Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động, giá xuất khẩu một số mặt hàng chủ lực chịu sức ép giảm, ngành Nông nghiệp đang tập trung xử lý những điểm nghẽn về cơ chế, tổ chức sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng. Đây là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm duy trì đà tăng trưởng, nâng cao giá trị nông sản và củng cố năng lực cạnh tranh trong những tháng cuối năm.

Sản xuất ổn định, xuất khẩu phân hóa

Trong 9 tháng đầu năm 2026, sản xuất nông, lâm, thủy sản tiếp tục duy trì đà phát triển, cơ bản đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và bảo đảm nguồn hàng phục vụ xuất khẩu. Tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) quý III của toàn ngành ước đạt 4,1-4,2%. Kết quả này tạo nền tảng quan trọng để ngành tiếp tục thực hiện các mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn cuối năm.

Theo Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Trần Đình Luân, tổng sản lượng thủy sản trong 9 tháng đạt 7,89 triệu tấn, bằng 78,1% kế hoạch năm, tăng 3,9% so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 9,17 tỷ USD, tương đương 76,2% kế hoạch và tăng 12,3%.

Trong lĩnh vực trồng trọt, cả nước đã thu hoạch gần 1.820 nghìn héc ta lúa hè thu, bằng 99,6% cùng kỳ năm trước; gieo cấy hơn 1.337 nghìn héc ta lúa mùa. Hoạt động chăn nuôi tiếp tục ổn định, với sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng ước đạt gần 4.280 nghìn tấn, tăng 4,4%; sản lượng thịt gia cầm đạt hơn 2.023 nghìn tấn, tăng 5,3% so với cùng kỳ.

Những kết quả trong sản xuất đã góp phần hỗ trợ hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản. Trong 9 tháng, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt 56,3 tỷ USD, tăng 7,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Cục trưởng Cục Chất lượng, chế biến và Phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Ngô Hồng Phong cho biết, nhiều nhóm hàng tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng tích cực. Cụ thể, xuất khẩu rau quả đạt gần 7,35 tỷ USD, tăng 19,9%; thủy sản đạt 9,17 tỷ USD, tăng 12,3%; sản phẩm chăn nuôi đạt 564,4 triệu USD, tăng 24,6%; hạt điều đạt 3,85 tỷ USD, tăng 2%; hạt tiêu đạt 1,4 tỷ USD, tăng 10,2%.

Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu vẫn có sự khác biệt giữa các ngành hàng. Cà phê và gạo đang chịu áp lực do giá xuất khẩu bình quân giảm, khiến giá trị thu về chưa tương xứng với sản lượng. Trong 9 tháng, xuất khẩu cà phê đạt 1,4 triệu tấn, trị giá 6,54 tỷ USD, tăng 15,4% về lượng nhưng giảm 7,3% về giá trị. Đối với gạo, lượng xuất khẩu đạt 6,4 triệu tấn, trị giá 3,11 tỷ USD, giảm lần lượt 6,1% và 10,9% so với cùng kỳ năm trước.

Thực tế này cho thấy, bên cạnh việc duy trì sản lượng, nâng cao giá trị gia tăng và khả năng thích ứng với biến động thị trường đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn nhập khẩu và tổ chức chuỗi cung ứng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả xuất khẩu trong thời gian tới.

Tại Hà Nội, sản xuất nông nghiệp tiếp tục được duy trì, từng bước chuyển hướng sang nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Trong vụ xuân, thành phố gieo trồng 99.871ha, trong đó diện tích lúa đạt 78,5 nghìn héc ta, năng suất 64,5 tạ/ha, tăng 0,7%, sản lượng đạt 506 nghìn tấn. Diện tích rau đạt 23,8 nghìn héc ta, sản lượng 546,8 nghìn tấn.

Đối với vụ mùa, Hà Nội đã gieo cấy 58,2 nghìn héc ta lúa và 19.007ha rau màu. Chăn nuôi và thủy sản tiếp tục duy trì quy mô đáng kể, với tổng đàn lợn khoảng 1,24 triệu con, đàn gia cầm đạt 38,3 triệu con. Diện tích nuôi trồng thủy sản ước đạt 23.650ha, sản lượng khoảng 98.700 tấn, tăng 4,22% so với cùng kỳ năm 2025.

Những kết quả này góp phần bảo đảm nguồn cung thực phẩm cho thị trường Thủ đô, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục tổ chức sản xuất theo hướng hiệu quả, an toàn, gắn với nhu cầu tiêu thụ và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản địa phương.

Tập trung nguồn lực, tháo gỡ rào cản

Quý IV-2026 có ý nghĩa quyết định đối với việc hoàn thành các chỉ tiêu phát triển của toàn ngành. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng nhấn mạnh, để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP toàn ngành 4,0% và kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản từ 74 tỷ USD trở lên, các đơn vị cần tập trung cao độ, chủ động xử lý khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiệm vụ, không chủ quan trước những kết quả đã đạt được.

Một trong những trọng tâm được đặt ra là hoàn thành các nhiệm vụ về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong năm 2026. Các đơn vị cần rà soát toàn bộ nhiệm vụ đã báo cáo hoàn thành, bảo đảm có sản phẩm, kết quả cụ thể và hồ sơ minh chứng phục vụ công tác kiểm tra, giám sát. Cùng với đó, việc xây dựng và hoàn thiện hạ tầng số cần được triển khai quyết liệt, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và thúc đẩy chuyển đổi phương thức sản xuất, kinh doanh.

Đối với thị trường Trung Quốc, cơ quan chức năng tiếp tục tham mưu tháo gỡ các vướng mắc trong xuất khẩu nông sản, tập trung vào yêu cầu kỹ thuật liên quan đến nghị định thư về thủy sản sống và trái cây. Đây là thị trường quan trọng, đòi hỏi doanh nghiệp và cơ sở sản xuất phải đáp ứng ngày càng đầy đủ các quy định về chất lượng, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng được đề nghị báo cáo Chính phủ xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị định số 38/2026/NĐ-CP ngày 24-1-2026, nhằm tháo gỡ khó khăn trong cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Việc hoàn thiện cơ chế quản lý trong lĩnh vực này có ý nghĩa thiết thực đối với địa phương và doanh nghiệp, giúp chuẩn hóa quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Ở cấp địa phương, Hà Nội tiếp tục xác định việc khơi thông nguồn lực, thúc đẩy sản xuất và nâng cao giá trị gia tăng là những nhiệm vụ trọng tâm trong các tháng cuối năm. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, thành phố sẽ tập trung nâng cao năng suất, kiểm soát dịch bệnh, chủ động ứng phó với rủi ro thiên tai; đồng thời tháo gỡ các điểm nghẽn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, tạo chuyển biến thực chất đối với các động lực tăng trưởng.

Trong lĩnh vực trồng trọt, các địa phương cần triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ phát triển cây vụ đông trên đất trồng lúa theo Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND. Việc lựa chọn cơ cấu cây trồng phù hợp với điều kiện và lợi thế của từng vùng, gắn sản xuất trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản với chế biến và tiêu thụ sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất, ổn định nguồn cung thực phẩm và cải thiện thu nhập cho người sản xuất.

Cùng với các giải pháp về cơ chế, thị trường và tổ chức sản xuất, việc kiểm soát chất lượng cần được thực hiện xuyên suốt chuỗi giá trị, từ vùng nguyên liệu đến khâu sơ chế, chế biến và phân phối. Tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất sẽ tạo điều kiện hình thành các chuỗi cung ứng ổn định, nâng cao khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước và quốc tế.

Với khối lượng nhiệm vụ lớn trong giai đoạn cuối năm, việc hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026 đòi hỏi sự chủ động, phối hợp đồng bộ và quyết tâm cao từ trung ương đến địa phương. Tập trung tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, mở rộng thị trường, nâng cao chất lượng và gia tăng giá trị nông sản sẽ là những yếu tố quan trọng để ngành Nông nghiệp duy trì đà phát triển, hướng tới hoàn thành mục tiêu tăng trưởng và xuất khẩu đã đề ra.