Chiều 13/5, Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) phối hợp cùng Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ và Viện Nghiên cứu Lúa gạo Quốc tế (IRRI) tổ chức hội thảo “Sơ kết kết quả đánh giá tuân thủ quy trình canh tác lúa 1 triệu hecta, hướng tới cấp nhãn hiệu Gạo Việt xanh phát thải thấp” thông qua công cụ ViRiCert.

Hội thảo có sự tham dự của TS. Cao Đức Phát, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn; ông Bùi Bá Bổng, Chủ tịch VIETRISA cùng gần 100 đại biểu đến từ các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và đại diện nhiều hợp tác xã tham gia Đề án tại TP. Cần Thơ.

Theo các đơn vị triển khai, trong giai đoạn 2024-2025, các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long đã áp dụng “Quy trình kỹ thuật canh tác lúa chất lượng cao và phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long” theo Quyết định số 4043/QĐ-BNN-TT của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật.

Tại TP. Cần Thơ, việc đánh giá mức độ tuân thủ quy trình được triển khai thí điểm tại 11 hợp tác xã với sự phối hợp của VIETRISA, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cùng sự hỗ trợ kỹ thuật từ IRRI. Toàn bộ quá trình được thực hiện thông qua công cụ số ViRiCert nhằm theo dõi, ghi nhận và đối chiếu các tiêu chí kỹ thuật trong sản xuất lúa.

Thông qua nền tảng này, dữ liệu canh tác của nông hộ và hợp tác xã được cập nhật, quản lý và xác thực theo tiêu chuẩn của Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Đây được xem là bước quan trọng giúp nâng cao tính minh bạch trong chuỗi sản xuất, đồng thời tạo nền tảng cho truy xuất nguồn gốc, cấp mã số vùng trồng và xây dựng cơ chế chứng nhận “Gạo Việt xanh phát thải thấp”.

Những kết quả bước đầu cũng giúp các cơ quan chuyên môn hoàn thiện cơ sở dữ liệu phục vụ điều chỉnh quy trình canh tác, đề xuất hạng mục đầu tư phù hợp và từng bước hình thành hệ thống tiêu chí nhận diện cho gạo phát thải thấp của Việt Nam.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VIETRISA cho rằng, “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” không đơn thuần là một nhãn hiệu mà còn thể hiện cam kết của ngành lúa gạo Việt Nam về chất lượng, minh bạch và trách nhiệm môi trường trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng ưu tiên các sản phẩm phát triển bền vững.

Trong khi đó, PGS.TS. Nguyễn Văn Hùng, đại diện IRRI nhận định, việc ứng dụng công cụ số trong đánh giá tuân thủ giúp nâng cao độ tin cậy của dữ liệu sản xuất, đồng thời hỗ trợ các cơ quan quản lý và hợp tác xã theo dõi quá trình thực hiện quy trình canh tác một cách đồng bộ, hiệu quả hơn.

Theo Ban Tổ chức, hội thảo là diễn đàn để các cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và hợp tác xã cùng trao đổi về khả năng áp dụng rộng rãi hệ thống đánh giá tuân thủ, hướng tới triển khai nhãn hiệu “Gạo Việt xanh, phát thải thấp” trong thực tế sản xuất.

Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá, chuẩn hóa dữ liệu canh tác, định hướng cấp mã số vùng trồng lúa dựa trên nền tảng dữ liệu ViRiCert cũng như nâng cao vai trò của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Trong khuôn khổ chương trình, Ban Tổ chức đã trao Chứng nhận tuân thủ Quy trình canh tác lúa 1 triệu hecta cho các hợp tác xã đạt yêu cầu tại TP. Cần Thơ. Đây được xem là bước khởi đầu cho quá trình xây dựng hệ thống nhận diện và thương hiệu gạo phát thải thấp của Việt Nam trên thị trường.

Bà Nguyễn Thị Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Cần Thơ cho biết, việc thí điểm công cụ ViRiCert đã giúp các hợp tác xã từng bước tiếp cận phương thức quản lý sản xuất dựa trên dữ liệu. Đồng thời, địa phương cũng có thêm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện và nhân rộng mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong thời gian tới.

Thông qua hội thảo, các đơn vị kỳ vọng sẽ tiếp tục mở rộng ứng dụng công nghệ số trong quản lý sản xuất lúa thuộc Đề án 1 triệu hecta, góp phần thúc đẩy ngành lúa gạo phát triển theo hướng minh bạch, gia tăng giá trị và tăng trưởng xanh tại đồng bằng sông Cửu Long.