Xuất khẩu sầu riêng Việt Nam đang ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong những tháng đầu năm 2026, tiếp tục củng cố vị thế của một trong những mặt hàng trái cây xuất khẩu chủ lực. Tuy nhiên, tương tự nhiều ngành nông sản khác, tăng trưởng hiện tại vẫn mang tính phụ thuộc và đặt ra những yêu cầu mới về chất lượng và quản trị chuỗi.

Theo số liệu từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính), riêng tháng 3/2026, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt 76 triệu USD, tăng gấp 2,6 lần so với tháng trước và tăng 67,4% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế quý I, giá trị xuất khẩu đạt 221,7 triệu USD, tăng 2,3 lần so với cùng kỳ năm ngoái.

Động lực chính tiếp tục đến từ thị trường Trung Quốc, chiếm hơn 90% tổng kim ngạch với mức tăng trưởng vượt trội. Bên cạnh đó, các thị trường như Mỹ, Hàn Quốc, Australia và Nhật Bản cũng ghi nhận tín hiệu tích cực, cho thấy dư địa mở rộng vẫn còn lớn nếu đáp ứng được yêu cầu chất lượng.

Theo các chuyên gia trong ngành, nhu cầu tiêu thụ sầu riêng trên thế giới, đặc biệt tại Trung Quốc, đang gia tăng nhanh cùng với sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Lợi thế về vị trí địa lý và chi phí logistics giúp sầu riêng Việt Nam có lợi thế cạnh tranh trong ngắn hạn.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng không hoàn toàn đồng đều. Trong khi giá sầu riêng đông lạnh xuất khẩu tăng hơn 20%, giá sầu riêng tươi – mặt hàng chủ lực – lại giảm nhẹ so với cùng kỳ. Diễn biến này phản ánh áp lực cạnh tranh gia tăng, đồng thời cho thấy yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Trong bối cảnh đó, mô hình “luồng xanh” đang nổi lên như một giải pháp mang tính bước ngoặt đối với ngành sầu riêng. Giữa tháng 4/2026, lô hàng đầu tiên được thông quan theo quy trình này tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, đánh dấu bước chuyển trong quản lý nông sản xuất khẩu.

Khác với phương thức truyền thống, “luồng xanh” cho phép kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị ngay từ đầu vào. Từ khâu vùng trồng, thu hoạch, đóng gói đến hoàn thiện hồ sơ, toàn bộ dữ liệu được số hóa và liên thông. Mỗi lô hàng đều có thể truy xuất nguồn gốc chi tiết thông qua mã định danh và hệ thống giám sát hành trình.

Việc áp dụng truy xuất nguồn gốc toàn trình không chỉ rút ngắn thời gian thông quan mà còn nâng cao độ tin cậy của sản phẩm. Đây được xem là yếu tố then chốt để đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe từ thị trường nhập khẩu, đặc biệt là Trung Quốc – nơi đang siết chặt quản lý chất lượng nông sản.

Ở góc độ doanh nghiệp, số hóa chuỗi cung ứng không chỉ phục vụ kiểm soát mà còn mở ra khả năng phân tích dữ liệu thị trường, từ đó tối ưu hoạt động sản xuất – kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, tăng trưởng nhanh cũng kéo theo những rủi ro tiềm ẩn. Việc mở rộng vùng trồng thiếu kiểm soát có thể dẫn đến dư thừa nguồn cung, trong khi chất lượng không đồng đều sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín sản phẩm trên thị trường quốc tế.

Do đó, để duy trì đà tăng trưởng bền vững, ngành sầu riêng cần chuyển từ tư duy sản lượng sang kiểm soát chất lượng và giá trị. Trọng tâm là minh bạch hóa chuỗi sản xuất, chuẩn hóa quy trình và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế.

Song song đó, đầu tư vào chế biến sâu, công nghệ bảo quản sau thu hoạch và hệ thống logistics sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng giá trị và giảm thiểu rủi ro thị trường.

Trong dài hạn, việc xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là “tấm vé” để sầu riêng Việt Nam mở rộng thị trường, nâng cao uy tín và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.