Trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế Mining & Construction Vietnam 2026 diễn ra từ ngày 21 - 23/4/2026 tại Hà Nội, Đại sứ quán Pháp đã phối hợp với Cục Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản Pháp (BRGM) và Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức hội thảo chuyên đề “Môi trường trong vòng đời khai thác mỏ”.

Hội thảo tập trung phân tích toàn diện các yếu tố môi trường và rủi ro trong suốt vòng đời khai thác khoáng sản, từ thăm dò, khai thác đến đóng cửa mỏ và phục hồi môi trường. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với xu hướng kinh tế tuần hoàn, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực và nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên.

Theo ông Gaël Bellenfant, chương trình hợp tác khai khoáng giữa Pháp và Việt Nam đang được triển khai trên nhiều phương diện, từ hoàn thiện quy định pháp lý đến nâng cao năng lực quản lý ngành mỏ, đặc biệt chú trọng giảm thiểu tác động môi trường.

Điểm đáng chú ý trong kinh nghiệm của Pháp là không chỉ tập trung vào giai đoạn khai thác mà còn quản lý môi trường xuyên suốt vòng đời của mỏ. Thực tế cho thấy, nhiều rủi ro môi trường nghiêm trọng phát sinh sau khi đóng cửa mỏ, liên quan đến nước thải, đuôi quặng và quy hoạch dân cư xung quanh “Cách tiếp cận của chúng tôi đặt trọng tâm vào phòng ngừa rủi ro ngay từ đầu, thay vì xử lý khi sự cố đã xảy ra, qua đó giảm thiểu chi phí và hạn chế tác động lâu dài”, ông Gaël Bellenfant chia sẻ.

Từ kinh nghiệm thực tiễn, chuyên gia này khuyến nghị cần tích hợp quản lý môi trường ngay từ giai đoạn thăm dò và lập kế hoạch khai thác. Đồng thời, quy hoạch sử dụng đất và phát triển đô thị phải đồng bộ với bản đồ khai thác mỏ, nhằm tránh phát sinh rủi ro như sụt lún hoặc ô nhiễm tại các khu dân cư gần mỏ cũ.

Bài học từ Pháp cho thấy, việc phát triển khu dân cư gần các khu vực khai thác trước đây có thể dẫn đến chi phí rất lớn để xử lý môi trường và đảm bảo an toàn. Đây là kinh nghiệm quan trọng đối với Việt Nam trong quá trình phát triển ngành khai khoáng.

Đáng chú ý, hai thách thức môi trường lớn hiện nay của ngành khai khoáng Việt Nam là quản lý nước thải mỏ và xử lý chất thải khai thác. Đại diện BRGM đã giới thiệu các công nghệ tiên tiến, trong đó có quy trình tách nước khỏi chất thải mỏ nhằm tăng độ khô của bùn, giảm nguy cơ ô nhiễm và thuận lợi cho lưu trữ dài hạn.

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet nhấn mạnh, hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, đổi mới sáng tạo và công nghệ là một trụ cột quan trọng trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, được thiết lập ngày 7/10/2024.

Cam kết này đang được cụ thể hóa thông qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật do BRGM triển khai, nhằm nâng cao năng lực cho Việt Nam trong xây dựng quy định khai thác, quản lý công nghiệp mỏ và bảo vệ môi trường.

Pháp, với kinh nghiệm lâu năm trong khai thác khoáng sản, sẵn sàng chia sẻ chuyên môn với Việt Nam, đặc biệt trong quản lý tài nguyên địa chất và ứng dụng công nghệ xử lý dữ liệu hiện đại, góp phần nâng cao khả năng tự chủ trong quản lý tài nguyên.

Ông Pierrel Hugo, Phó Giám đốc Cơ quan Phát triển Pháp (AFD), cho biết hợp tác khai khoáng là một phần trong quan hệ đối tác rộng lớn hơn giữa hai quốc gia. Từ năm 1994, AFD đã tài trợ cho nhiều dự án tại Việt Nam trong các lĩnh vực như hạ tầng, thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý nước, năng lượng và giao thông bền vững.

Trong lĩnh vực khai khoáng, AFD ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn môi trường theo chuẩn châu Âu. Đồng thời, tổ chức này đang xem xét khả năng hợp tác với Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin) trong các dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải carbon.

Theo các chuyên gia, Việt Nam sở hữu tiềm năng đáng kể về khoáng sản chiến lược. Nếu được khai thác hiệu quả và bền vững, lĩnh vực này có thể trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế và quá trình chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, việc tích hợp các tiêu chuẩn môi trường ngay từ đầu sẽ là yếu tố quyết định để giảm thiểu rủi ro và chi phí trong dài hạn.