Sự bùng nổ của thương mại điện tử và các nền tảng số đã mở ra cơ hội lớn cho doanh nghiệp tiếp cận người tiêu dùng. Tuy nhiên, đi cùng với đó là tình trạng hàng giả, hàng nhái, xâm phạm thương hiệu ngày càng phức tạp và khó kiểm soát.

Thực tế cho thấy, không gian mạng đang trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các hành vi gian lận. Từ giả mạo sản phẩm, lập website nhái thương hiệu, đến việc tạo fanpage giả để lừa đảo, các chiêu thức ngày càng tinh vi và có tổ chức. Nhiều ngành hàng bị ảnh hưởng nặng nề, từ vật liệu xây dựng, tài chính – ngân hàng cho đến tiêu dùng nhanh.

Trong lĩnh vực vật liệu xây dựng, một số doanh nghiệp lớn ghi nhận tình trạng sản phẩm bị làm giả trong thời gian dài. Đặc thù sản phẩm khiến người tiêu dùng khó nhận biết bằng mắt thường, tạo điều kiện cho các đối tượng gian lận “ăn bớt” thông số kỹ thuật để trục lợi. Chênh lệch nhỏ về chất lượng có thể mang lại mức lợi nhuận lớn, trong khi người mua gần như không có khả năng kiểm chứng nếu thiếu công cụ chuyên dụng.

Không chỉ dừng lại ở thiệt hại kinh tế, hệ lụy của hàng giả còn lan rộng. Người tiêu dùng phải đối mặt với rủi ro khi sử dụng sản phẩm kém chất lượng, doanh nghiệp mất uy tín thương hiệu, còn Nhà nước thất thu ngân sách từ các hoạt động kinh doanh không chính thức.

Một trong những nguyên nhân khiến hàng giả vẫn “sống khỏe” trên môi trường số đến từ chính hành vi tiêu dùng. Xu hướng mua sắm nhanh, đặc biệt qua livestream hoặc các nền tảng mạng xã hội, khiến nhiều quyết định được đưa ra mà thiếu kiểm chứng. Với những đơn hàng nhỏ, tâm lý dễ dãi, bỏ qua sai sót càng vô tình tiếp tay cho gian lận.

Khi người tiêu dùng không coi mình là nạn nhân, thị trường cũng khó tự điều chỉnh. Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi nhận thức từ cả hai phía: người mua và doanh nghiệp.

Về phía doanh nghiệp, việc chủ động xây dựng hệ thống bảo vệ thương hiệu đang trở thành yêu cầu bắt buộc. Nhiều đơn vị đã triển khai đồng bộ các giải pháp như minh bạch thông tin sản phẩm trên kênh chính thức, ứng dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc, tăng cường trải nghiệm thực tế thông qua hệ thống trưng bày.

Bên cạnh đó, mô hình bán hàng kết hợp trực tuyến và trực tiếp (O2O) cũng được áp dụng nhằm tận dụng lợi thế của không gian số nhưng vẫn đảm bảo khả năng kiểm chứng sản phẩm. Kênh online không chỉ để bán hàng mà còn đóng vai trò dẫn dắt khách hàng đến trải nghiệm thực tế.

Tuy nhiên, các giải pháp kỹ thuật sẽ khó đạt hiệu quả nếu thiếu chiến lược truyền thông phù hợp. Trọng tâm không nên chỉ dừng ở cảnh báo rủi ro, mà cần hướng tới thay đổi hành vi tiêu dùng. Người mua cần nhận thức rõ quyền được sử dụng sản phẩm chính hãng, có nguồn gốc rõ ràng, đồng thời hiểu rằng mỗi quyết định tiêu dùng đều tác động đến thị trường.

Ở góc độ dài hạn, việc dễ dãi trong tiêu dùng không chỉ là vấn đề cá nhân mà có thể tích tụ thành tổn thất lớn cho nền kinh tế, ảnh hưởng đến năng suất và năng lực cạnh tranh chung.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cũng cần thay đổi tư duy. Những phương thức truyền thống không còn đủ sức ứng phó với môi trường kinh doanh số hóa. Không gian số vừa khuếch đại rủi ro, vừa mở ra cơ hội để xây dựng hệ thống nhận diện minh bạch, tăng cường tương tác trực tiếp với khách hàng.

Cuộc chiến chống hàng giả vì thế không còn là nhiệm vụ riêng của cơ quan quản lý, mà đòi hỏi sự tham gia chủ động của doanh nghiệp và sự tỉnh táo của người tiêu dùng. Chỉ khi ba yếu tố này cùng vận hành, thị trường mới có thể thiết lập được “hàng rào” đủ mạnh trước làn sóng gian lận ngày càng tinh vi.