Thực trạng và những rào cản trong xuất khẩu nông sản

Theo báo Phú Thọ, trong nhiều năm qua, không ít sản phẩm nông nghiệp và công nghiệp của Phú Thọ đã có mặt tại các thị trường nước ngoài. Tuy nhiên, phần lớn vẫn được xuất khẩu dưới dạng nguyên liệu hoặc mang thương hiệu của đối tác nhập khẩu, khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng với tiềm năng của vùng đất giàu lợi thế về nông nghiệp và công nghiệp. Thực tiễn hội nhập cho thấy, thị trường quốc tế không chỉ lựa chọn một sản phẩm mà còn đánh giá một thương hiệu. Vì vậy, để xây dựng được thương hiệu bền vững, điều kiện tiên quyết là sản phẩm phải bảo đảm chất lượng đồng đều, minh bạch về nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau hợp nhất, việc quản lý vùng nguyên liệu và mã số vùng trồng có nhiều thuận lợi nhờ quy hoạch đất đai đồng bộ, tạo điều kiện tích tụ ruộng đất, hình thành các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn và chuẩn hóa quy trình truy xuất nguồn gốc nông sản. Để đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, ngành Nông nghiệp và Môi trường tập trung nhân rộng các mô hình canh tác VietGAP, GlobalGAP, Organic; quản lý chặt chẽ mã số vùng trồng và đẩy mạnh công tác truy xuất nguồn gốc nông sản. Đồng thời, tỉnh cũng ưu tiên nguồn lực đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng bảo quản, chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị gia tăng bền vững cho nông sản địa phương.

Hiện nay, tỉnh có khoảng 36.000 ha cây ăn quả, 109 mã số vùng trồng xuất khẩu và 684 mã số vùng trồng chuyên phục vụ thị trường nội địa. Đây là nền tảng quan trọng để nông nghiệp Phú Thọ chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất chuyên nghiệp, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Nhiều ngành hàng chủ lực đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét. Điển hình, với mặt hàng chuối, gần 2.800 ha được sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn; nhiều hợp tác xã áp dụng quy trình VietGAP và xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ để xuất khẩu sang thị trường Liên minh châu Âu (EU). Đối với cây chè, Phú Thọ duy trì khoảng 14.500 ha vùng nguyên liệu, đồng thời mở rộng sản xuất an toàn, cấp mã số vùng trồng và phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao hướng tới những thị trường khó tính như Nhật Bản và châu Âu.

Giải pháp đồng bộ để vươn tầm thị trường quốc tế

Không chỉ sở hữu những vùng nguyên liệu quy mô lớn, Phú Thọ còn là vùng đất cội nguồn dân tộc với hệ thống di sản văn hóa phong phú. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt để hình thành những thương hiệu gắn với bản sắc Đất Tổ. Điển hình là ngành chè của Phú Thọ. Dù khoảng 80% sản lượng chè phục vụ xuất khẩu và đã hiện diện tại nhiều thị trường quốc tế, song tên gọi “Chè Phú Thọ” vẫn chưa được nhận diện rộng rãi. Vì vậy, tỉnh đang triển khai phát triển nhãn hiệu chứng nhận và xây dựng thương hiệu “Chè Đất Tổ” theo hướng không chỉ bán sản phẩm mà còn quảng bá văn hóa trà, vùng nguyên liệu, cảnh quan và lịch sử vùng đất cội nguồn. Bà Bùi Thị Mão - Giám đốc Công ty TNHH Chè Hoài Trung chia sẻ: “Đầu tư công nghệ hiện đại, chuyển sang sản xuất hữu cơ và chú trọng xây dựng thương hiệu đã giúp Chè Hoài Trung nâng cao rõ rệt chất lượng, thoát khỏi tình trạng xuất khẩu chè thô giá thấp để khẳng định vị thế sản phẩm cao cấp và gia tăng giá trị kinh tế.”

Nhiều sản phẩm OCOP cũng đang được chuẩn hóa quy trình sản xuất, cải tiến bao bì và gắn với phát triển du lịch. Song song với đó, công nghiệp chế biến được xác định là khâu đột phá nhằm gia tăng giá trị hàng hóa. Thay vì chỉ xuất khẩu nông sản tươi hoặc nguyên liệu thô, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền hiện đại, đa dạng hóa sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của các thị trường cao cấp. Điển hình, Tập đoàn Minh Trung Việt Nam đầu năm 2026 đã xuất khẩu lô hàng gần 50.000 sản phẩm thực phẩm chế biến sang Nhật Bản. Theo đại diện Tập đoàn Minh Trung Việt Nam: “Để chinh phục thị trường Nhật Bản, doanh nghiệp phải đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chuẩn về an toàn vệ sinh thực phẩm và duy trì chất lượng ổn định. Trong đó, thương hiệu là “bảo chứng” tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng”.

Trong bối cảnh các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới mở ra nhiều cơ hội tiếp cận thị trường toàn cầu, Phú Thọ cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số, ứng dụng truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và phát triển thương mại điện tử. Đây sẽ là kênh quan trọng giúp thương hiệu sản phẩm địa phương lan tỏa mạnh mẽ hơn. Với lợi thế về vùng nguyên liệu, hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, nền tảng công nghiệp chế biến ngày càng phát triển cùng sự chủ động đổi mới của doanh nghiệp và chính quyền, Phú Thọ có đủ điều kiện để chuyển từ tư duy “bán sản phẩm” sang “bán thương hiệu”. Khi mỗi sản phẩm mang theo câu chuyện về vùng đất cội nguồn và được nhận diện bằng chính thương hiệu Phú Thọ, đó sẽ là bước tiến quan trọng để hàng hóa địa phương không chỉ hiện diện trên thị trường quốc tế mà còn tạo dựng được vị thế bền vững trong lòng người tiêu dùng toàn cầu.