Thói quen sai biến tủ lạnh thành ổ khuẩn

Nhiều gia đình hiện nay đang mặc định tủ lạnh như một chiếc chìa khóa vạn năng cho mọi loại thực phẩm. Theo nhận định của PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên cán bộ Viện Công nghệ sinh học và Thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội, nhiều gia đình đang coi tủ lạnh là “chìa khóa vạn năng”, biến tủ lạnh như một “siêu thị mini”, điều này vô tình gây ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng thực phẩm, cũng như sức khỏe khi sử dụng những thực phẩm này.

Ông Thịnh lấy ví dụ điển hình về một thói quen nhiều gia đình gặp phải, đó là nhồi nhét quá nhiều thực phẩm vào tủ lạnh, nhất là ở ngăn đông sẽ khiến cho tủ bị quá tải, không khí lạnh không lưu thông đều, thực phẩm nhanh hỏng, vi khuẩn phát triển nhanh và lây nhiễm chéo vô cùng nguy hiểm. Hơn nữa, việc bảo quản thực phẩm ở ngăn đông còn phải căn chỉnh nhiệt độ phù hợp với từng loại thực phẩm, bởi nếu để lâu hoặc không đủ thực phẩm sẽ biến chất, sinh độc tố, gây hại cho hệ tiêu hóa, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và ngộ độc.

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho biết, sai lầm nghiêm trọng nhưng rất thường gặp là để chung thực phẩm sống - chín. Theo đó, thực phẩm sống khi chuyển từ ngăn đá xuống ngăn mát, để chung với thực phẩm đã chín, thậm chí trái cây tươi… Khi đó, vi khuẩn từ thực phẩm sống, đặc biệt là Salmonella, E. coli, có thể lây nhiễm sang thực phẩm chín dẫn đến ngộ độc thực phẩm, rối loạn tiêu hóa, thậm chí ngộ độc nặng.

Theo các chuyên gia, thực phẩm chín chỉ nên sử dụng trong vòng 2–3 ngày nếu được bảo quản đúng nhiệt độ. Sau thời gian này, nguy cơ nhiễm khuẩn tăng lên đáng kể dù thực phẩm chưa có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt. Với thức ăn dễ bị phân hủy như các loại rau, hải sản khi đã nấu chín tuyệt đối không bảo quản qua đêm. Bởi khi bảo quản qua đêm có thể sẽ sản sinh, biến chất có trong thực phẩm, quá trình ăn sẽ gây hại trực tiếp hoặc tích tụ dần dần gây hại cho cơ quan nội tạng.

Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh an toàn hơn

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho rằng, tủ lạnh là công cụ hữu ích nhưng chỉ phát huy tác dụng khi sử dụng đúng cách. Để đảm bảo an toàn, khi sử dụng hãy luôn lưu ý đến nguyên tắc “phân loại – bọc kín – sắp xếp hợp lý – kiểm tra thường xuyên” để bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình, tránh những rủi ro không đáng có từ việc bảo quản thực phẩm sai cách. Khi không để lẫn thực phẩm sống chín trong tủ lạnh, quá trình bảo quản bất kể thực phẩm gì cũng nên bọc kín trước khi cho vào tủ để đảm bảo an toàn.

Việc rã đông thực phẩm cũng cần được thực hiện một cách cẩn trọng. Theo các chuyên gia, việc rã đông thực phẩm từ ngăn đá xuống ngăn mát trước khi chế biến là không sai. Tuy nhiên, cần phải thực hiện đúng quy cách đó là bọc kín thực phẩm sống bằng hộp hoặc túi riêng, đặt thực phẩm sống ở ngăn dưới cùng để tránh nước rỉ chảy xuống các ngăn khác. Thực phẩm chín và ăn liền nên đặt ở ngăn trên để giữ vệ sinh, đồng thời sử dụng dụng cụ chuyên dụng để bảo quản như vậy mới đảm bảo an toàn.

Người dùng nên duy trì nhiệt độ ngăn mát khoảng 0–4°C, trong khi ngăn đông nên ở mức -18°C hoặc thấp hơn. Nhiều chủng nấm men và vi khuẩn vẫn có thể tồn tại nếu nhiệt độ tủ lạnh thường xuyên vượt ngưỡng 5°C do mở cửa quá nhiều hoặc tủ hoạt động kém hiệu quả. Do đó, người dùng cần hạn chế mở cửa tủ quá nhiều lần, đồng thời kiểm tra hiệu suất hoạt động của thiết bị để đảm bảo môi trường lạnh tối ưu giúp làm chậm sự phát triển của vi sinh vật gây hại.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cũng tư vấn thêm rằng, nhiều gia đình dù đầu tư dụng cụ để bảo quản thực phẩm rất cẩn thận, nhưng lại quên vệ sinh, bảo dưỡng tủ lạnh định kỳ, điều này cũng sẽ gây tích tụ vi khuẩn, gây mùi khó chịu, ảnh hưởng đến chất lượng thực phẩm. Theo thời gian, vì khuẩn, nấm mốc có thể phát triển bên trong tủ, bám vào thực phẩm. Gây ô nhiễm chéo và làm lây lan mầm bệnh, vì thế vệ sinh tủ lạnh ít nhất 2 tuần/lần bằng nước ấm pha giấm hoặc baking soda hoặc dụng cụ vệ sinh chuyên dụng, an toàn. Khi vệ sinh cần lau sạch các khay đựng, góc khuất và bề mặt cửa tủ.

Ngoài ra, người dùng nên hình thành thói quen kiểm tra tủ lạnh mỗi tuần một lần để loại bỏ ngay những thực phẩm quá hạn. Chỉ nên chất thực phẩm chiếm khoảng 70–80% dung tích tủ. Nếu mất điện kéo dài, cần hạn chế mở cửa để giữ nhiệt. Nếu thực phẩm đã rã đông hoàn toàn và để ở nhiệt độ phòng quá lâu, không nên cấp đông trở lại. Một chiếc tủ lạnh sạch sẽ, được sắp xếp khoa học không chỉ giúp thực phẩm tươi ngon lâu hơn mà còn là lá chắn quan trọng bảo vệ sức khỏe của cả gia đình.