Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam tiếp tục tăng trưởng mạnh trong năm 2026, chính thức vượt mốc 1.000 tỷ USD chỉ sau 10 tháng. Kết quả này cho thấy quy mô thương mại quốc tế của Việt Nam ngày càng mở rộng, đồng thời tạo thêm dư địa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong những năm tới. Theo thông tin được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) công bố chiều 29/10, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 ước đạt 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 10, kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 122,2 tỷ USD, tăng 47,6% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, xuất khẩu tiếp tục là điểm sáng khi kim ngạch 10 tháng ước đạt 499 tỷ USD, tăng 27,4%. Với đà tăng trưởng hiện tại, Việt Nam có thêm cơ sở để hướng tới mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu 15-16% trong cả năm 2026. Theo Cục Xuất nhập khẩu, tăng trưởng xuất khẩu được ghi nhận ở cả khu vực kinh tế trong nước và khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (FDI). Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm 87,4% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Các thị trường lớn như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và ASEAN đều ghi nhận diễn biến xuất khẩu tích cực, góp phần củng cố vị thế của hàng hóa Việt Nam trong chuỗi cung ứng và thương mại toàn cầu. Về cán cân thương mại, tháng 10 ước đạt thặng dư 6,8 tỷ USD, đánh dấu tháng thứ hai liên tiếp Việt Nam xuất siêu. Nhờ đó, mức nhập siêu lũy kế trong 10 tháng được thu hẹp xuống còn khoảng 12,7 tỷ USD. Kết quả trên cho thấy hoạt động thương mại hàng hóa tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, dù việc cải thiện cán cân thương mại vẫn là vấn đề cần được quan tâm trong những tháng cuối năm.

Nhằm duy trì đà tăng trưởng và nâng cao chất lượng hoạt động thương mại, Bộ Công Thương đang xây dựng Dự thảo Chiến lược xuất nhập khẩu hàng hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo định hướng dự thảo, xuất khẩu và nhập khẩu được kỳ vọng tăng trưởng cao, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Cụ thể, tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hàng hóa bình quân được đặt mục tiêu đạt 15-16% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới gia nhập nhóm 10 quốc gia có kim ngạch xuất khẩu lớn nhất thế giới. Đối với nhập khẩu, mục tiêu tăng trưởng bình quân được xác định ở mức 12-13% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu nằm trong nhóm 10 quốc gia có kim ngạch nhập khẩu lớn nhất toàn cầu.

Một định hướng quan trọng khác là duy trì cán cân thương mại hàng hóa thặng dư bền vững trong giai đoạn 2026-2030. Tỷ trọng xuất siêu trên tổng kim ngạch xuất khẩu được đặt mục tiêu bình quân 3-6% trong giai đoạn này, tăng lên 7-10% vào năm 2045.

Không chỉ hướng tới mở rộng quy mô thương mại, chiến lược còn đặt trọng tâm vào việc nâng cao giá trị gia tăng, tăng hàm lượng khoa học công nghệ và giảm sự phụ thuộc vào các nguồn lực bên ngoài. Theo dự thảo, tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của khu vực doanh nghiệp trong nước trong tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước được định hướng đạt khoảng 28-30% vào năm 2030 và tăng lên 38-40% vào năm 2045.

Đối với cơ cấu hàng hóa, tỷ trọng hàng chế biến hoặc đã tinh chế trong tổng kim ngạch xuất khẩu được đặt mục tiêu đạt 89-90% vào năm 2030 và trên 92% vào năm 2045. Trong khi đó, tỷ lệ giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trên tổng giá trị xuất khẩu hàng chế biến, chế tạo được kỳ vọng đạt khoảng 50% vào năm 2030 và vượt 55% vào năm 2045. Những mục tiêu này phản ánh định hướng chuyển dịch từ tăng trưởng dựa nhiều vào quy mô sang nâng cao chất lượng, năng lực công nghệ và khả năng tham gia sâu hơn của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Bên cạnh nâng cao giá trị hàng hóa, đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu cũng là một trong những trọng tâm của chiến lược mới. Theo định hướng dự thảo, đến năm 2030, không có thị trường xuất khẩu nào chiếm quá 25% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Mục tiêu này nhằm giảm mức độ tập trung vào một số thị trường chủ lực, qua đó hạn chế tác động từ các cú sốc thương mại hoặc thay đổi chính sách của đối tác.

Đối với nhập khẩu, tỷ trọng của một thị trường trong tổng kim ngạch nhập khẩu được định hướng không vượt quá 35% vào năm 2030. Ngoài ra, tỷ trọng cộng gộp của ba thị trường hoặc khu vực xuất khẩu lớn nhất được đặt mục tiêu giảm xuống dưới 55% vào năm 2030 và dưới 50% vào năm 2045.

Việt Nam cũng hướng tới mở rộng độ phủ thị trường, với số thị trường đạt kim ngạch xuất khẩu trên 1 tỷ USD vượt 45 thị trường vào năm 2030 và đạt 55 thị trường vào năm 2045. Đối với các thị trường mới, gồm Nam Á, Trung Đông, châu Phi và Mỹ Latinh, tỷ trọng xuất khẩu được kỳ vọng tăng lên khoảng 10% vào năm 2030 và khoảng 15% vào năm 2045. Việc mở rộng thị trường không chỉ giúp doanh nghiệp tìm kiếm thêm đầu ra cho sản phẩm mà còn góp phần giảm rủi ro khi nhu cầu tại các thị trường truyền thống biến động. Đây cũng là cơ sở để nâng cao khả năng thích ứng của hoạt động xuất nhập khẩu trước những thay đổi trong chính sách thương mại quốc tế.

Trong quý IV/2026, Bộ Công Thương xác định các nhiệm vụ trọng tâm gồm đẩy mạnh xuất khẩu, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực tuân thủ quy định quốc tế của doanh nghiệp. Một trong những giải pháp được ưu tiên là khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA) đã ký kết, đồng thời mở rộng tiếp cận những thị trường mới. Việc tận dụng tốt các cam kết thương mại được kỳ vọng giúp doanh nghiệp cải thiện khả năng cạnh tranh và mở rộng cơ hội tiếp cận khách hàng quốc tế. Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ tăng cường cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, rào cản thuế quan, tiêu chuẩn xanh, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và quy định xuất xứ hàng hóa.

Bộ Công Thương cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển thương hiệu và minh bạch chuỗi cung ứng, qua đó đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu. Đối với nông sản, các giải pháp được đặt ra gồm thúc đẩy xuất khẩu chính ngạch, mở rộng các thỏa thuận và nghị định thư về kiểm dịch, tăng cường đầu tư hạ tầng logistics lạnh, đồng thời chuẩn hóa vùng trồng và cơ sở đóng gói theo yêu cầu của từng thị trường đối tác.

Với kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD sau 10 tháng, thương mại hàng hóa tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng đối với nền kinh tế Việt Nam. Tuy nhiên, để duy trì tốc độ tăng trưởng trong dài hạn, nhiệm vụ đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao giá trị hàng hóa, tăng năng lực của doanh nghiệp trong nước và xây dựng cơ cấu thị trường cân bằng, bền vững hơn.