Triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngày 30/4/2026, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/QĐ-TTg về danh mục công nghệ chiến lược và danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng nền tảng công nghệ chiến lược, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Tiếp đó, ngày 15/5/2026, Chính phủ ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035, đặt mục tiêu xây dựng hệ thống tiêu chuẩn đồng bộ, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế để phục vụ phát triển công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược và các ngành kinh tế trọng điểm của Việt Nam.

Theo chiến lược này, đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có 75% tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực hoặc tiêu chuẩn nước ngoài của các nước phát triển. Đồng thời, 100% lĩnh vực trong Khung phân loại TCVN sẽ tương thích với phân loại cấp 2 của Khung phân loại tiêu chuẩn quốc tế ICS của Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO).

Đối với các lĩnh vực liên quan đến công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu có đại diện tham gia vào 60% các Ban kỹ thuật tương ứng của ISO, IEC, ITU và tham gia Ban kỹ thuật của IEC trong một số lĩnh vực phát triển đô thị thông minh. Bên cạnh đó, mỗi năm sẽ có khoảng 50.000 chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa Việt Nam.

Ông Nguyễn Nam Hải cho biết, Ủy ban đang tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia cho các công nghệ chiến lược và sản phẩm chiến lược, góp phần phục vụ hiệu quả công tác quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện cho hoạt động nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa công nghệ.

Theo đó, Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia đang rà soát, xây dựng và ban hành các nhóm tiêu chuẩn phục vụ chuẩn hóa công nghệ mới, công nghệ chiến lược; đồng thời khuyến khích áp dụng trực tiếp các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực và tiêu chuẩn nước ngoài phù hợp với điều kiện Việt Nam. Cách tiếp cận này giúp rút ngắn thời gian chuẩn hóa, tăng khả năng tương thích quốc tế và tạo điều kiện để sản phẩm, dịch vụ công nghệ Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Việt Nam cũng đặt mục tiêu chủ trì hoặc đồng chủ trì từ 2-3 dự án xây dựng tiêu chuẩn quốc tế trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, đồng thời ký kết và triển khai ít nhất 20 thỏa thuận hợp tác tiêu chuẩn hóa với các quốc gia và tổ chức quốc tế.

Đáng chú ý, sau khi Chính phủ ban hành danh mục công nghệ chiến lược, Ủy ban Tiêu chuẩn-Đo lường-Chất lượng quốc gia đã đẩy mạnh xây dựng hệ thống tiêu chuẩn quốc gia cho nhiều lĩnh vực như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, sản xuất thông minh, công nghiệp sáng tạo, kinh tế dữ liệu, thương mại điện tử và tiêu dùng trên môi trường số.

Đến nay, khoảng 400 hệ thống tiêu chuẩn quốc gia đã được công bố cho các sản phẩm, hàng hóa và lĩnh vực trọng điểm như xăng dầu, kiểm kê và kiểm toán phát thải khí nhà kính theo IPCC, robotics thương mại, phương tiện bay không người lái (UAV), điện hạt nhân, truy xuất nguồn gốc, báo điện tử, thực tế ảo và nhiều lĩnh vực công nghệ mới khác.

Song song với đó, Việt Nam đang tiếp tục hoàn thiện hệ thống chuẩn đo lường quốc gia. Dự kiến đến cuối năm 2026, tổng số chuẩn đo lường quốc gia sẽ tăng lên 53 chuẩn. Trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam sẽ đầu tư nâng cấp, mở rộng phạm vi đo và phát triển thêm 36 chuẩn đo lường mới nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới.

Theo ông Nguyễn Nam Hải, năm 2026, Ủy ban sẽ tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng nhằm hỗ trợ nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm hàng hóa. Trọng tâm là xây dựng hạ tầng chất lượng quốc gia hiện đại, đồng bộ từ trung ương đến địa phương, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, Việt Nam đang từng bước chuyển từ vị thế “tiếp nhận và áp dụng tiêu chuẩn” sang chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế, coi tiêu chuẩn là công cụ cạnh tranh chiến lược nhằm nâng cao khả năng tiếp cận thị trường quốc tế, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.