Tiềm năng từ vùng đất chuyển đổi

Xã Toàn Lưu vốn là vùng đất nông nghiệp màu mỡ, lâu nay gắn với các loại cây ngắn ngày như lúa và dưa hấu. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế từ những cây trồng truyền thống này chưa thực sự cao, đòi hỏi một hướng chuyển đổi mang tính đột phá. Trước thực tế đó, HTX Nông nghiệp Phú Hà đã chủ động tìm kiếm hướng đi mới bằng việc đưa giống ớt Habanero từ Mexico vào sản xuất. Đây là giống ớt nổi tiếng với vị cay đặc trưng, khác biệt so với các loại ớt phổ biến tại Việt Nam như ớt chỉ thiên hay ớt hiểm.

Tháng 2/2026, HTX Nông nghiệp Phú Hà tiến hành trồng thử nghiệm 10.000 cây giống trên diện tích 0,7 ha. Khu đất này trước đây chủ yếu trồng lúa và dưa hấu nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao nên HTX đã thuê lại để triển khai mô hình trồng ớt Habanero. Để bảo đảm chất lượng, ngay từ khâu ươm giống, lên luống đến quá trình chăm sóc, HTX áp dụng nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật theo hướng dẫn của chuyên gia. Đồng thời, các thành viên cũng chủ động tìm hiểu đặc tính của giống và các loại sâu bệnh để có biện pháp phòng trừ phù hợp.

Ông Nguyễn Phi Thìn, Giám đốc HTX Nông nghiệp Phú Hà chia sẻ: "Vùng đất này trước đây chủ yếu trồng lúa và dưa hấu, song hiệu quả kinh tế chưa cao. HTX Nông nghiệp Phú Hà đã tiến hành thuê lại và trồng thử nghiệm ớt cay Habanero. Để đảm bảo chất lượng, ngay từ khâu ươm giống, lên luống đến quá trình chăm sóc, chúng tôi áp dụng nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật theo hướng dẫn của các chuyên gia; đồng thời chủ động tìm hiểu đặc tính giống, các loại sâu bệnh thường gặp để có biện pháp phòng trừ phù hợp".

Cây ớt Habanero đòi hỏi điều kiện khí hậu ấm áp, nhiều ánh nắng và đất thoát nước tốt với độ pH từ 6 đến 6,8. Nhờ tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật từ khâu ươm giống, bón phân đến phủ bạt giữ ẩm và dựng cọc chống, chỉ sau hai tháng, cây đã phát triển đồng đều. Toàn bộ diện tích ớt đạt tỷ lệ sinh trưởng ổn định, chiều cao trung bình từ 40 đến 60 cm, thân cứng cáp, tán phân nhánh mạnh và lá xanh dày.

Theo đánh giá chuyên môn, giống ớt này thích nghi rất tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương. Ông Hoàng Gia Kỳ, chuyên viên Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Toàn Lưu đánh giá: "Kết quả bước đầu cho thấy giống ớt Habanero sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh, thích nghi khá tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của địa phương. Bên cạnh đó, đầu ra sản phẩm tương đối ổn định, mở ra hướng đi mới trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần phát triển kinh tế địa phương".

Giải pháp chuỗi liên kết bền vững

Để đạt được thành công ngay từ vụ đầu tiên, yếu tố then chốt nằm ở mô hình liên kết chặt chẽ giữa người nông dân và doanh nghiệp. Công ty Trí Việt Phát trực tiếp cung cấp giống, hướng dẫn kỹ thuật và cam kết thu mua toàn bộ sản phẩm. Đây là bước đi chiến lược giúp giải quyết bài toán đầu ra, tạo sự yên tâm cho người dân đầu tư sản xuất mà không còn lo ngại về thị trường hay tình trạng được mùa mất giá.

Trong quá trình chăm sóc, các thành viên HTX luôn chú trọng theo dõi sát sao nhằm bảo đảm chất lượng quả. Ông Hà Đăng Dũng, thành viên HTX Nông nghiệp Phú Hà cho hay: "Ở giai đoạn ra hoa, đậu quả, chúng tôi đặc biệt theo dõi sát các đối tượng gây hại như sâu đục quả và bệnh thán thư. Sâu đục quả thường tấn công từ khi quả còn non; trong khi bệnh thán thư có thể phát sinh mạnh khi thời tiết ẩm làm xuất hiện các đốm đen, lõm trên quả. Do đó, chúng tôi thường xuyên kiểm tra đồng ruộng, áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp".

Việc thu hoạch ớt được triển khai khẩn trương nhằm bảo đảm đúng tiến độ. Bà Nguyễn Thị Đoan, người dân xã Toàn Lưu cho biết: "Từ 4 giờ sáng, chúng tôi đã có mặt ngoài ruộng để thu hoạch ớt. Cứ 2 - 3 ngày chúng tôi sẽ hái một lần và chỉ chọn những quả chín đạt tiêu chuẩn. Dự kiến khoảng 15 - 20 ngày nữa, HTX sẽ thu hoạch xong toàn bộ diện tích". Sau khi thu hái, sản phẩm được phân loại, làm sạch và đưa vào kho lạnh để bảo đảm độ tươi trước khi vận chuyển đến đối tác.

Với năng suất dự kiến đạt 1,5 - 2 kg/cây, tổng sản lượng toàn bộ diện tích ước đạt khoảng 10 tấn. Với mức giá thu mua doanh nghiệp cam kết khoảng 200.000 đồng/kg, doanh thu dự kiến đạt 2 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí sản xuất, lợi nhuận kỳ vọng đạt gần 1,5 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần so với các loại cây trồng truyền thống trước đây. Kết quả này cũng tạo thêm động lực để HTX triển khai 3.500 m2 trồng gối vụ.

Ông Cao Thành Đồng, chuyên viên Phòng Kinh tế UBND xã Toàn Lưu khẳng định: "Mô hình trồng ớt Habanero của HTX Nông nghiệp Phú Hà là mô hình đầu tiên trên địa bàn xã Toàn Lưu. Qua đánh giá bước đầu, cây sinh trưởng tốt, cho thấy sự phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương, mở ra hướng sản xuất mới. Thời gian tới, sau khi thu hoạch, địa phương sẽ tổ chức đánh giá toàn diện về hiệu quả kinh tế, kỹ thuật; trên cơ sở đó, định hướng nhân rộng các mô hình cây trồng có giá trị cao, từng bước nâng cao thu nhập và giá trị trên đơn vị diện tích".