Theo Báo Tuyên Quang, nhu cầu của thị trường cùng sự năng động của những nông dân làm giám đốc đã hình thành các hợp tác xã kiểu mới, vừa cung cấp đầu vào, vừa tổ chức chế biến, liên kết sản xuất và tìm kiếm đầu ra cho người nông dân. Các hợp tác xã lựa chọn phương thức đồng hành trực tiếp cùng xã viên, từ cung ứng vật tư đầu vào, tập huấn kỹ thuật, giám sát quy trình VietGAP, OCOP đến tổ chức tiêu thụ sản phẩm.

Tại Hợp tác xã Rau an toàn Tân Đức, xã Vị Xuyên, hơn 3ha rau vụ hè đang bước vào thời điểm thu hoạch. Hơn 20 hộ dân tham gia hợp tác xã đã quen với việc ghi chép nhật ký đồng ruộng, bón phân đúng liều lượng, đồng thời sử dụng chế phẩm sinh học thay thế cho thuốc bảo vệ thực vật hóa học.

Nhớ lại những ngày đầu tham gia, chị Vũ Bích Liên, thành viên hợp tác xã thừa nhận, khó khăn lớn nhất là thay đổi thói quen sản xuất theo kinh nghiệm. Trước đây, trồng rau cứ thấy sâu là phun thuốc, rau đến kỳ thu hoạch thì gánh ra chợ bán, việc tiêu thụ phụ thuộc vào lượng người mua mỗi ngày. Khi vào hợp tác xã, chị mới nhận thấy, sản xuất đúng quy trình dù tốn thêm công sức nhưng đổi lại, sản phẩm làm ra đến đâu đều có nơi thu mua đến đó, giá bán cũng ổn định hơn.

Chị Đặng Thị Hiền, Giám đốc Hợp tác xã Tân Đức chia sẻ, trên cương vị người đứng đầu, chị lựa chọn cách chủ động tìm kiếm thị trường, gõ cửa từng bếp ăn tập thể, siêu thị nhỏ để xây dựng chuỗi cung ứng. Việc kiểm soát chặt chẽ ngay từ khâu sản xuất ban đầu đã giúp thương hiệu rau Tân Đức từng bước tạo dựng uy tín, đồng thời mang lại đầu ra ổn định cho các thành viên.

Nhìn nhận về sự thay đổi này, ông Cao Hùng Dũng, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Tuyên Quang cho rằng, giá trị lớn nhất của kinh tế tập thể hiện nay không nằm ở số lượng mô hình, mà ở sự chuyển biến trong nhận thức của người dân. Người nông dân đã biết tính toán chi phí sản xuất, tuân thủ quy trình kỹ thuật và hiểu rằng muốn phát triển bền vững thì cần liên kết, đồng hành cùng nhau.

Câu chuyện của gia đình anh Phan Văn Quang tại thôn Thâm Quảng, xã Đường Hồng là một ví dụ điển hình. Đầu năm 2025, anh Quang đưa 1ha gừng vào trồng thử nghiệm. Nhờ tuân thủ đúng hướng dẫn của kỹ sư, sau 10 tháng, diện tích gừng cho thu hoạch 18 tấn củ. Toàn bộ sản lượng được Hợp tác xã Sơn Ý thu mua tận gốc với giá 10.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí giống, phân bón, gia đình anh Quang thu về 120 triệu đồng tiền lãi.

Tuy nhiên, mục tiêu của Hợp tác xã Sơn Ý không chỉ dừng lại ở thị trường trong nước. Bà Nguyễn Thị Hồng Liễu, Giám đốc Hợp tác xã cho biết, sau khi vượt qua các đợt kiểm định nghiêm ngặt, sản phẩm gừng Đường Hồng đã đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn để xuất khẩu sang thị trường Mỹ. Để giữ vững cơ hội này, năm 2026, hợp tác xã mở rộng diện tích liên kết lên 50ha, đồng thời yêu cầu các hộ dân tuân thủ quy trình canh tác hữu cơ 100%. Dù chi phí đầu tư ban đầu cao hơn, nhưng đổi lại, mỗi hecta gừng đạt chuẩn có thể mang về doanh thu từ 350 - 400 triệu đồng.

Đến nay, toàn tỉnh Tuyên Quang có 1.649 hợp tác xã với tổng vốn đăng ký trên 4.640 tỷ đồng. Trong đó, số hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất - tiêu thụ trên địa bàn toàn tỉnh hiện có khoảng 200 - 250 hợp tác xã nông nghiệp, chiếm hơn 50% tổng số hợp tác xã nông nghiệp, thực hiện các hình thức hợp tác, liên kết sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm cho thành viên và người dân.

Đáng chú ý, khu vực hợp tác xã đang khẳng định vai trò tiên phong trong phát triển các sản phẩm đặc trưng của địa phương. Hiện có gần 220 hợp tác xã tham gia chương trình OCOP trong tổng số 334 chủ thể, chiếm gần 65% tổng số chủ thể, với 294 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên. Bên cạnh đó, 57 hợp tác xã đã áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; 135 hợp tác xã đăng ký bảo hộ nhãn hiệu với 146 sản phẩm.

Xây dựng chuỗi giá trị nông nghiệp chưa bao giờ là con đường dễ dàng, nhất là trong bối cảnh thị trường ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe hơn. Tuy nhiên, từ thực tế tại Tuyên Quang có thể thấy, khi người nông dân chủ động thay đổi tư duy, cùng hợp tác xã và chính quyền hình thành mối liên kết chặt chẽ, nông sản địa phương hoàn toàn có thể nâng cao giá trị, khẳng định vị thế và vươn tới những thị trường rộng lớn hơn.