Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với dự thảo nghị quyết của Chính phủ về một số chính sách đặc thù nhằm giải quyết khó khăn trong thực hiện pháp luật quản lý thuế. Đáng chú ý, dự thảo đưa ra phương án giảm mức xử phạt đối với người nộp thuế đã dừng hoạt động kinh doanh nhưng chưa hoàn thành các nghĩa vụ kê khai theo quy định.

Chính sách hướng đến hai nhóm đối tượng chính, gồm người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký với cơ quan thuế (trạng thái 06).

Theo phương án được đề xuất, doanh nghiệp và tổ chức hoàn thành việc bổ sung toàn bộ hồ sơ khai thuế còn thiếu sẽ được áp dụng mức xử phạt thấp hơn quy định hiện hành tại Điều 13 Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Mức giảm được xác định dựa trên thời điểm người nộp thuế hoàn tất nghĩa vụ kê khai.

Cụ thể, trường hợp hoàn thành hồ sơ kể từ ngày nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027 chỉ phải nộp 30% mức phạt hiện hành, tương đương được giảm 70%. Nếu hoàn tất thủ tục trong khoảng thời gian từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt áp dụng là 50%. Đối với hồ sơ hoàn thành từ ngày 1/1 đến hết ngày 30/6/2028, người nộp thuế phải thực hiện 70% mức phạt theo quy định.

Đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh áp dụng phương pháp khoán, dự thảo đề xuất miễn xử phạt vi phạm về thủ tục thuế. Trong khi đó, hộ và cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, sau khi bổ sung đầy đủ hồ sơ còn thiếu, có thể được áp dụng mức phạt bằng 50% mức xử phạt ưu đãi trong thời gian từ khi nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2028.

Tuy nhiên, chính sách hỗ trợ không áp dụng đối với các hành vi có dấu hiệu trốn thuế hoặc những trường hợp đang bị thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử liên quan đến hành vi trốn thuế, gian lận thuế hay sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp.

Theo cơ quan soạn thảo, thực tế hiện nay có không ít doanh nghiệp đã dừng sản xuất, kinh doanh trong nhiều năm nhưng chưa thực hiện đầy đủ thủ tục với cơ quan thuế. Khi tiến hành đóng mã số thuế, các đơn vị phải bổ sung hàng loạt tờ khai quá hạn, dẫn đến khoản tiền xử phạt tích lũy lớn, dù trong thời gian ngừng hoạt động không phát sinh doanh thu hoặc nghĩa vụ thuế.

Việc áp dụng cơ chế giảm phạt theo từng giai đoạn được kỳ vọng khuyến khích người nộp thuế chủ động hoàn thiện hồ sơ sớm, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý giải quyết những trường hợp tồn đọng kéo dài.

Bộ Tài chính ước tính khoảng 1,6 triệu hồ sơ khai thuế có khả năng được bổ sung khi chính sách đi vào thực tế. Tổng số tiền phạt được giảm so với quy định hiện hành có thể lên tới khoảng 12.670 tỷ đồng nếu các hồ sơ được hoàn thành trước ngày 1/7/2027. Với hai giai đoạn tiếp theo, số tiền chênh lệch dự kiến lần lượt khoảng 9.100 tỷ đồng và 5.600 tỷ đồng.

Ngoài việc điều chỉnh mức xử phạt, dự thảo còn đưa ra phương án giải quyết các mã số thuế đã tồn tại nhiều năm nhưng không còn hoạt động thực tế.

Theo đó, những trường hợp đã ngừng kinh doanh hoặc được cơ quan thuế xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký từ đủ 10 năm trở lên, tính đến thời điểm nghị quyết có hiệu lực, có thể được xem xét chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo cơ chế đặc thù.

Điều kiện để được xử lý là người nộp thuế không còn nợ thuế và không thuộc diện đang bị thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử.

Trước khi thực hiện chấm dứt hiệu lực mã số thuế, cơ quan quản lý phải công khai danh sách dự kiến xử lý trên trang thông tin điện tử trong thời hạn 30 ngày. Nếu hết thời gian này, người nộp thuế không có văn bản đề nghị khôi phục mã số thuế và không phát sinh ý kiến phản đối bằng văn bản từ các cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân có liên quan, cơ quan thuế sẽ tiến hành xử lý theo quy định.

Theo số liệu được Bộ Tài chính đưa ra, có hơn 753.000 người nộp thuế thuộc nhóm không hoạt động trên 10 năm có thể được xem xét giải quyết mã số thuế nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện.

Đề xuất này được kỳ vọng góp phần tháo gỡ những vướng mắc trong quản lý thuế, giảm áp lực về thủ tục hành chính cho người nộp thuế, đồng thời giúp cơ quan chức năng rà soát, cập nhật dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân kinh doanh.

Hiện các nội dung trên vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, chưa phải chính sách chính thức có hiệu lực.