Ngày 27/10 tại Brussels các diễn đàn chính sách cấp cao trong khuôn khổ Tuần lễ Hydrogen châu Âu 2026 chính thức khai mạc, tập trung thảo luận giải pháp mở rộng quy mô ngành hydrogen và nâng cao khả năng chống chịu của châu Âu. Các phiên thảo luận xoay quanh việc bảo vệ ngành công nghệ sạch, giảm rủi ro cho các dự án hydrogen quy mô lớn và thúc đẩy nhu cầu từ những ngành công nghiệp như thép, phân bón. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng trao đổi về vai trò của cảng biển trong chuỗi cung ứng hydrogen và chiến lược sử dụng nhiên liệu sạch cho vận tải biển.

Trong bối cảnh đó, sự hiện diện của Việt Nam tại sự kiện mang thông điệp rõ ràng: sẵn sàng tham gia chuỗi giá trị hydrogen xanh mà châu Âu đang từng bước xây dựng. Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và Liên minh châu Âu (EU) cho biết, Việt Nam có tiềm năng điện gió ngoài khơi trên 600 GW, thuộc nhóm lớn nhất Đông Nam Á. Cùng với đường bờ biển dài hơn 3.000 km, đây là lợi thế để phát triển năng lượng tái tạo, sản xuất hydrogen xanh và xây dựng hạ tầng phục vụ xuất khẩu.

Việt Nam đặt mục tiêu sản xuất 100.000 - 500.000 tấn hydrogen mỗi năm vào năm 2030, hướng tới 10 - 20 triệu tấn mỗi năm vào năm 2050. Định hướng này gắn với mục tiêu phát thải ròng bằng 0, đồng thời có nhiều điểm tương đồng với Thỏa thuận Xanh châu Âu và các cam kết trong khuôn khổ Đối tác Chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP).

Tại sự kiện, Thương vụ giới thiệu bốn nhóm lĩnh vực đầu tư tiềm năng. Trong đó, sản xuất hydrogen tái tạo tập trung vào công nghệ điện phân PEM và kiềm, chuyển đổi điện gió ngoài khơi thành hydrogen, sản xuất amoniac xanh và phát triển cơ sở xuất khẩu hydrogen hóa lỏng.

Lĩnh vực hạ tầng bao gồm hệ thống lưu trữ, nén, đường ống vận chuyển, cảng nước sâu và các trung tâm logistics. Trong khi đó, các cơ hội khử carbon trong công nghiệp hướng tới sản xuất thép, xi măng xanh, phân đạm, hóa chất, chuyển đổi nhiên liệu cho vận tải nặng và hàng hải. Hydrogen cũng được xác định có tiềm năng ứng dụng trong phát điện và nhiều ngành công nghiệp khác.

Ông Trần Ngọc Quân, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Bỉ, Luxembourg và EU, cho biết Thương vụ đã tham gia các hoạt động của Tuần lễ Hydrogen châu Âu từ năm 2020. Tuy nhiên, năm nay là lần đầu tiên Việt Nam có gian hàng riêng tại sự kiện.

Theo ông Trần Ngọc Quân, phía châu Âu đánh giá tích cực những tiến bộ của Việt Nam trong định hướng phát triển hydrogen và tạo điều kiện để Việt Nam giới thiệu chính sách, tiềm năng cũng như cơ hội hợp tác. Gian hàng Việt Nam đã đón nhiều đối tác quốc tế đến tìm hiểu về định hướng phát triển hydrogen. Đáng chú ý, một số đối tác Hàn Quốc và Nhật Bản bày tỏ sự quan tâm, cho biết sẵn sàng trở thành những khách hàng nhập khẩu đầu tiên nếu Việt Nam phát triển được hoạt động thương mại hydrogen.

Hoạt động xúc tiến này cũng phù hợp với định hướng tăng cường hợp tác về kinh tế xanh, kinh tế bền vững và công nghệ cao được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong chuyến thăm Bỉ vừa qua. Thương vụ kỳ vọng thông qua sự kiện, cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư châu Âu sẽ hiểu rõ hơn về chiến lược hydrogen của Việt Nam, từ đó mở rộng cơ hội hợp tác trong tương lai.

Để hỗ trợ các đối tác, Thương vụ hướng tới cung cấp thông tin thị trường hydrogen xanh và năng lượng Việt Nam; tư vấn cơ hội đầu tư, chính sách ưu đãi, khung pháp lý; kết nối nhà đầu tư với doanh nghiệp, nhà phát triển dự án và cơ quan quản lý trong nước. Cổng thông tin kết nối thương mại Việt Nam - EU cũng được giới thiệu như một kênh hỗ trợ tiếp cận thị trường.

Việt Nam và EU hiện có nhiều nền tảng thuận lợi để thúc đẩy hợp tác hydrogen xanh, trong đó có Hiệp định Thương mại tự do EU - Việt Nam (EVFTA), JETP, chiến lược Cửa ngõ toàn cầu (Global Gateway) và Thỏa thuận Xanh châu Âu. Hai bên cũng đã nhất trí thúc đẩy đầu tư thông qua sáng kiến Cửa ngõ toàn cầu và tăng cường hợp tác chuyển đổi năng lượng trong chuyến thăm EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tuần trước.

Dù có tiềm năng lớn, Việt Nam vẫn cần giải quyết nhiều thách thức để đưa hydrogen xanh trở thành ngành kinh tế có sức cạnh tranh. Những yêu cầu quan trọng gồm hoàn thiện khung pháp lý, phát triển hạ tầng đồng bộ, thu hút nguồn vốn dài hạn và bảo đảm các dự án có tính khả thi về tài chính. Khả năng làm chủ công nghệ, xây dựng thị trường tiêu thụ và đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế cũng sẽ quyết định triển vọng phát triển của ngành.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Bjorn Van Thienen, phụ trách vận hành kinh doanh và tiếp thị của Exion Hydrogen, nhận định hydrogen, đặc biệt là hydrogen xanh, sẽ có vị trí trong hệ thống năng lượng tương lai. Exion Hydrogen có trụ sở tại Ba Lan, đặt trung tâm nghiên cứu, phát triển và kinh doanh tại Bỉ. Doanh nghiệp sở hữu hai công nghệ điện phân là công nghệ kiềm và màng trao đổi proton (PEM), những công nghệ được quan tâm trong định hướng phát triển hydrogen của Việt Nam.

Việc lần đầu có gian hàng riêng tại Tuần lễ Hydrogen châu Âu chưa đồng nghĩa Việt Nam đã sẵn sàng xuất khẩu hydrogen với quy mô lớn. Tuy nhiên, đây là bước đi quan trọng giúp Việt Nam quảng bá tiềm năng, tìm kiếm đối tác và tiếp cận các công nghệ tiên tiến ngay từ giai đoạn đầu hình thành thị trường. Nếu tận dụng tốt cơ hội xúc tiến, hoàn thiện chính sách và phát triển các dự án khả thi, hydrogen xanh có thể mở ra hướng hợp tác mới, đóng góp vào quá trình chuyển dịch năng lượng và nâng cao vị thế Việt Nam trong chuỗi giá trị năng lượng sạch toàn cầu.