Kinh tế thế giới tuần qua: Trung Quốc tăng tốc xuất khẩu, năng lượng và công nghệ đối mặt nhiều biến động

Diễn biến - Dự báo • 19/10/2026 10:55

Kinh tế toàn cầu tuần qua ghi nhận hàng loạt diễn biến đáng chú ý, từ triển vọng tăng trưởng châu Á đối mặt nhiều rủi ro, Trung Quốc siết kiểm soát xuất khẩu công nghệ đến giá than tăng mạnh và những bất đồng về ngân sách tại Liên minh châu Âu (EU). Trong khi xuất khẩu Trung Quốc tăng vượt dự báo, ngành ô tô đẩy mạnh cuộc đua điện hóa, các doanh nghiệp công nghệ lại đứng trước sức ép tái cơ cấu và những thách thức an ninh mạng mới.

IMF cảnh báo nhiều rủi ro đối với triển vọng kinh tế châu Á. Phát biểu tại phiên toàn thể Hội nghị Thường niên Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2026, diễn ra ngày 16/10 tại Bangkok, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định thế giới đang trải qua những thay đổi sâu sắc dưới tác động của trí tuệ nhân tạo (AI), biến đổi khí hậu và tình trạng phân rã địa chính trị.

Trước đó, ngày 15/10, IMF dự báo tăng trưởng kinh tế châu Á sẽ chậm lại trong năm 2027, đồng thời cảnh báo hàng loạt yếu tố có thể gây sức ép lên triển vọng khu vực. Trong đó, những cú sốc năng lượng liên quan đến xung đột tại Trung Đông, nguy cơ thị trường AI điều chỉnh sau giai đoạn tăng trưởng nóng và lợi suất trái phiếu toàn cầu gia tăng được xem là các rủi ro đáng quan tâm. Những yếu tố này có thể tác động đến chi phí vốn, tâm lý đầu tư và khả năng duy trì đà tăng trưởng của các nền kinh tế.

kinh_te_toan_cau_1792333721.jpg
Kinh tế thế giới tuần qua: Trung Quốc tăng tốc xuất khẩu, năng lượng và công nghệ đối mặt nhiều biến động

Trung Quốc đề xuất bổ sung 40 công nghệ vào danh mục kiểm soát xuất khẩu. Ngày 16/10, Trung Quốc công bố dự thảo sửa đổi danh mục công nghệ bị cấm hoặc hạn chế xuất khẩu, bổ sung 40 công nghệ thuộc các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, y sinh và hệ thống năng lượng Mặt Trời quang điện (PV).

Theo dự thảo, 14 công nghệ sẽ được bổ sung vào danh mục cấm xuất khẩu, trong khi 26 công nghệ thuộc danh mục hạn chế. Xét theo lĩnh vực, AI chiếm 23 công nghệ, lĩnh vực quang điện có 12 công nghệ và y sinh có 5 công nghệ. Động thái này cho thấy các công nghệ có ý nghĩa chiến lược ngày càng trở thành trọng tâm trong chính sách thương mại và quản lý xuất khẩu của Trung Quốc. Nếu được thông qua, những điều chỉnh liên quan có thể tác động đến hoạt động chuyển giao công nghệ và chuỗi cung ứng quốc tế trong các lĩnh vực tương ứng.

Giá than nhiệt tăng khoảng 40% từ đầu năm. Giá than sử dụng trong sản xuất điện đã tăng khoảng 40% kể từ đầu năm 2026, trong bối cảnh giá khí tự nhiên leo thang thúc đẩy nhu cầu tiêu thụ than, còn nguồn cung xuất khẩu từ Indonesia và Australia đối mặt nhiều bất ổn. Dữ liệu từ LSEG cho thấy hợp đồng tương lai ngắn hạn đối với than nhiệt chất lượng cao của Australia, chuẩn tham chiếu quan trọng của thị trường châu Á, đang giao dịch quanh mức 150 USD/tấn. Giá mặt hàng này từng tăng lên khoảng 152 USD/tấn vào ngày 6/10, tiến gần mức cao nhất kể từ tháng 12/2023, được ghi nhận hồi tháng 6.

Diễn biến giá than phản ánh những biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu, khi nhu cầu thay thế khí tự nhiên bằng các nguồn nhiên liệu khác có thể gia tăng trong bối cảnh giá khí cao. Tuy nhiên, bất ổn về nguồn cung than xuất khẩu cũng đang làm gia tăng sức ép đối với thị trường điện và chi phí sản xuất tại một số nền kinh tế châu Á.

EU bất đồng về ngân sách dài hạn. Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) đã có những cuộc tranh luận căng thẳng về ngân sách dài hạn tiếp theo của khối tại cuộc họp diễn ra trong hai ngày 15–16/10 ở Brussels, Bỉ. EU đặt mục tiêu đạt được thỏa thuận trước Giáng sinh năm nay. Khối này lo ngại tiến trình đàm phán có thể trở nên khó khăn hơn nếu các lực lượng hoài nghi châu Âu giành thêm thắng lợi tại nhiều quốc gia thành viên.

Ngân sách dài hạn có vai trò định hướng các khoản chi của EU trong nhiều năm, từ hỗ trợ phát triển kinh tế, nông nghiệp đến đầu tư và các ưu tiên chiến lược. Vì vậy, những bất đồng trong quá trình thương lượng có thể ảnh hưởng đến khả năng phân bổ nguồn lực và triển khai các chương trình chung của khối.

Chưa đến 10% tổ chức sẵn sàng ứng phó rủi ro điện toán lượng tử. Ngày 14/10, ông Alessandro Curioni, Phó Chủ tịch phụ trách khu vực châu Âu và châu Phi của tập đoàn công nghệ IBM, cảnh báo chưa đến 10% số tổ chức sẵn sàng ứng phó với các rủi ro từ điện toán lượng tử.

Theo cảnh báo này, nhiều tổ chức vẫn chưa đạt trạng thái an toàn lượng tử, trong khi công nghệ mới có thể đặt ra thách thức lớn đối với các hệ thống mật mã hiện nay. Nếu được ứng dụng ở quy mô đủ lớn, máy tính lượng tử có tiềm năng phá vỡ một số phương pháp mã hóa đang được sử dụng để bảo vệ dữ liệu và giao dịch. Điều này làm gia tăng yêu cầu chuyển đổi sang các giải pháp mật mã hậu lượng tử, đặc biệt tại những tổ chức quản lý dữ liệu nhạy cảm hoặc vận hành hạ tầng quan trọng.

Xuất khẩu Trung Quốc tăng mạnh, hướng tới thặng dư thương mại kỷ lục. Trung Quốc đang đứng trước khả năng ghi nhận mức thặng dư thương mại kỷ lục mới khi cả xuất khẩu và nhập khẩu trong tháng 9/2026 đều vượt xa dự báo của giới phân tích. Theo số liệu hải quan công bố ngày 14/10, kim ngạch xuất khẩu của nước này tăng 36,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 25% trong tháng 8 và dự báo 25,5% của các chuyên gia kinh tế. Đây là tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhanh nhất kể từ tháng 2/2026, thời điểm chỉ số này tăng 39,6%.

Kết quả tích cực được thúc đẩy bởi nhu cầu công nghệ toàn cầu và hoạt động vận chuyển hàng hóa tăng mạnh trước kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng. Đà tăng xuất khẩu cho thấy hàng hóa Trung Quốc vẫn có sức cạnh tranh đáng kể trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, thặng dư thương mại gia tăng cũng có thể làm nổi bật những mất cân đối trong thương mại toàn cầu và tiếp tục thu hút sự chú ý của các đối tác kinh tế lớn.

Triển lãm Ô tô Paris thúc đẩy cuộc đua điện hóa. Triển lãm Ô tô Paris lần thứ 91 diễn ra từ ngày 12 đến 18/10, quy tụ hơn 60 nhà sản xuất và giới thiệu hàng loạt mẫu xe mới, cho thấy nỗ lực tăng tốc của ngành ô tô trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt.

Xu hướng điện hóa tiếp tục trở thành điểm nhấn của triển lãm. Khoảng 20 thương hiệu Trung Quốc góp mặt, phản ánh sự hiện diện ngày càng rõ nét của các hãng xe nước này tại thị trường quốc tế và sức ép cạnh tranh đối với các nhà sản xuất châu Âu.

Các hãng như Renault, Stellantis, Volkswagen và Mercedes cùng nhiều thương hiệu châu Á tận dụng sự kiện để giới thiệu sản phẩm mới, tập trung vào công nghệ pin, hiệu suất vận hành và tốc độ sạc. Triển lãm diễn ra trong bối cảnh các nhà sản xuất phải đồng thời giải quyết bài toán chi phí, đổi mới công nghệ và mở rộng thị phần. Khả năng phát triển xe điện có mức giá cạnh tranh, đáp ứng nhu cầu người dùng sẽ tiếp tục là yếu tố quan trọng định hình cục diện ngành ô tô trong thời gian tới.

Netflix dự kiến cắt giảm khoảng 1.000 nhân viên. Ngày 14/10, Netflix thông báo kế hoạch cắt giảm khoảng 1.000 nhân viên, tương đương 6% tổng số lao động, trong đợt sa thải có quy mô lớn nhất của tập đoàn kể từ năm 2022.

Thông tin được đưa ra trong bối cảnh cổ phiếu công ty giảm mạnh và cạnh tranh trên thị trường phát trực tuyến ngày càng gay gắt. Netflix hiện có khoảng 325 triệu thuê bao trên toàn cầu. Động thái tái cơ cấu nhân sự phản ánh áp lực mà các doanh nghiệp nội dung số phải đối mặt khi tìm cách cân đối chi phí, duy trì tăng trưởng và củng cố vị thế trên thị trường. Với quy mô thuê bao lớn, Netflix vẫn là một trong những doanh nghiệp chủ chốt của ngành phát trực tuyến, song việc duy trì hiệu quả kinh doanh trong môi trường cạnh tranh cao tiếp tục là thách thức đáng kể.

Nhìn chung, các sự kiện kinh tế thế giới trong tuần qua cho thấy triển vọng tăng trưởng toàn cầu đang chịu tác động đồng thời từ địa chính trị, biến động năng lượng, cạnh tranh công nghệ và những thay đổi trong chính sách thương mại. Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng với rủi ro, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với các nền kinh tế và doanh nghiệp trên toàn cầu.

Diệp Oanh
Tin đáng đọc