Đông Nam Á đang bước vào một giai đoạn phát triển mới khi động lực tăng trưởng của khu vực không còn phụ thuộc vào một nền kinh tế đơn lẻ hay chu kỳ hàng hóa truyền thống. Thay vào đó, Việt Nam, Malaysia, Indonesia, Thái Lan và Philippines được kỳ vọng sẽ cùng đóng vai trò đầu tàu, tạo nên nền tảng tăng trưởng bền vững cho ASEAN trong những năm tới.

Nhận định trên được ông Shan Saeed, Chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu của Juwai IQI, đưa ra khi đánh giá triển vọng kinh tế khu vực. Theo ông, sự kết hợp giữa lợi thế nhân khẩu học, năng lực sản xuất công nghiệp, nền tảng kinh tế vĩ mô và chính sách điều hành ổn định đang giúp năm nền kinh tế này định hình lại bức tranh phát triển của ASEAN.

Với tổng dân số hơn 610 triệu người, tương đương gần 90% dân số toàn khối ASEAN, nhóm quốc gia này sở hữu lợi thế vượt trội về quy mô thị trường. Indonesia là nền kinh tế có thị trường tiêu dùng lớn nhất với khoảng 287 triệu dân, trong khi Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là trung tâm sản xuất và xuất khẩu năng động với dân số hơn 100 triệu người.

Số liệu tăng trưởng kinh tế quý I/2026 cho thấy sự khác biệt rõ nét giữa các nền kinh tế trong khu vực. Việt Nam dẫn đầu với mức tăng trưởng GDP 7,83% so với cùng kỳ năm trước, trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất trong nhóm. Indonesia đứng thứ hai với mức tăng 5,61%, trong khi Malaysia đạt 5,4%, chủ yếu nhờ sức cầu tiêu dùng nội địa và hoạt động sản xuất tiếp tục duy trì tích cực.

Ở chiều ngược lại, Thái Lan và Philippines cùng ghi nhận mức tăng trưởng 2,8%. Theo các chuyên gia, kết quả này phản ánh những khó khăn riêng của từng quốc gia, từ tiến độ giải ngân ngân sách, quá trình phục hồi ngành du lịch cho đến sự suy yếu của hoạt động xuất khẩu.

Dù tốc độ tăng trưởng có sự phân hóa, ông Shan Saeed cho rằng đây lại là yếu tố giúp ASEAN trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các nhà đầu tư quốc tế. Thay vì tìm kiếm một thị trường đồng nhất, dòng vốn toàn cầu ngày càng ưu tiên những nền kinh tế có khả năng kết hợp giữa tăng trưởng, ổn định chính sách và nền tảng thể chế vững chắc.

Theo chuyên gia này, một trong những lợi thế nổi bật của nhóm năm nền kinh tế là khả năng duy trì ổn định kinh tế vĩ mô thông qua nguồn dự trữ ngoại hối dồi dào, tạo dư địa ứng phó trước biến động lãi suất toàn cầu cũng như các rủi ro địa chính trị.

Đến giữa năm 2026, Thái Lan tiếp tục dẫn đầu khu vực về quy mô dự trữ ngoại hối với khoảng 280,5 tỷ USD. Indonesia đứng thứ hai với 148,2 tỷ USD, trong khi Malaysia đạt khoảng 130,5 tỷ USD. Nguồn dự trữ lớn không chỉ giúp bảo đảm khả năng thanh toán nhập khẩu mà còn góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư vào sự ổn định của đồng nội tệ và năng lực tài chính quốc gia.

Bên cạnh nền tảng tài chính, các lợi thế về tài nguyên và xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng của từng nền kinh tế. Malaysia và Indonesia duy trì vị thế hàng đầu về xuất khẩu dầu cọ, trong khi Việt Nam và Thái Lan tiếp tục phát huy lợi thế ở các mặt hàng nông sản chủ lực, góp phần tạo nguồn thu ngoại tệ ổn định và cải thiện cán cân thanh toán.

Một động lực tăng trưởng mới được các chuyên gia đánh giá cao là quá trình chuyển đổi số và phát triển hạ tầng dữ liệu. Thái Lan và Malaysia đang nổi lên như những trung tâm phát triển trung tâm dữ liệu (Data Center) hàng đầu trong khu vực.

Trong khi đó, Việt Nam ngày càng thu hút nhiều dự án đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và hạ tầng công nghệ cao, còn Indonesia tiếp tục giữ vai trò là thị trường tiêu dùng số lớn nhất ASEAN. Theo đánh giá của giới chuyên gia, nếu Thỏa thuận Khung về Kinh tế số ASEAN được triển khai hiệu quả, quy mô nền kinh tế số của khu vực có thể tăng gần gấp đôi, đạt khoảng 2.000 tỷ USD vào năm 2030, mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho các nền kinh tế thành viên.

Tuy nhiên, triển vọng tích cực vẫn đi kèm với không ít thách thức. Ông Shan Saeed cho rằng các quốc gia trong khu vực cần tiếp tục giải quyết những vấn đề mang tính cấu trúc như áp lực nợ hộ gia đình tại Thái Lan hay yêu cầu duy trì cải cách, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và thu hút nhân tài tại Malaysia.

Theo các chuyên gia, việc duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy chuyển đổi số, cải thiện chất lượng thể chế và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ là những yếu tố quyết định để Việt Nam cùng các nền kinh tế chủ chốt của ASEAN tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt chu kỳ tăng trưởng mới của khu vực trong những năm tới.