Tại Lễ công bố Bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện các Hiệp định thương mại tự do của các địa phương - FTA Index năm 2025, Bộ Công Thương cho biết Hải Phòng đạt 35,62/40 điểm, đứng đầu trong 34 tỉnh, thành phố được đánh giá và là địa phương duy nhất được xếp hạng “Rất tốt”.

Trong khi đó, điểm FTA Index trung bình của cả nước chỉ đạt 21,66 điểm. Khoảng cách gần 14 điểm giữa Hải Phòng và mức trung bình cho thấy sự khác biệt đáng kể trong năng lực tổ chức thực hiện và hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các FTA. Kết quả nổi bật của Hải Phòng đến từ hai chỉ số thành phần mà thành phố đứng đầu cả nước. Ở chỉ số tiếp cận thông tin về FTA, Hải Phòng đạt 9,85 điểm; còn chỉ số thực thi các quy định pháp lý theo FTA đạt 9,4 điểm.

Hai kết quả này phản ánh khả năng đưa thông tin về các cam kết thương mại đến gần hơn với doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận và tuân thủ những quy định pháp lý liên quan trong quá trình tham gia hoạt động thương mại quốc tế.

Ở hai chỉ số còn lại, Lai Châu dẫn đầu về hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA với 7,59 điểm, trong khi Cà Mau đứng đầu về phát triển bền vững với 9,29 điểm. Điều này cho thấy FTA Index không chỉ phản ánh một khía cạnh của hội nhập. Một địa phương muốn cải thiện thứ hạng phải đồng thời nâng cao chất lượng thông tin, tổ chức thực thi chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp và đáp ứng các yêu cầu về phát triển bền vững.

FTA Index được Bộ Công Thương xây dựng trên cơ sở khảo sát thực tế doanh nghiệp, nhằm lượng hóa mức độ thực hiện và khả năng tận dụng các FTA tại từng địa phương. Bộ chỉ số gồm bốn nhóm tiêu chí chính: tiếp cận thông tin FTA; tuân thủ các quy định pháp luật được nội luật hóa từ cam kết FTA; hiệu quả chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng FTA; và triển khai các cam kết về phát triển bền vững.

Mỗi nhóm tiêu chí được chấm theo thang điểm 10, tổng điểm tối đa là 40. Cách tiếp cận này không chỉ tạo ra một công cụ so sánh giữa các địa phương mà còn giúp nhận diện những điểm nghẽn trong quá trình thực thi các cam kết thương mại. Với Hải Phòng, việc đạt điểm cao về tiếp cận thông tin có ý nghĩa đặc biệt khi doanh nghiệp muốn tận dụng ưu đãi từ các FTA phải nắm được một hệ thống quy định ngày càng phức tạp về thuế quan, quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện hưởng ưu đãi.

Một hiệp định thương mại chỉ thực sự tạo ra giá trị khi doanh nghiệp có khả năng chuyển những cam kết trên giấy thành lợi ích cụ thể trong hoạt động sản xuất, xuất khẩu và đầu tư. Vì vậy, thông tin chính xác, kịp thời và dễ tiếp cận là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả hội nhập.

Đối với Hải Phòng, yêu cầu này càng rõ nét khi thành phố có nền kinh tế gắn chặt với công nghiệp, cảng biển, logistics và thương mại quốc tế. Hệ thống cảng biển, trong đó có khu bến cảng nước sâu Lạch Huyện, tạo điều kiện để thành phố kết nối trực tiếp với các tuyến vận tải quốc tế và mở rộng không gian giao thương.

Cùng với cảng biển, mạng lưới cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, đường thủy nội địa và tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng đang được chuẩn bị đầu tư sẽ tạo thêm điều kiện để Hải Phòng phát triển chuỗi giá trị cảng biển-công nghiệp-thương mại-logistics, không chỉ phục vụ thành phố mà còn hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu của toàn vùng phía Bắc.

Để kết quả FTA Index được chuyển thành lợi thế thực tế, các cơ quan chức năng trên địa bàn đang tăng cường phối hợp hỗ trợ doanh nghiệp. Sở Công Thương, cơ quan Hải quan và Ban Quản lý Khu kinh tế thường xuyên rà soát các điểm nghẽn, đối thoại và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và nhà đầu tư.

Chi cục Hải quan khu vực III cũng đẩy mạnh cải cách và hiện đại hóa nghiệp vụ. Từ ngày 1/6/2026, đơn vị được Bộ Tài chính và Cục Hải quan lựa chọn làm đầu mối đầu tiên trong toàn ngành triển khai thí điểm mô hình thông quan tập trung. Việc thí điểm mô hình này được kỳ vọng tạo thêm bước chuyển trong cải cách thủ tục hải quan, nâng cao hiệu quả xử lý hàng hóa xuất nhập khẩu và cải thiện môi trường kinh doanh tại một địa bàn có hoạt động thương mại quốc tế lớn.

Phát biểu tại Lễ công bố, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hoàng Minh Cường cho rằng kết quả dẫn đầu FTA Index đặt ra trách nhiệm để Hải Phòng tiếp tục đổi mới và nâng cao khả năng tận dụng các FTA của cộng đồng doanh nghiệp. Theo định hướng của thành phố, FTA Index sẽ được sử dụng như một công cụ quản trị và cải cách thay vì chỉ được xem là một bảng xếp hạng. Hải Phòng sẽ phân tích từng chỉ số thành phần, xây dựng kế hoạch cải thiện hằng năm với mục tiêu, trách nhiệm và tiến độ cụ thể, đồng thời phấn đấu duy trì vị trí trong nhóm dẫn đầu và hướng tới nhóm ba địa phương có kết quả cao nhất.

Một trong những trọng tâm tiếp theo là nâng cao chất lượng thông tin và năng lực tận dụng FTA theo từng ngành hàng, thị trường, đặc biệt hỗ trợ nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa. Thành phố cũng tiếp tục cải cách thủ tục, số hóa quy trình, triển khai cấp C/O điện tử theo mô hình “5 tại chỗ”, duy trì đối thoại và cảnh báo sớm về quy tắc xuất xứ, phòng vệ thương mại và các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế.

Hải Phòng cũng hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, sản phẩm và chuỗi cung ứng, đẩy mạnh xúc tiến thương mại và kết nối doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI. Lợi thế của cảng nước sâu Lạch Huyện, hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp, logistics và Khu thương mại tự do thế hệ mới được kỳ vọng tạo thêm không gian để nâng tỷ lệ nội địa hóa và giá trị gia tăng.

Bên cạnh đó, thành phố xác định hội nhập FTA phải gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và phát triển bền vững. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ đổi mới công nghệ, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn và đáp ứng các tiêu chuẩn về lao động, trách nhiệm xã hội.

Đây cũng là những yêu cầu ngày càng quan trọng khi các thị trường xuất khẩu lớn đang nâng cao tiêu chuẩn đối với hàng hóa nhập khẩu. Năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn xanh, tiêu chuẩn kỹ thuật và trách nhiệm xã hội vì thế sẽ trở thành một bộ phận của năng lực cạnh tranh chứ không còn chỉ là yêu cầu bổ sung.

Kết quả FTA Index 2025 cho thấy Hải Phòng đang chuyển từ tư duy “có chính sách” sang “đo lường hiệu quả chính sách”. Đây là thay đổi có ý nghĩa trong bối cảnh các FTA ngày càng đi sâu vào những lĩnh vực như tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường, lao động, chuyển đổi số và phát triển bền vững.

Với lợi thế về cảng biển, công nghiệp, logistics và kết nối quốc tế, việc tiếp tục nâng cao năng lực thực thi và tận dụng FTA sẽ giúp Hải Phòng mở rộng thị trường, nâng giá trị xuất khẩu, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu. Đồng thời, FTA Index có thể trở thành động lực thúc đẩy thành phố tiếp tục cải cách môi trường kinh doanh, nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp và biến lợi thế hội nhập thành năng lực cạnh tranh thực chất.