vụ cho số phương tiện này ước khoảng 652 triệu kWh, chỉ chiếm khoảng 0,2–0,3% tổng nhu cầu điện thương phẩm.
Dù tỷ trọng tiêu thụ điện hiện tại còn thấp, cơ quan quản lý cho rằng vấn đề không nằm ở tổng lượng điện mà ở công suất sử dụng tại từng thời điểm và khu vực. Đặc biệt, khi nhiều phương tiện cùng sạc nhanh trong cùng khung giờ, áp lực lên hệ thống có thể tăng đột biến.
Theo phân tích, nếu có khoảng 100.000 ô tô điện cùng sạc nhanh với công suất 60–120 kW, tổng công suất tức thời có thể lên tới 6–12 GW, tương đương khoảng 1/8 đến 1/4 công suất phụ tải cực đại của toàn hệ thống điện hiện nay.
Trong bối cảnh đó, nguy cơ quá tải không xảy ra trên diện rộng, nhưng có thể xuất hiện cục bộ tại các khu vực đô thị đông dân cư hoặc nơi tập trung nhiều trạm sạc. Đây là thách thức lớn khi hạ tầng lưới điện trung và hạ áp – nơi trực tiếp cấp điện cho trạm sạc – chưa được nâng cấp đồng bộ.
Dự báo đến năm 2030, Việt Nam có thể đạt từ 1 đến 1,6 triệu ô tô điện và 8–13 triệu xe máy điện. Khi đó, nhu cầu điện cho giao thông điện hóa ước tính khoảng 3,1–5,6 tỷ kWh mỗi năm, chiếm khoảng 0,68–1,1% tổng nhu cầu điện.
Trước xu hướng này, Bộ Công Thương xác định bài toán không chỉ là tăng nguồn cung điện, mà quan trọng hơn là tổ chức lại cách sử dụng điện hợp lý. Một trong những giải pháp trọng tâm là điều tiết phụ tải, trong đó khuyến khích người dân sạc xe điện ngoài giờ cao điểm nhằm giảm áp lực cho hệ thống.
Bên cạnh đó, việc rà soát và cập nhật quy hoạch phát triển điện lực, ưu tiên đầu tư lưới điện phân phối tại các khu vực có tốc độ điện hóa cao cũng được đặt ra như yêu cầu cấp thiết. Đồng thời, các mô hình trạm sạc thông minh, có khả năng điều chỉnh công suất theo tình trạng lưới điện, được xem là hướng đi cần thiết trong dài hạn.
Các chuyên gia nhận định, trong ngắn hạn, xe điện chưa tạo áp lực lớn lên hệ thống điện quốc gia nếu xét trên tổng thể. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, khi số lượng phương tiện tiếp tục tăng nhanh, nguy cơ quá tải cục bộ sẽ trở nên rõ rệt nếu hạ tầng không được đầu tư kịp thời.
Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải đang là xu hướng tất yếu, việc phát triển xe điện cần đi kèm với nâng cấp đồng bộ hệ thống điện và cơ chế điều tiết phù hợp. Đây sẽ là yếu tố then chốt để bảo đảm hệ thống điện vận hành an toàn, ổn định, đồng thời hỗ trợ quá trình điện hóa giao thông một cách bền vững.
