Những biến động kéo dài trên thị trường năng lượng và thương mại quốc tế đang khiến nhiều quốc gia đối mặt với nguy cơ thiếu hụt phân bón phục vụ sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, Indonesia lại nổi lên như một điểm sáng khi vừa bảo đảm được nguồn cung trong nước, vừa mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn trong khu vực và trên thế giới.

Từ đầu năm 2026, thị trường phân bón toàn cầu chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, làm gián đoạn hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại phân bón quốc tế. Đồng thời, việc Trung Quốc siết chặt xuất khẩu phân bón nitơ đã khiến giá urê trên thị trường thế giới tăng hơn 40% chỉ trong thời gian ngắn.

Trong bối cảnh đó, Indonesia vẫn duy trì được hoạt động sản xuất ổn định nhờ lợi thế nguồn khí đốt nội địa dồi dào, hệ thống công nghiệp phân bón quy mô lớn cùng các chính sách điều hành chủ động của Chính phủ.

Đặc phái viên của Tổng thống Indonesia về năng lượng và môi trường, ông Hashim Djojohadikusumo, cho biết quốc gia này đang ở vị thế thuận lợi khi nhiều nước tìm kiếm nguồn cung phân bón thay thế. Theo ông, Australia dự kiến nhập khẩu khoảng 250.000 tấn urê từ Indonesia, trong khi nhu cầu từ Ấn Độ có thể đạt tới 500.000 tấn trong thời gian tới.

Không chạy theo xuất khẩu bằng mọi giá, Indonesia lựa chọn chiến lược cân bằng giữa bảo đảm nhu cầu nội địa và mở rộng thị trường quốc tế. Chính phủ nước này vẫn duy trì các chính sách hỗ trợ mạnh cho sản xuất nông nghiệp nhằm giảm thiểu tác động của biến động giá cả toàn cầu đối với người dân.

Đầu tháng 5/2026, Tổng thống Prabowo Subianto đã quyết định giảm 20% giá phân bón trợ cấp cho nông dân trong bối cảnh giá phân bón thế giới tăng cao. Chính sách này được đánh giá mang lại lợi ích trực tiếp cho hàng trăm triệu người dân sống dựa vào nông nghiệp tại Indonesia.

Theo Bộ trưởng Nông nghiệp Andi Amran Sulaiman, Indonesia chủ động chuẩn bị các kịch bản ứng phó từ sớm thay vì chờ khủng hoảng xảy ra mới đưa ra giải pháp. Chính phủ đồng thời hỗ trợ cả đầu vào và đầu ra của ngành nông nghiệp thông qua trợ cấp phân bón, cùng chính sách bảo đảm giá thu mua nông sản nhằm duy trì thu nhập cho người sản xuất.

Nhờ cách tiếp cận toàn diện này, Indonesia đã hạn chế được những tác động tiêu cực từng xảy ra tại nhiều quốc gia trong các giai đoạn khủng hoảng trước đây, khi giá phân bón tăng đột biến khiến hoạt động sản xuất nông nghiệp bị gián đoạn.

Song song với các chính sách hỗ trợ, Indonesia cũng đẩy mạnh cải cách hệ thống quản lý ngành phân bón. Trong hai năm gần đây, khoảng 145 quy định liên quan đến phân phối phân bón đã được cắt giảm nhằm rút ngắn quy trình đưa sản phẩm từ nhà máy tới tay nông dân.

Hệ thống trợ cấp cũng được số hóa thông qua việc kết nối dữ liệu dân cư và mở rộng mạng lưới phân phối tới các khu vực nông thôn. Điều này giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thất thoát và bảo đảm nguồn cung được phân bổ đúng đối tượng.

Theo ông Rahmad Pribadi, Tổng Giám đốc Công ty Phân bón Indonesia, quốc gia này hiện đóng vai trò quan trọng trong việc góp phần ổn định nguồn cung phân bón của khu vực giữa lúc chuỗi cung ứng toàn cầu gặp nhiều thách thức.

Bên cạnh đó, Indonesia đang triển khai 7 dự án chiến lược với tổng vốn đầu tư hơn 4,5 tỷ USD nhằm hiện đại hóa ngành công nghiệp phân bón. Các dây chuyền sản xuất mới được kỳ vọng nâng hiệu suất hoạt động thêm khoảng 26%, qua đó giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo tính toán của Chính phủ Indonesia, quá trình cải cách và hiện đại hóa này có thể giúp tiết kiệm khoảng 7 tỷ USD chi phí trợ cấp phân bón vào năm 2035.

Không chỉ hướng đến mục tiêu tự chủ sản xuất, Indonesia còn từng bước biến ngành phân bón thành công cụ gia tăng ảnh hưởng kinh tế trong khu vực. Việc xuất khẩu urê sang Australia được xem là cột mốc quan trọng trong hợp tác nông nghiệp giữa hai quốc gia, đồng thời góp phần củng cố an ninh lương thực khu vực.

Các chuyên gia nhận định Indonesia đang chuyển dịch từ vai trò một quốc gia sản xuất phân bón sang vị thế trung tâm kết nối trong chuỗi giá trị nông nghiệp châu Á - Thái Bình Dương. Trong bối cảnh cạnh tranh địa kinh tế ngày càng gia tăng, lợi thế về phân bón có thể trở thành một công cụ giúp Jakarta mở rộng ảnh hưởng tương tự như cách nhiều quốc gia khai thác lợi thế năng lượng để nâng cao vị thế quốc tế.

Kinh nghiệm của Indonesia cho thấy việc bảo đảm an ninh lương thực không thể tách rời an ninh năng lượng, công nghiệp nền tảng và năng lực điều hành chính sách. Sự kết hợp giữa tầm nhìn dài hạn, cải cách quản trị và đầu tư chiến lược đang giúp quốc gia này tận dụng thách thức toàn cầu để củng cố vai trò như một trung tâm cung ứng phân bón mới của khu vực châu Á - Thái Bình Dương.