Sai lầm trong bảo quản thực phẩm

Không thể phủ nhận sự tiện dụng của các vật dụng như khay, túi nilon hay hộp đựng thực phẩm trong sinh hoạt hằng ngày của mỗi gia đình. Các chuyên gia nhận định rằng việc sử dụng các vật dụng này đã trở thành thói quen khó bỏ, ngay cả khi nhiều người đã nhận thức được những tác hại tiềm ẩn. Sự chủ quan này xuất phát từ thực tế rằng chúng không gây ngộ độc cấp tính tức thì, khiến người dân dễ dàng bỏ qua các rủi ro sức khỏe về lâu dài.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia về Công nghệ sinh học và Thực phẩm, cảnh báo rằng nhiều người dân đang sử dụng các vật dụng này một cách bất chấp. Việc tận dụng hộp xốp hay túi nilon để đựng đồ ăn chín, thậm chí đựng thực phẩm có nhiệt độ cao được xem là hành động cực kỳ nguy hiểm. Theo lý giải của vị chuyên gia, quá trình ảnh hưởng không giống ngộ độc hóa chất cấp tính phải nhập viện ngay, mà diễn ra âm thầm và từ từ, khiến nhiều người vô tư sử dụng mà không nhận thấy nguy cơ trước mắt.

Thói quen tận dụng đồ dùng một lần như chai nước, hộp đựng kem hay hộp đựng kim chi để tích trữ thực phẩm trong tủ lạnh cũng được đánh giá là rất phản khoa học. Nhiều gia đình lầm tưởng rằng việc bảo quản đồ lạnh trong nhựa là an toàn, tuy nhiên thực tế các loại hộp này vốn không được thiết kế để tái sử dụng lâu dài. Khi nắp hộp không còn nguyên vẹn hoặc bị biến dạng, vi khuẩn rất dễ xâm nhập vào bên trong thực phẩm, dẫn đến nguy cơ ngộ độc cấp tính cho cả gia đình nếu tiêu thụ phải thức ăn bị nhiễm khuẩn.

Tại Đài Loan, một nghiên cứu của Đại học Y khoa đã chỉ ra rằng nồng độ chất làm dẻo tích tụ trong cơ thể người dân cao gấp từ 2 đến 7 lần so với người dân tại châu Âu và Mỹ. Bác sĩ gia đình Chen Hsin-mei quan sát thấy nhiều bệnh nhân dù không làm việc trong môi trường nhà máy hay tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại, nhưng kết quả xét nghiệm vẫn cho thấy hàm lượng chất làm dẻo ở mức rất cao. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ những thói quen ăn uống sai lầm ngay trong chính sinh hoạt hằng ngày tại gia đình.

Bác sĩ Chen Hsin-mei nhấn mạnh rằng hơn 50% lượng chất làm dẻo mà người dân hấp thụ đến từ các loại vật liệu đóng gói và hộp đựng thực phẩm hằng ngày. Sai lầm đầu tiên là thói quen dùng túi nilon để đựng thức ăn nóng như bún, phở hay các món kho. Sai lầm thứ hai là sử dụng hộp nhựa hoặc bát giấy có lớp màng nhựa để đựng đồ ăn nóng mang về. Cuối cùng, việc bọc màng thực phẩm trực tiếp lên thức ăn khi quay trong lò vi sóng cũng là tác nhân gây phơi nhiễm âm thầm.

Giải pháp bảo vệ sức khỏe gia đình

Để hạn chế tác động tiêu cực, người tiêu dùng cần hiểu rõ hơn về các loại nhựa đang sử dụng trong đời sống hằng ngày. PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh cho biết nhựa thường được sản xuất theo hai cách. Loại thứ nhất là nhựa nguyên sinh từ dầu mỏ nguyên chất, con người có thể sử dụng nếu tuân thủ đúng khuyến cáo của nhà sản xuất. Tuy nhiên, điểm hạn chế của loại này là giá thành đắt đỏ nên thường ít được các cửa hàng bình dân lựa chọn.

Loại thứ hai là nhựa tái chế, hiện xuất hiện rất phổ biến tại Việt Nam với ưu điểm giá thành rẻ. Đây là nhóm sản phẩm cần đặc biệt lưu ý vì chất lượng thường không đảm bảo. Đồ nhựa tái chế ngoài việc không đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh, còn tiềm ẩn nguy cơ thôi nhiễm chì và cadmium rất lớn. Đây đều là những chất độc hại có khả năng gây tổn thương cơ quan nội tạng và làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể.

Đối với hộp xốp, dù được sản xuất từ polystyrene vốn tương đối an toàn, nhưng vẫn có nguy cơ nhiễm chì, cadmium nếu nguyên liệu không tinh khiết. Do đó, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh khuyến cáo người dân chỉ nên sử dụng các loại hộp có nguồn gốc rõ ràng. Đối với sản phẩm làm từ nhựa polystyrene, tuyệt đối chỉ dùng để chứa thực phẩm có nhiệt độ dưới 70°C. Người dân không nên dùng hộp xốp để đựng thức ăn nhiều dầu mỡ, nước sôi, đồ chua hoặc sử dụng trong lò vi sóng.

Để đảm bảo an toàn, nguyên tắc quan trọng nhất là hạn chế tối đa việc để nhựa tiếp xúc với nhiệt độ cao. Khi đựng đồ nóng, hàm lượng monostyren trong nhựa sẽ được giải phóng nhiều hơn, từ đó gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Thay vì lạm dụng đồ nhựa dùng một lần, mọi người nên ưu tiên chuyển sang sử dụng các loại cặp lồng, hộp đựng làm từ vật liệu bền bỉ và an toàn hơn để bảo quản thực phẩm lâu dài.

Bên cạnh việc thay đổi thói quen sử dụng, bác sĩ Chen Hsin-mei gợi ý người dân có thể hỗ trợ cơ thể đào thải độc tố thông qua chế độ dinh dưỡng khoa học. Nhóm rau họ cải, đặc biệt là mầm bông cải xanh, được coi là yếu tố quan trọng giúp tăng cường quá trình trao đổi chất. Trong loại thực phẩm này chứa hàm lượng cao sulforaphane, hoạt chất có khả năng kích hoạt cơ chế giải độc Nrf2, từ đó giúp các enzyme hoạt động hiệu quả hơn trong việc chuyển hóa các chất gây rối loạn nội tiết.

Bác sĩ Chen Hsin-mei lưu ý rằng không cần thiết phải tiêu thụ lượng lớn mầm bông cải xanh mới đạt hiệu quả, bởi chỉ một phần nhỏ đã chứa hoạt chất cao hơn hẳn so với súp lơ trưởng thành. Dù chất làm dẻo là yếu tố khó tránh khỏi trong cuộc sống hiện đại, điều quan trọng nhất vẫn là sự chủ động giảm thiểu tiếp xúc hằng ngày. Chỉ khi kết hợp giữa việc lựa chọn vật dụng an toàn và chế độ dinh dưỡng hợp lý, con người mới có thể xây dựng nền tảng sức khỏe bền vững trước những tác động của môi trường.