Bộ Tài chính mới đây đã ban hành Văn bản hợp nhất các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn, trên cơ sở hợp nhất các quy định tại Nghị định 125/2020, Nghị định 102/2021, Nghị định 310/2025 và Nghị định 291/2026 của Chính phủ.

Văn bản hợp nhất cập nhật các quy định đang có hiệu lực, giúp người nộp thuế thuận tiện hơn trong việc tra cứu sau nhiều lần sửa đổi, bổ sung. Trong đó, nhiều nội dung được cơ quan thuế lưu ý đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh nhằm hạn chế các vi phạm có thể dẫn đến mức xử phạt lớn.

Theo Thuế TP Hà Nội, một trong những nội dung đáng chú ý là nguyên tắc xử phạt khi người nộp thuế thực hiện nhiều hành vi vi phạm trong cùng một thời điểm. Chẳng hạn, trường hợp khai sai nhiều chỉ tiêu, chậm nộp nhiều hồ sơ khai thuế hoặc chậm nộp nhiều thông báo, báo cáo cùng loại về hóa đơn, người nộp thuế sẽ bị áp dụng mức phạt theo hành vi có khung tiền phạt cao nhất.

Đối với trường hợp khai sai nhiều chỉ tiêu trên cùng một hồ sơ thuế, nếu hành vi vừa vi phạm quy định về thủ tục thuế, vừa dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, người nộp thuế chỉ bị xử phạt đối với một hành vi với mức phạt tương ứng.

Đáng chú ý, hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc làm tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn có thể bị phạt 20% số tiền thuế thiếu hoặc 20% số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn cao hơn quy định. Trong khi đó, hành vi trốn thuế có thể bị xử phạt từ một đến ba lần số tiền thuế trốn, tùy thuộc vào tính chất, mức độ và các tình tiết của hành vi vi phạm.

Ngoài khoản tiền phạt, người vi phạm còn phải nộp đủ số tiền thuế đã trốn, tiền chậm nộp và thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật. Về nguyên tắc xác định mức phạt, mức tiền phạt cụ thể được xác định trên cơ sở mức trung bình của khung tiền phạt.

Nếu có một tình tiết giảm nhẹ, mức phạt có thể được giảm 10% so với mức trung bình. Ngược lại, nếu có một tình tiết tăng nặng, mức phạt sẽ tăng thêm 10%. Trường hợp có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên, mức phạt được áp dụng ở mức tối thiểu của khung tiền phạt. Nếu có từ hai tình tiết tăng nặng trở lên, người vi phạm có thể phải chịu mức phạt tối đa của khung. Một điểm đáng lưu ý khác là quy định liên quan đến hành vi vi phạm có quy mô lớn.

Theo quy định, đối với một số hành vi vi phạm về hóa đơn, trường hợp số lượng hóa đơn vi phạm từ 10 số trở lên sẽ được xác định là vi phạm hành chính có quy mô lớn. Đối với hành vi trốn thuế, trường hợp số tiền thuế trốn từ 100 triệu đồng trở lên và hồ sơ được chuyển sang xử phạt vi phạm hành chính theo quy định cũng thuộc trường hợp được xác định là hành vi vi phạm có quy mô lớn.

Văn bản hợp nhất cũng quy định cụ thể về các hành vi sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, chứng từ. Các trường hợp vi phạm có thể bao gồm sử dụng hóa đơn giả, hóa đơn đã hết giá trị sử dụng hoặc hết thời hạn sử dụng; sử dụng hóa đơn điện tử chưa thực hiện đăng ký theo quy định.

Bên cạnh đó, việc sử dụng hóa đơn phản ánh giao dịch không có thật, hóa đơn ghi giá trị không đúng với giao dịch thực tế hoặc sử dụng hóa đơn của tổ chức, cá nhân khác nhằm hợp thức hóa hàng hóa, dịch vụ cũng thuộc nhóm hành vi cần đặc biệt lưu ý.

Trong bối cảnh cơ quan thuế đang tăng cường quản lý thuế và hóa đơn, đặc biệt đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, việc nắm rõ các quy định hiện hành được xem là yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro. Hộ kinh doanh cần chủ động thực hiện đúng quy định về khai thuế, nộp hồ sơ, sử dụng hóa đơn và lưu trữ chứng từ, đồng thời kiểm tra kỹ tính hợp pháp của hóa đơn, chứng từ phát sinh trong hoạt động kinh doanh. Việc tuân thủ đầy đủ quy định không chỉ giúp hộ kinh doanh tránh các khoản phạt lớn mà còn giảm nguy cơ phát sinh nghĩa vụ truy thu thuế, tiền chậm nộp và những hậu quả pháp lý liên quan.