Ấn Độ vừa ghi dấu mốc mới trên bản đồ nông nghiệp toàn cầu khi chính thức vượt Trung Quốc để trở thành nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới. Theo ước tính lần thứ ba của Bộ Nông nghiệp và Phúc lợi Nông dân Ấn Độ, sản lượng gạo niên vụ 2025-2026 của nước này dự kiến đạt mức cao kỷ lục 154,02 triệu tấn, tăng đáng kể so với mức 150,18 triệu tấn của niên vụ trước.

Bộ trưởng Nông nghiệp Ấn Độ Shivraj Singh Chouhan cho rằng kết quả trên phản ánh năng lực sản xuất ngày càng lớn của ngành nông nghiệp nước này, đồng thời củng cố vai trò của Ấn Độ trong việc bảo đảm an ninh lương thực trong nước cũng như đóng góp cho nguồn cung toàn cầu.

Không chỉ riêng mặt hàng gạo, tổng sản lượng lương thực của Ấn Độ trong niên vụ kết thúc vào tháng 6/2026 được dự báo đạt 376,56 triệu tấn, tăng khoảng 5% so với cùng kỳ và là mức cao nhất trong lịch sử nước này. Trong đó, sản lượng lúa mì ước đạt kỷ lục 120,65 triệu tấn, ngô đạt 55,09 triệu tấn; nhóm ngũ cốc dinh dưỡng đạt 17,58 triệu tấn; đậu tur đạt 3,592 triệu tấn; đậu gram đạt 12,51 triệu tấn và đậu lăng đạt 1,76 triệu tấn.

Kết quả bội thu mang ý nghĩa kinh tế lớn đối với quốc gia hơn 1,4 tỷ dân và sở hữu hệ thống phân phối lương thực công cộng quy mô hàng đầu thế giới. Sản lượng gạo tăng giúp Ấn Độ có thêm dư địa củng cố dự trữ quốc gia, bình ổn giá lương thực, hỗ trợ thu nhập cho nông dân và linh hoạt hơn trong điều hành chính sách xuất khẩu.

Tuy nhiên, vụ mùa kỷ lục cũng tạo ra áp lực lớn đối với hệ thống thu mua, kho bãi, logistics và tiêu thụ. Giá gạo nội địa của Ấn Độ thời gian qua đã chịu sức ép giảm sau khi nguồn cung tăng mạnh, buộc chính phủ và doanh nghiệp phải đẩy mạnh năng lực bảo quản cũng như xuất khẩu.

Trên thị trường quốc tế, vai trò của Ấn Độ ngày càng nổi bật khi nước này hiện chiếm hơn 40% lượng gạo xuất khẩu toàn cầu. Khối lượng xuất khẩu của Ấn Độ thậm chí thường vượt tổng lượng xuất khẩu của ba nhà cung cấp lớn tiếp theo gồm Thái Lan, Việt Nam và Pakistan cộng lại.

Trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gạo của Ấn Độ đạt 8,39 triệu tấn, giảm nhẹ 1,3% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ xung đột tại Tây Á khiến hoạt động vận chuyển gạo basmati sang các thị trường vùng Vịnh gặp khó khăn. Riêng xuất khẩu gạo basmati giảm 7%, xuống còn 2,3 triệu tấn, trong khi xuất khẩu gạo non-basmati tăng nhẹ lên 6,09 triệu tấn.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), Ấn Độ và Trung Quốc hiện chiếm khoảng 55% tổng sản lượng gạo toàn cầu. USDA dự báo Ấn Độ sẽ tiếp tục giữ vị trí nước sản xuất gạo lớn nhất thế giới năm thứ ba liên tiếp. Đồng thời, thương mại gạo toàn cầu năm 2027 có thể đạt mức kỷ lục 63,1 triệu tấn, trong đó riêng Ấn Độ dự kiến xuất khẩu khoảng 25 triệu tấn, tương đương 40% thị phần toàn cầu. Việt Nam và Thái Lan tiếp tục nằm trong nhóm các nhà xuất khẩu lớn kế tiếp.

Dù triển vọng tăng trưởng tích cực, nông nghiệp Ấn Độ vẫn phải đối mặt với nhiều rủi ro trong niên vụ tới. Cơ quan khí tượng nước này cảnh báo khả năng lượng mưa thấp hơn bình thường do ảnh hưởng của El Nino, hiện tượng có thể tác động mạnh tới vụ kharif – vụ gieo trồng chính phụ thuộc vào gió mùa.

Trước nguy cơ trên, Chính phủ Ấn Độ đang triển khai các chương trình ứng phó quy mô toàn quốc, tập trung vào phát triển nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý rủi ro, chuyển đổi số trong nông nghiệp, mở rộng sản xuất đậu và hạt có dầu, đồng thời tăng cường hỗ trợ tài chính cho nông dân.

Giới quan sát nhận định việc Ấn Độ trở thành trung tâm sản xuất và xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới sẽ làm gia tăng ảnh hưởng của nước này đối với giá cả, nguồn cung và chính sách thương mại lương thực toàn cầu. Đối với nhiều quốc gia nhập khẩu gạo tại châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á, nguồn cung từ Ấn Độ tiếp tục đóng vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh lương thực.

Tuy nhiên, các yếu tố như biến động thời tiết, nguy cơ hạn chế xuất khẩu và rủi ro vận tải tại các tuyến hàng hải chiến lược vẫn có thể khiến thị trường gạo toàn cầu tiếp tục đối mặt nhiều biến động trong thời gian tới.