Nghị quyết 82/NQ-CP về phát triển công nghiệp trọng điểm được đánh giá là dấu mốc quan trọng, thể hiện bước chuyển rõ nét trong tư duy chính sách công nghiệp của Việt Nam, từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng và năng lực nội tại.

Tập trung vào “điểm nghẽn” cốt lõi

Trọng tâm của Nghị quyết là hai trụ cột then chốt: khuyến khích sản xuất, chế tạo các sản phẩm công nghiệp trọng điểm trong nước và phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đây được xem là cách tiếp cận trực diện vào “điểm nghẽn” cốt lõi của nền kinh tế: gia tăng giá trị nội địa trong chuỗi sản xuất.

Định hướng này cũng tương đồng với con đường phát triển của nhiều nền kinh tế Đông Á. Nhật Bản từng bứt phá nhờ lựa chọn đúng ngành chiến lược và kiên trì đầu tư dài hạn; Hàn Quốc xây dựng các tập đoàn đầu tàu, kéo theo hệ sinh thái công nghiệp; trong khi Trung Quốc tận dụng quy mô thị trường và chính sách mạnh mẽ để hình thành các cụm công nghiệp quy mô lớn, từng bước làm chủ chuỗi giá trị.

Hiện nay, Việt Nam đang đứng trước bối cảnh thuận lợi khi xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng rõ nét. Cùng với làn sóng đầu tư vào công nghệ cao, chuyển đổi xanh và tái cấu trúc kinh tế, Việt Nam không chỉ là điểm đến sản xuất mà đang dần trở thành mắt xích quan trọng trong mạng lưới công nghiệp khu vực.

Cơ hội bứt phá từ nền tảng sẵn có

Thực tế, nền tảng cho sự bứt phá đã được hình thành. Sự hiện diện của các tập đoàn lớn như Samsung và Intel không chỉ đóng góp vào kim ngạch xuất khẩu mà còn tạo dựng hệ sinh thái sản xuất có chiều sâu. Đây chính là “bệ phóng” để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn.

Trong tầm nhìn 10 năm, Việt Nam có thể tập trung phát triển bốn nhóm ngành trọng điểm gồm: điện tử – bán dẫn, đặc biệt ở các khâu đóng gói, kiểm định, linh kiện; pin và hệ sinh thái xe điện; cơ khí chính xác – tự động hóa; cùng thiết bị năng lượng, nhất là năng lượng tái tạo. Đây đều là những lĩnh vực phù hợp xu thế toàn cầu và có khả năng lan tỏa mạnh.

Ở góc độ ngắn hạn 3–5 năm, dư địa tăng trưởng vẫn rất rõ ràng. Ngành điện tử – bán dẫn ở các khâu trung gian là cơ hội hiện hữu khi Việt Nam đã có nền tảng sản xuất và thị trường. Đồng thời, công nghiệp hỗ trợ, đặc biệt là cơ khí chính xác, đang mở ra không gian phát triển lớn khi nhu cầu nội địa hóa linh kiện ngày càng tăng.

Đối với doanh nghiệp, cơ hội không nằm ở những lĩnh vực hào nhoáng mà ở các “cửa vào” thực tế như gia công cơ khí chính xác, sản xuất linh kiện nhựa kỹ thuật, xử lý bề mặt, dịch vụ kỹ thuật nhà máy hay cung ứng vật tư công nghiệp. Đây là những nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp tích lũy năng lực, xây dựng uy tín và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cần chính sách đủ mạnh để hiện thực hóa cơ hội

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội, chính sách cần được triển khai quyết liệt hơn, từ khuyến khích sang tạo động lực đủ mạnh. Việc gắn ưu đãi với các tiêu chí cụ thể như tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ hay phát triển nhà cung cấp trong nước sẽ đóng vai trò then chốt.

Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa khu vực FDI và doanh nghiệp trong nước, cũng như nuôi dưỡng các doanh nghiệp đầu tàu, là yếu tố không thể thiếu.

Nhìn tổng thể, Nghị quyết 82/NQ-CP không chỉ là một văn bản chính sách mà còn là tín hiệu cho thấy Việt Nam đã sẵn sàng bước sang giai đoạn phát triển mới, giai đoạn nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh thực chất.

Cơ hội đã rõ ràng, nền tảng đã được hình thành. Vấn đề còn lại là sự kiên định trong thực thi. Nếu tận dụng tốt “cửa sổ cơ hội” này, 10 năm tới hoàn toàn có thể trở thành giai đoạn Việt Nam tạo ra bước nhảy vọt trong chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.