Hoàn thiện cơ sở pháp lý, phù hợp yêu cầu quản lý mới

Phân loại hàng hóa là một khâu quan trọng trong hoạt động hải quan, làm cơ sở xác định mã số hàng hóa và thực hiện các chính sách quản lý đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng đa dạng, xuất hiện nhiều mặt hàng mới, có cấu tạo và tính chất kỹ thuật phức tạp, các quy định về phân loại hàng hóa cần tiếp tục được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu quản lý, đồng thời hạn chế phát sinh vướng mắc cho doanh nghiệp.

Thời gian qua, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, định hướng lớn về hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiệu quả quản lý nhà nước.

Thực hiện các chủ trương này, ngày 30/6/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 85/2026/TT-BTC quy định về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.

Thông tư có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/9/2026, thay thế Thông tư số 14/2015/TT-BTC ngày 30/1/2015 hướng dẫn về phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa; phân tích để kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu và Thông tư số 17/2021/TT-BTC ngày 26/2/2021 sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 14/2015/TT-BTC.

Thông tư số 85/2026/TT-BTC tập trung điều chỉnh việc phân loại hàng hóa, phân tích để phân loại hàng hóa, xây dựng và sử dụng cơ sở dữ liệu về Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam. Đối tượng áp dụng gồm người khai hải quan, cơ quan Hải quan, công chức Hải quan cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Một điểm thay đổi đáng chú ý là Thông tư mới không còn quy định về việc sử dụng kết quả phân tích để kiểm tra chất lượng, kiểm tra an toàn thực phẩm đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu. Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh giúp nội dung Thông tư tập trung vào hoạt động phân loại và phân tích phục vụ phân loại hàng hóa.

Thông tư cũng bổ sung cơ sở xử lý đối với những trường hợp chưa đủ căn cứ xác định tên gọi, mô tả hàng hóa theo Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam.

Theo đó, có thể sử dụng các tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn do cơ quan, tổ chức, đơn vị có thẩm quyền ban hành theo quy định để làm cơ sở xác định tên gọi, mô tả và mã số hàng hóa. Quy định này tạo thêm căn cứ pháp lý khi phân loại các mặt hàng mới hoặc mặt hàng có tính chất kỹ thuật phức tạp, chưa được mô tả đầy đủ trong Danh mục.

Thông tư đồng thời sửa đổi quy định về việc áp dụng văn bản hướng dẫn phân loại theo hướng chỉ áp dụng đối với văn bản sửa đổi, hướng dẫn phân loại do Cục trưởng Cục Hải quan ban hành. Nội dung này nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quá trình áp dụng và tổ chức thực hiện.

Xuyên suốt Thông tư là yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan Hải quan, cơ quan quản lý chuyên ngành và người khai hải quan. Việc chuẩn hóa thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu và giảm sử dụng hồ sơ giấy là nền tảng phục vụ thông quan tập trung, nâng cao hiệu quả quản lý và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Tăng thuận lợi cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý

Nhiều quy định mới tại Thông tư số 85/2026/TT-BTC được đánh giá sẽ giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, máy liên hợp hoặc tổ hợp máy thuộc các Chương 84, 85 và 90 nhập khẩu trong cùng một chuyến sẽ không còn phải đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi như trước. Doanh nghiệp chỉ cần đăng ký Danh mục trước thời điểm mở tờ khai nhập khẩu của lô hàng đầu tiên, thay vì trước thời điểm nhập khẩu lần đầu.

Thông tư cũng quy định rõ thời hạn xử lý của cơ quan Hải quan đối với hồ sơ đăng ký Danh mục và Phiếu theo dõi trừ lùi, góp phần nâng cao tính minh bạch và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Đối với hoạt động lấy mẫu hàng hóa, trường hợp người khai hải quan vắng mặt, việc lấy mẫu chỉ cần có sự chứng kiến của một trong các bên gồm doanh nghiệp kinh doanh cảng, cơ quan nhà nước tại khu vực hoặc đại diện doanh nghiệp vận tải, thay vì yêu cầu đầy đủ các bên như trước đây.

Bên cạnh đó, cơ quan Hải quan sẽ tăng cường quản lý rủi ro thông qua việc phân loại, đánh giá các Danh mục chưa nhập khẩu hết theo thời hạn đã đăng ký để phục vụ công tác kiểm tra sau thông quan.

Thông tư cũng bổ sung quy định về lưu mẫu hàng hóa trong trường hợp phát sinh khiếu nại đối với kết quả phân tích, phân loại; bãi bỏ quy định về Thông báo kết quả phân tích kèm mã số hàng hóa; đồng thời phân cấp cho Đội trưởng Đội Kiểm định hải quan ban hành thông báo kết quả phân tích, phân loại và thông báo kết quả kiểm tra, đánh giá tiêu chí kỹ thuật.