Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh và nhu cầu bảo đảm nguồn cung xăng dầu ngày càng tăng, việc Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất hoạt động trở lại được xem là bước đi quan trọng đối với chiến lược phát triển nhiên liệu sinh học tại Việt Nam.

Nhà máy do Công ty Cổ phần Nhiên liệu Sinh học Dầu khí Miền Trung (BSR-BF), đơn vị thành viên của Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) thuộc Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) quản lý vận hành.

Sau quá trình tái khởi động, nhà máy đã hoàn tất công tác bảo dưỡng, sửa chữa cơ khí vào ngày 20/1/2026 và chính thức vận hành trở lại ngay trong ngày. Chỉ sau khoảng hai tuần, lô ethanol nhiên liệu đầu tiên đã được sản xuất thành công, đánh dấu tín hiệu phục hồi tích cực của hệ thống.

Trong đợt vận hành trở lại, nhà máy sản xuất được 462,7m³ ethanol và đã xuất bán cho BSR để phục vụ pha chế xăng sinh học. Đây được xem là bước khôi phục quan trọng của chuỗi sản xuất – tiêu thụ nhiên liệu sinh học trong nước.

Một trong những lợi thế lớn nhất của Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất là vị trí nằm liền kề Nhà máy Lọc dầu Dung Quất. Điều này giúp giảm đáng kể chi phí logistics, tối ưu hóa hoạt động phối trộn nhiên liệu và bảo đảm đầu ra ổn định cho sản phẩm xăng sinh học E10.

Không chỉ dừng ở việc tái vận hành, BSR-BF còn triển khai nhiều giải pháp đổi mới công nghệ nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất. Tám nhóm giải pháp cải tiến đã được áp dụng, tập trung vào nâng cao hiệu suất tách cát, cải tiến enzyme, tăng công suất chưng cất và tối ưu quy trình vận hành.

Theo doanh nghiệp, các giải pháp này có thể giúp sản lượng ethanol tăng thêm từ 10-20%, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh của ethanol nội địa so với nguồn nhập khẩu.

Song song với hoạt động sản xuất, nhà máy đang theo đuổi định hướng phát triển xanh và kinh tế tuần hoàn. Các phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất như nước thải sau chưng cất hay bã sắn sau ép được nghiên cứu để chuyển hóa thành sản phẩm có giá trị gia tăng cao hơn.

Hệ thống thu hồi CO₂ cũng đang được cải tiến nhằm nâng cao chất lượng khí CO₂ đạt tiêu chuẩn thực phẩm. Việc tận dụng CO₂ không chỉ tạo thêm nguồn thu mà còn góp phần giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi sản xuất.

BSR-BF đồng thời nghiên cứu đăng ký tín chỉ carbon cho dây chuyền sản xuất ethanol. Nếu triển khai thành công, đây sẽ là nguồn giá trị bổ sung quan trọng trong bối cảnh thị trường carbon ngày càng phát triển.

Về nguồn nguyên liệu, doanh nghiệp cho biết để vận hành ở mức 90% công suất, nhà máy cần khoảng 700 tấn sắn lát khô mỗi ngày và gần 800 tấn/ngày nếu hoạt động tối đa công suất.

Để bảo đảm nguồn cung ổn định, BSR-BF đã chủ động làm việc với các đối tác cung ứng dài hạn, đồng thời nghiên cứu thêm các nguồn nguyên liệu thay thế như ngô cao sản nhập khẩu từ Mỹ và Brazil.

Nhiều giải pháp kỹ thuật cũng được triển khai nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng nguyên liệu, trong đó có việc ứng dụng enzyme và men vi sinh thế hệ mới giúp rút ngắn thời gian lên men và tăng khả năng chuyển hóa.

Theo tính toán, nếu xăng E10 được triển khai trên toàn quốc, nhu cầu E100 có thể lên tới khoảng 1 triệu m³ mỗi năm. Điều này đồng nghĩa Việt Nam sẽ cần khoảng 2,5 triệu tấn sắn và hơn 100.000ha vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất ethanol.

Đây vừa là thách thức về nguồn cung, vừa mở ra cơ hội phát triển nông nghiệp quy mô lớn và tạo đầu ra ổn định cho người nông dân.

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 vừa qua, toàn bộ cán bộ, kỹ sư và người lao động tại Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất vẫn duy trì chế độ trực vận hành liên tục để bảo đảm tiến độ nâng công suất.

Theo kế hoạch, nhà máy sẽ vận hành ở mức 75-80% công suất trong tháng 5/2026, nâng lên khoảng 90% trong tháng 6 và hướng tới vận hành tối đa trong các tháng tiếp theo.

Hiện tại, nhà máy đã cung ứng khoảng 7.500m³ ethanol phục vụ pha chế xăng E10.

Ông Phạm Văn Vượng, Giám đốc Công ty BSR-BF cho rằng việc nhà máy hoạt động ổn định không chỉ mang ý nghĩa sản xuất kinh doanh mà còn có tác động lớn tới an ninh năng lượng quốc gia.

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới tiếp tục phức tạp và thị trường năng lượng chịu nhiều biến động, việc chủ động được nguồn E100 trong nước sẽ giúp Việt Nam tăng khả năng tự chủ về nguồn cung xăng dầu, giảm phụ thuộc nhập khẩu và nâng cao năng lực ứng phó với các cú sốc bên ngoài.

Khi chuỗi sản xuất nhiên liệu sinh học vận hành ổn định, hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp, vùng nguyên liệu và thị trường tiêu thụ cũng sẽ được kích hoạt đồng bộ. Người nông dân có thêm đầu ra cho cây sắn và ngô, doanh nghiệp chủ động hơn về nguồn nguyên liệu, còn nền kinh tế có thêm một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển năng lượng bền vững.

Với lợi thế nằm cạnh Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, nguồn E100 sản xuất tại đây có thể được đưa trực tiếp vào pha chế xăng sinh học, giúp giảm chi phí trung gian và hạn chế rủi ro thị trường. Đây được xem là yếu tố quan trọng để nhiên liệu sinh học từng bước mở rộng thị phần và phát triển bền vững tại Việt Nam.