Nông dân lo chi phí nhân công và thời tiết thất thường

Vụ thu hoạch hồ tiêu năm 2026 tại các vùng trồng trọng điểm của tỉnh Đồng Nai đang bước vào giai đoạn cao điểm với không khí khẩn trương. Dù năng suất và giá bán đều tăng trưởng so với năm trước, người nông dân vẫn phải đối mặt với những thách thức không nhỏ về chi phí đầu vào và biến đổi khí hậu. Theo ghi nhận thực tế, giá thuê nhân công thu hoạch hiện dao động khoảng 200.000 đồng/ngày, tạo áp lực đáng kể lên tổng thu nhập của các nhà vườn trong thời điểm chính vụ.

Không chỉ chịu gánh nặng chi phí lao động, thời tiết biến động thất thường trong vài năm gần đây cũng trở thành nỗi lo thường trực đối với các hộ canh tác. Biến đổi khí hậu tác động trực tiếp đến chu kỳ sinh trưởng của cây, khiến hồ tiêu nhạy cảm hơn với các loại dịch bệnh nguy hiểm. Nếu thiếu kỹ thuật canh tác bài bản và sự chủ động phòng ngừa, năng suất cũng như chất lượng hạt tiêu rất dễ sụt giảm. Đây là rủi ro tiềm ẩn trong bài toán kinh tế dài hạn mà người nông dân buộc phải tính đến để duy trì sự ổn định.

Chia sẻ về thực trạng này, chị Võ Thị Trang, ngụ tại xã Thiện Hưng, cho biết gia đình chị hiện sở hữu khoảng 3.000 nọc tiêu với sản lượng năm nay đạt gần 4 tấn. Dù mức lãi thu về khá tốt nhờ giá tiêu duy trì ổn định, chị vẫn thừa nhận chi phí thuê nhân công thu hoạch đang tăng nhẹ so với các vụ trước. Điều này đòi hỏi người trồng phải tính toán kỹ lưỡng các khoản chi, bảo đảm hiệu quả kinh tế không bị ảnh hưởng bởi chi phí phát sinh ngoài dự kiến.

Tại khu vực xã Lộc Ninh, chị Nguyễn Thị Thúy An cũng bày tỏ sự phấn khởi trước mùa vụ năm nay, song không quên nhắc lại những khó khăn trong quá khứ. Theo chị, khi giá tiêu từng xuống mức thấp kỷ lục, việc thu hoạch gần như không mang lại lợi nhuận do chi phí đầu tư và nhân công quá cao. Vì vậy, dù áp lực đã giảm bớt, bà con nông dân vẫn giữ tâm lý thận trọng trước những biến động khó lường của giá vật tư và nhân lực trên thị trường.

Ông Phạm Xuân Hoàn, một nông dân giàu kinh nghiệm tại xã Sông Ray, nhận định tiêu là loại cây đặc biệt nhạy cảm với môi trường. Những thay đổi nhỏ của thời tiết cũng có thể làm biến động toàn bộ cục diện vụ mùa nếu không kịp thời ứng phó. Bên cạnh đó, việc phụ thuộc vào phương thức canh tác truyền thống và lao động thủ công đang bộc lộ nhiều hạn chế, nhất là khi thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.

Thực tế cho thấy, nếu chỉ chạy theo sản lượng mà không đi kèm giải pháp tiết giảm chi phí, người nông dân khó duy trì sự bền vững. Nhu cầu về một quy trình sản xuất khoa học, tiết kiệm và đảm bảo an toàn sinh học vì thế trở nên cấp thiết. Đây là hướng đi giúp ngành hồ tiêu Đồng Nai vượt qua rào cản hiện tại, đồng thời gia tăng giá trị, mở rộng dư địa trên thị trường quốc tế.

Giải pháp canh tác hữu cơ và sáng kiến giảm giá thành

Để giải quyết bài toán chi phí và thích ứng với biến đổi khí hậu, nhiều nông dân tại Đồng Nai đã chủ động thay đổi tư duy sản xuất. Tại xã Sông Ray, ông Tô Văn Chước áp dụng sáng kiến phủ lưới hứng tiêu rụng, thay thế việc thuê nhân công hái tiêu theo cách truyền thống. Giải pháp này giúp gia đình ông tiết kiệm từ 60 đến 70 triệu đồng mỗi vụ, đồng thời vẫn bảo đảm chất lượng hạt tiêu nhờ chín tự nhiên trên cây.

Nhờ áp dụng phương pháp phủ lưới, gia đình ông Chước tận dụng lao động sẵn có để thu gom tiêu mỗi buổi sáng, hạn chế hao hụt và lẫn tạp chất. Khoản chi phí tiết kiệm từ nhân công được tái đầu tư cho phân bón và nâng cấp kỹ thuật. Giải pháp này giúp các hộ nông dân nhỏ lẻ chủ động hơn trong thu hoạch, giảm áp lực lao động và nâng cao sức cạnh tranh.

Cùng với đó, xu hướng canh tác hữu cơ bền vững đang mang lại hiệu quả rõ rệt. Ông Phạm Xuân Hoàn cho rằng chuyển đổi sang sản xuất hữu cơ là giải pháp then chốt để bảo vệ đất, tránh thoái hóa. Khi đất khỏe, cây phát triển ổn định, khả năng chống chịu dịch bệnh được nâng cao, từ đó duy trì năng suất ngay cả trong điều kiện thời tiết bất lợi. Đồng thời, phương thức này còn góp phần nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm phục vụ xuất khẩu.

Ông Trương Đình Bá, một trong những người tiên phong triển khai mô hình Cánh đồng mẫu lớn tại địa phương, cho biết việc tham gia các chuỗi liên kết mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Người dân được hỗ trợ hệ thống tưới tự động, vật tư thiết yếu và bao tiêu sản phẩm với mức giá cao hơn thị trường. Sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại và liên kết tiêu thụ tạo nền tảng sản xuất ổn định, giảm thiểu rủi ro về giá cả.

Đứng ở góc độ chuyên gia nông nghiệp, Thạc sỹ Hồ Văn Niên nhấn mạnh ngành hồ tiêu Việt Nam đang chuyển dịch rõ rệt từ số lượng sang chất lượng. Việc xây dựng thương hiệu gắn với tiêu chuẩn quốc tế sẽ là chìa khóa giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu. Đồng thời, nông dân đã chủ động hơn trong việc phân kỳ bán hàng, theo dõi sát diễn biến thị trường để tối ưu lợi nhuận, thay vì bán ồ ạt ngay sau thu hoạch.

Sự thay đổi đồng bộ từ tư duy canh tác đến ứng dụng kỹ thuật đang giúp hồ tiêu Đồng Nai dần lấy lại đà tăng trưởng bền vững. Với sự hỗ trợ từ chính quyền trong kết nối giao thương và xúc tiến thương mại, người trồng tiêu có cơ sở hướng tới những vụ mùa không chỉ đạt sản lượng cao mà còn gia tăng giá trị kinh tế. Quan trọng hơn, đây là bước chuyển mang tính nền tảng, quyết định khả năng trụ vững và bứt phá của hồ tiêu Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt trên thị trường quốc tế.