Bộ Công Thương vừa tổ chức Hội nghị lấy ý kiến đối với Dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 83/2014/NĐ-CP cùng các nghị định sửa đổi, bổ sung về kinh doanh xăng dầu. Hội nghị có sự tham gia của đại diện các bộ, ngành, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), UBND và Sở Công Thương các địa phương, cùng các doanh nghiệp đầu mối sản xuất, kinh doanh và phân phối xăng dầu.

Theo Bộ Công Thương, việc xây dựng Nghị định mới nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy thị trường xăng dầu vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước. Dự thảo kế thừa những quy định còn phù hợp, đồng thời sửa đổi các nội dung đã bộc lộ hạn chế trong thực tiễn để nâng cao hiệu quả quản lý và đáp ứng yêu cầu phát triển của thị trường trong giai đoạn mới.

Một trong những điểm đáng chú ý là việc nâng cao điều kiện đối với thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu. Theo dự thảo, doanh nghiệp muốn trở thành thương nhân đầu mối phải có tối thiểu 36 tháng hoạt động liên tục với tư cách thương nhân phân phối, qua đó bảo đảm kinh nghiệm và năng lực vận hành. Đồng thời, doanh nghiệp phải sở hữu kho tiếp nhận xăng dầu có tổng sức chứa ít nhất 15.000 m³ và trực tiếp sở hữu tối thiểu 10 cửa hàng bán lẻ xăng dầu, thay vì được thuê như quy định trước đây.

Ngoài ra, dự thảo yêu cầu thương nhân đầu mối phải bảo đảm tổng nguồn cung tối thiểu 100.000 m³ xăng dầu mỗi năm. Nếu không đạt mức này trong hai năm liên tiếp, giấy phép kinh doanh sẽ bị thu hồi.

Để tinh gọn hệ thống phân phối, dự thảo đề xuất cắt giảm các khâu trung gian bằng việc hợp nhất thương nhân bán lẻ xăng dầu (gồm đại lý bán lẻ và thương nhân nhận quyền bán lẻ) với thương nhân phân phối thành một loại hình thống nhất là thương nhân phân phối xăng dầu. Song song với đó, giấy xác nhận đủ điều kiện đối với thương nhân phân phối sẽ được bãi bỏ, chuyển sang cơ chế quản lý hậu kiểm dựa trên việc đăng ký, kê khai và báo cáo của doanh nghiệp, qua đó giảm bớt thủ tục hành chính.

Một nội dung quan trọng khác là đổi mới cơ chế điều hành giá theo hướng tăng tính chủ động cho doanh nghiệp. Theo đề xuất, Nhà nước sẽ không còn công bố giá cơ sở định kỳ như hiện nay. Thay vào đó, thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối được quyền tự quyết định và công bố giá bán lẻ trong hệ thống của mình dựa trên công thức tính giá được quy định trong Nghị định. Sau mỗi lần điều chỉnh, doanh nghiệp phải thực hiện kê khai giá và gửi thông báo đến cơ quan quản lý để phục vụ công tác kiểm tra, giám sát.

Đối với khu vực vùng sâu, vùng xa, dự thảo quy định giá bán lẻ của thương nhân phân phối không được vượt quá mức giá cao nhất do thương nhân đầu mối công bố tại cùng địa bàn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội. Nhà nước cũng chỉ công bố một yếu tố cấu thành giá là chi phí kinh doanh định mức để doanh nghiệp áp dụng, qua đó hạn chế nguy cơ tăng giá bất hợp lý.

Dự thảo đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi số và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh xăng dầu. Theo đó, các thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối phải kết nối dữ liệu với Bộ Công Thương, cung cấp thông tin về kho chứa, lượng tồn kho, nguồn cung, hệ thống phân phối và việc kê khai giá. Cơ chế này sẽ hỗ trợ cơ quan quản lý theo dõi sát diễn biến cung - cầu, kịp thời đưa ra các giải pháp điều hành phù hợp. Bên cạnh đó, thương nhân đầu mối cũng được bổ sung trách nhiệm bảo đảm quyền lợi cho các thương nhân phân phối trong hệ thống cung ứng của mình.

Nhằm tăng cường bảo đảm an ninh năng lượng, dự thảo bổ sung quy định cho phép thương nhân bao tiêu sản phẩm xăng dầu được xuất khẩu, nhập khẩu nguyên liệu và xăng dầu để điều hòa nguồn cung khi có sự chấp thuận của Bộ Công Thương. Đồng thời, dự thảo đưa ra nguyên tắc xác định các trường hợp biến động bất thường về giá để triển khai các biện pháp bình ổn khi cần thiết, cũng như tiếp tục duy trì yêu cầu dự trữ lưu thông tối thiểu tương đương 20 ngày cung ứng đối với thương nhân đầu mối nhằm hạn chế nguy cơ đứt gãy nguồn cung.

Bộ Công Thương cho biết sẽ tiếp tục tổng hợp, nghiên cứu và tiếp thu các ý kiến đóng góp từ hội nghị để hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ xem xét, ban hành theo quy định.