13 năm sau thảm kịch sập tòa nhà Rana Plaza gây chấn động thế giới, Bangladesh vẫn tiếp tục đối mặt với những thách thức lớn liên quan đến an toàn lao động trong ngành dệt may. Chính phủ nước này đang xúc tiến kế hoạch xây dựng một khu phức hợp mới tại địa điểm xảy ra thảm họa nhằm hỗ trợ tái định cư cho các công nhân và gia đình bị ảnh hưởng.

Ngày 24/4 hàng năm hiện được các công đoàn tại Bangladesh và nhiều tổ chức lao động quốc tế chọn là ngày tưởng niệm các nạn nhân thiệt mạng trong vụ sập tòa nhà Rana Plaza năm 2013 - một trong những thảm họa công nghiệp nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại.

Thảm họa khiến thế giới bàng hoàng

Rana Plaza là tòa nhà cao 8 tầng nằm tại huyện Savar, gần thủ đô Dhaka của Bangladesh. Công trình này là nơi hoạt động của 5 nhà máy may mặc chuyên gia công cho nhiều thương hiệu quốc tế.

Ngày 24/4/2013, chỉ trong khoảng 90 giây, toàn bộ tòa nhà bất ngờ đổ sập, vùi lấp hàng nghìn công nhân đang làm việc bên trong. Theo số liệu được công bố, công tác cứu hộ kéo dài suốt 19 ngày. Thảm họa khiến 1.134 người thiệt mạng và khoảng 2.500 người bị thương, nâng tổng số nạn nhân thương vong lên hơn 3.000 người.

Giới chức Bangladesh xác định nguyên nhân vụ sập xuất phát từ lỗi kết cấu nghiêm trọng. Tòa nhà đã được xây dựng và mở rộng trái phép, không đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn kỹ thuật.

Đáng chú ý, chỉ một ngày trước khi xảy ra thảm họa, nhiều công nhân đã phát hiện các vết nứt lớn xuất hiện trên tường và cột chống của công trình. Dù vậy, theo phản ánh của người lao động, ban quản lý vẫn gây áp lực buộc công nhân tiếp tục làm việc, thậm chí đe dọa cắt giảm lương nếu nghỉ làm.

3 tuần sau thảm họa Rana Plaza, hơn 200 thương hiệu toàn cầu cùng các tổ chức công đoàn đã ký kết Hiệp định Bangladesh về An toàn Xây dựng và Phòng cháy chữa cháy. Thỏa thuận này đặt ra cơ chế kiểm tra độc lập, bắt buộc đối với các nhà máy may mặc tại Bangladesh, đồng thời yêu cầu sửa chữa và nâng cấp hơn 1.500 cơ sở sản xuất nhằm bảo đảm an toàn cho người lao động.

Đến năm 2021, sáng kiến này tiếp tục được mở rộng sang Pakistan thông qua việc thành lập Hiệp định Quốc tế về Sức khỏe và An toàn trong ngành công nghiệp dệt may. Đây là thỏa thuận có tính ràng buộc pháp lý giữa 140 thương hiệu quốc tế, các công đoàn ngành may Nam Á cùng các liên đoàn công đoàn toàn cầu như IndustriALL và UNI Global Union.

Điều kiện an toàn lao động vẫn đáng lo ngại

Tháng 11/2025, Bangladesh trở thành quốc gia châu Á đầu tiên phê chuẩn đầy đủ 11 công ước cơ bản của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO).

Các công đoàn cũng kêu gọi Chính phủ Bangladesh sớm triển khai hiệu quả các tiêu chuẩn này, đặc biệt là các công ước liên quan đến an toàn và sức khỏe nghề nghiệp như Công ước C187, C155, cùng Công ước C121 về trợ cấp việc làm và thương tật, và Công ước C190 về chống bạo lực, quấy rối tại nơi làm việc.

Dù đã có nhiều cải cách sau thảm họa Rana Plaza, vấn đề an toàn và sức khỏe nghề nghiệp tại Bangladesh vẫn tiếp tục gây lo ngại. Ngày 4/4/2026, một vụ hỏa hoạn xảy ra tại nhà máy sản xuất bật lửa ga gần Dhaka đã khiến 5 công nhân thiệt mạng, cho thấy nguy cơ tai nạn lao động nghiêm trọng vẫn hiện hữu.

Bangladesh lên kế hoạch tái thiết khu vực Rana Plaza

Mới đây, ông Md Saiful Islam, Trưởng phòng Hành chính huyện Savar, cho biết Chính phủ Bangladesh đã khởi động kế hoạch phát triển mới tại khu đất từng xảy ra thảm họa Rana Plaza. Theo đó, khu vực này dự kiến được xây dựng thành tổ hợp nhiều tầng kết hợp khu thương mại và nhà ở nhằm phục vụ tái định cư cho các công nhân bị ảnh hưởng cùng gia đình họ.

Trả lời báo chí, ông Md Saiful Islam cho hay, ngày 24/4 là ngày quốc tang của đất nước, đây là ngày tòa nhà Rana Plaza sụp đổ, khiến nhiều công nhân thiệt mạng, mất tích và bị thương. Hiện, gia đình các nạn nhân và những người sống sót thường xuyên tổ chức các hoạt động tưởng niệm, đồng thời yêu cầu được hỗ trợ phục hồi cuộc sống.

Theo đại diện chính quyền địa phương, hiện không còn vướng mắc pháp lý liên quan đến khu đất này. Tòa án Bangladesh đã phán quyết quyền quản lý khu vực thuộc về cơ quan hành chính địa phương và hiện khu đất vẫn đang được giám sát, bảo trì.

Giới chức Bangladesh kỳ vọng dự án tái thiết sẽ sớm được triển khai, qua đó vừa tưởng niệm các nạn nhân của thảm kịch Rana Plaza, vừa góp phần hỗ trợ ổn định đời sống cho những người lao động từng chịu ảnh hưởng bởi một trong những biến cố đau thương nhất của ngành công nghiệp dệt may thế giới.