Bộ Công Thương đang lấy ý kiến về việc điều chỉnh thời điểm triển khai xăng E10 trên phạm vi cả nước. Theo đề xuất, toàn bộ xăng không chì sẽ được phối trộn ethanol ở mức 10% để sử dụng thống nhất, thay thế dần xăng khoáng truyền thống.

Việc rút ngắn lộ trình khoảng một tháng so với kế hoạch ban đầu cho thấy quyết tâm thúc đẩy sử dụng nhiên liệu sinh học, góp phần giảm phát thải và hạn chế phụ thuộc vào nguồn năng lượng hóa thạch.

Theo tính toán của Bộ Công Thương, nếu triển khai E10 ở quy mô lớn, Việt Nam có thể giảm nhập khẩu xăng dầu khoảng 800 triệu USD mỗi năm, đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu này, hàng loạt điều kiện đi kèm cần được giải quyết đồng bộ.

Vấn đề lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn cung ethanol – thành phần cốt lõi để pha trộn xăng E10. Với nhu cầu tiêu thụ xăng khoảng 1 triệu m³ mỗi tháng, lượng ethanol cần thiết ước tính từ 92.000 đến 100.000 m³/tháng, trong khi năng lực sản xuất trong nước mới chỉ đạt khoảng 25.000 m³/tháng.

Dù Việt Nam hiện có 6 nhà máy ethanol với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000–600.000 m³/năm, nhưng công suất thực tế chỉ vận hành ở mức 30–40%. Do đó, trong ngắn hạn, nguồn cung ethanol vẫn phải phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu.

Tính đến cuối tháng 3, các doanh nghiệp đầu mối đã bắt đầu ký hợp đồng nhập khẩu ethanol. Trong đó, PVOIL dự kiến nhập khoảng 19.000 m³, Petrolimex khoảng 40.000 m³, cùng một số doanh nghiệp khác đang tiếp tục theo dõi thị trường để ký hợp đồng.

Tổng nguồn cung ethanol trong tháng 4, bao gồm cả sản xuất trong nước và nhập khẩu, ước đạt khoảng 84.200 m³. Tuy nhiên, nếu triển khai E10 trên toàn quốc ngay trong tháng này, thị trường vẫn có thể thiếu khoảng 10.000–15.000 m³ ethanol. Những tháng tiếp theo, doanh nghiệp sẽ phải duy trì nhập khẩu khoảng 75.000 m³ mỗi tháng để đáp ứng nhu cầu.

Ở góc độ hạ tầng, đến cuối tháng 3 đã có 12/26 thương nhân đầu mối đầu tư trạm phối trộn xăng sinh học, song mới chỉ 3 doanh nghiệp được cấp phép đầy đủ với tổng công suất khoảng 700.000 m³/tháng. Nếu các kế hoạch cấp phép bổ sung hoàn tất trong tháng 4, công suất phối trộn có thể nâng lên khoảng 890.000 m³/tháng, cơ bản đáp ứng nhu cầu thị trường.

Ngoài ra, 9 doanh nghiệp khác đang chờ hoàn tất thủ tục cấp phép, với tổng công suất dự kiến hơn 260.000 m³/tháng. Khi các đơn vị này đi vào hoạt động, năng lực phối trộn toàn thị trường có thể vượt 1,1 triệu m³/tháng.

Tuy nhiên, việc chuyển đổi sang xăng E10 không chỉ là bài toán công suất. Các doanh nghiệp còn phải cải tạo hệ thống bồn bể, đường ống và xử lý tồn kho xăng khoáng. Trong giai đoạn đầu, nếu lựa chọn giữ lại một phần xăng khoáng để tiết kiệm chi phí, chất lượng xăng E10 có thể không ổn định trong khoảng 10–15 ngày đầu. Ngược lại, nếu xả toàn bộ để chuyển đổi, doanh nghiệp sẽ phải chịu chi phí lớn và mất thêm thời gian.

Một thách thức khác đến từ thị trường và tâm lý người tiêu dùng. Trước đây, xăng sinh học E5 từng đạt mức tiêu thụ cao nhưng sau đó giảm mạnh khi chênh lệch giá không còn hấp dẫn, cùng với tâm lý e ngại về chất lượng. Hiện thị phần E5 chỉ còn khoảng 15–20%.

Trong bối cảnh đó, Bộ Công Thương cho rằng cần đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp về lợi ích của nhiên liệu sinh học, qua đó tạo sự đồng thuận trong quá trình chuyển đổi.

Đề xuất áp dụng xăng E10 trên toàn quốc từ cuối tháng 4/2026 không chỉ là bước đi về chính sách năng lượng mà còn mở ra yêu cầu tái cấu trúc đối với doanh nghiệp trong ngành. Việc thích ứng với xu hướng nhiên liệu xanh sẽ trở thành yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển dài hạn.

Để chính sách đi vào thực tế hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp, cùng với một lộ trình triển khai phù hợp, đảm bảo cân bằng giữa mục tiêu môi trường và ổn định thị trường.