Nhu cầu cấp thiết từ thực tiễn

Quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa mạnh mẽ đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo kinh tế - xã hội của Việt Nam. Sự phát triển của các khu công nghiệp, khu kinh tế và các trung tâm dịch vụ lớn đã thu hút lượng lớn lao động từ nông thôn đến các đô thị để học tập, làm việc và sinh sống.

Cùng với đó, nhu cầu về chỗ ở ổn định ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, khả năng sở hữu nhà ở của nhiều người dân đang trở nên khó khăn hơn khi giá bất động sản liên tục tăng cao, đặc biệt tại các đô thị lớn.

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 4,5-5 triệu công nhân làm việc tại các khu công nghiệp, trong đó phần lớn phải thuê trọ trong điều kiện còn nhiều hạn chế. Tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, số lượng hộ gia đình thuê nhà ngày càng tăng, chủ yếu tập trung ở nhóm lao động nhập cư, người trẻ và những người mới bắt đầu lập nghiệp.

Thực tế cho thấy, tại nhiều địa phương có tốc độ công nghiệp hóa nhanh, không ít người lao động vẫn đang sinh sống trong các khu nhà trọ tự phát với điều kiện hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội chưa đáp ứng yêu cầu. Những bất cập về an toàn phòng cháy chữa cháy, vệ sinh môi trường và an ninh trật tự vẫn còn hiện hữu.

Trong khi đó, nguồn cung nhà ở cho thuê chất lượng còn khá khiêm tốn. Thị trường chủ yếu được đáp ứng bởi các hộ gia đình đầu tư nhỏ lẻ, thiếu tính chuyên nghiệp và chưa theo kịp nhu cầu ngày càng đa dạng của người dân. Những thực tế này đặt ra yêu cầu cần thay đổi cách tiếp cận trong chính sách nhà ở, từ mục tiêu ưu tiên sở hữu sang bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở phù hợp cho mọi người dân.

Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia phát triển cho thấy, nhà ở cho thuê là một bộ phận quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội. Người dân không nhất thiết phải sở hữu nhà ở mới có thể ổn định cuộc sống, miễn là họ được tiếp cận những nơi ở có chất lượng, chi phí hợp lý và được bảo vệ bởi khung pháp lý minh bạch.

Xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn, Đảng và Nhà nước đã có những chủ trương quan trọng nhằm định hướng phát triển nhà ở theo hướng bền vững hơn. Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới được xem là nền tảng chính trị quan trọng để thúc đẩy các chính sách an sinh nhà ở phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước.

Tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các bộ, ngành liên quan về phát triển nhà ở xã hội ngày 19/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng từ nay đến năm 2030, bên cạnh nhà ở để bán, nhà ở cho thuê cần được xác định là trụ cột chiến lược, đặc biệt tại các đô thị lớn, khu công nghiệp và những địa bàn có giá nhà vượt quá khả năng chi trả của phần lớn người dân.

Quan điểm này thể hiện bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển. Nhà ở không chỉ được nhìn nhận như một loại hàng hóa mà còn là yếu tố cấu thành của hệ thống an sinh xã hội, gắn với chất lượng nguồn nhân lực, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đồng thời, chủ trương trên cũng đặt ra yêu cầu đổi mới nhận thức trong toàn xã hội. Đối với các bộ, ngành và địa phương, phát triển nhà ở cho thuê phải được coi là nhiệm vụ chính trị vừa cấp bách vừa mang tính lâu dài. Đối với doanh nghiệp, cần đa dạng hóa sản phẩm, chuyển từ tư duy chủ yếu phát triển nhà ở để bán sang kết hợp giữa bán, thuê mua và cho thuê.

Về phía người dân, cần từng bước thay đổi quan niệm "an cư phải gắn với sở hữu nhà ở" sang cách tiếp cận linh hoạt hơn, trong đó việc có được nơi ở phù hợp với điều kiện tài chính và nhu cầu của từng giai đoạn cuộc sống mới là yếu tố quan trọng.

Ngày 1/6/2026, tại buổi làm việc với cán bộ chủ chốt một số địa phương phía Bắc, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương khẩn trương triển khai chủ trương phát triển nhà ở cho thuê. Theo đó, mỗi địa phương cần phấn đấu khởi công ít nhất một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6 và tiếp tục mở rộng quy mô trong các quý tiếp theo.

Hoàn thiện chính sách để hiện thực hóa chủ trương

Để đưa định hướng chiến lược vào cuộc sống, Bộ Xây dựng đang tích cực nghiên cứu và hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy phân khúc nhà ở cho thuê phát triển. Theo định hướng của Bộ, nhà ở cho thuê sẽ trở thành một phân khúc quan trọng trong quá trình sửa đổi Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản dự kiến trình Quốc hội trong thời gian tới.

Một trong những giải pháp được chú trọng là xây dựng cơ chế ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng và tài chính nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư. Bởi đặc thù của loại hình này là thời gian thu hồi vốn kéo dài, trong khi mức sinh lời thường thấp hơn so với các dự án nhà ở thương mại để bán.

Bên cạnh đó, các tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật cũng sẽ được rà soát, bổ sung nhằm bảo đảm chất lượng công trình, an toàn sử dụng và sự đồng bộ về hạ tầng. Việc xác định chính xác nhu cầu nhà ở cho thuê tại từng địa phương, từng nhóm đối tượng cũng được xem là yếu tố quan trọng để xây dựng quy hoạch và phân bổ nguồn lực phù hợp. Theo định hướng của Chính phủ, các dự án nhà ở cho thuê sẽ ưu tiên phát triển tại khu công nghiệp, khu kinh tế và các vùng động lực tăng trưởng.

Ngoài nguồn lực từ ngân sách nhà nước, việc huy động sự tham gia của khu vực tư nhân thông qua các mô hình hợp tác công - tư, quỹ đầu tư bất động sản và các nguồn vốn dài hạn khác được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường.

Có thể thấy, phát triển nhà ở cho thuê không chỉ là giải pháp đáp ứng nhu cầu chỗ ở trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển của đất nước. Một thị trường nhà ở cho thuê phát triển lành mạnh sẽ giúp hàng triệu người dân tiếp cận nơi ở ổn định với chi phí phù hợp, đồng thời góp phần xây dựng thị trường bất động sản cân bằng, minh bạch và bền vững hơn.

Khi những chủ trương đúng đắn của Đảng được cụ thể hóa bằng cơ chế phù hợp và triển khai quyết liệt trong thực tiễn, nhà ở cho thuê sẽ từng bước trở thành một trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội hiện đại, đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.