Năm 2024, Nepal ghi dấu một cột mốc quan trọng với việc hoàn thành đường hầm thuộc dự án chuyển dòng đa mục tiêu Sunkoshi – Marin, được xem là một trong những công trình ngầm mang tính chiến lược lớn nhất của nước này. Công trình dài 13,3km xuyên dưới dãy Himalaya được xây dựng nhằm dẫn nước từ sông Sunkoshi sang sông Marin - phụ lưu của sông Bagmati.

Gói thầu đường hầm do Tập đoàn Kỹ thuật Hải ngoại Trung Quốc (COVEC) đảm nhiệm thi công, với giá trị ước tính khoảng 10 tỷ rupee Nepal (tương đương 1.700 tỷ đồng).

Theo Tunnel Online, máy khoan hầm TBM 2 lớp chắn do hãng Robbins (Mỹ) chế tạo đã đào thông đoạn cuối cùng vào ngày 8/5/2024 sau khi vượt qua điều kiện địa chất phức tạp, đồng thời hoàn thành sớm hơn kế hoạch 11 tháng.

Mục tiêu cốt lõi của dự án là bổ sung nguồn nước cho hệ thống tưới Bagmati, qua đó cung cấp nước tưới cho khoảng 122.000ha đất nông nghiệp tại các quận Rautahat, Dhanusha, Mahottari, Sarlahi và Bara ở vùng Terai - khu vực nông nghiệp trọng yếu ở miền Nam Nepal nhưng thường xuyên đối mặt hạn hán.

Ngoài ra, dự án còn tích hợp nhà máy thủy điện công suất 31,07MW, tận dụng chênh lệch độ cao giữa 2 lưu vực để biến công trình dẫn nước thành hệ thống tổng hợp phục vụ nước tưới, năng lượng và an ninh lương thực quy mô quốc gia.

Đường hầm xuyên núi, kết nối 2 lưu vực sông

Dự án Sunkoshi – Marin là ví dụ điển hình cho mô hình chuyển nước liên lưu vực. Về lý thuyết, cơ chế vận hành khá đơn giản: đưa nước từ nơi dư thừa sang khu vực thiếu hụt. Tuy nhiên, việc hiện thực hóa ý tưởng này lại cực kỳ phức tạp về mặt kỹ thuật.

Tại Nepal, sông Sunkoshi có lưu lượng nước lớn, trong khi vùng Terai thường xuyên trải qua các đợt khô hạn kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản xuất nông nghiệp. Để giải quyết tình trạng này, nhóm kỹ sư đã thiết kế đường hầm xuyên qua dãy núi nhằm cho phép dòng nước chảy tự nhiên từ lưu vực này sang lưu vực khác.

Hệ thống không phụ thuộc vào bơm nước liên tục, giúp giảm đáng kể chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả khai thác trong dài hạn.

Một trong những điểm đáng chú ý nhất của dự án là tiến độ thi công vượt kế hoạch khoảng 11 tháng, bất chấp việc công trình được xây dựng tại một trong những khu vực địa chất khó khăn nhất thế giới.

Dãy Himalaya nổi tiếng với nền địa chất phức tạp, bao gồm đá không ổn định, áp lực ngầm lớn và nguy cơ thấm nước cao.

Quá trình đào hầm được thực hiện bằng máy TBM - loại thiết bị cỡ lớn có khả năng vừa khoan phá đá vừa lắp đặt kết cấu chống đỡ ngay trong quá trình tiến sâu dưới lòng đất.

Hệ thống có thể tưới cho 122.000ha đất nông nghiệp

Tác động trực tiếp nhất của dự án nằm ở lĩnh vực nông nghiệp. Nhờ nguồn nước được chuyển từ sông Sunkoshi, Nepal có thêm khả năng tưới tiêu cho khoảng 122.000ha đất canh tác vốn trước đây phụ thuộc gần như hoàn toàn vào lượng mưa theo mùa.

Điều này giúp giảm mức độ tổn thương của sản xuất nông nghiệp trước các giai đoạn hạn hán, đồng thời tạo sự ổn định lớn hơn cho hoạt động canh tác.

Việc duy trì nguồn nước tưới liên tục cũng mở ra khả năng đa dạng hóa cây trồng và nâng cao năng suất, khi nông dân không còn quá lệ thuộc vào các chu kỳ thời tiết khó đoán.

Ngoài chức năng tưới tiêu, dự án Sunkoshi – Marin còn tích hợp phát điện nhờ chênh lệch độ cao giữa 2 lưu vực. Theo dữ liệu kỹ thuật, hệ thống thủy điện đi kèm có công suất ước tính từ 28MW đến hơn 31MW.

Điều này đồng nghĩa dòng nước sau khi được chuyển không chỉ phục vụ nông nghiệp mà còn tạo ra điện năng.

Với dự án mới, Nepal kỳ vọng sẽ giảm phụ thuộc vào thời tiết và nâng cao khả năng chống chịu trước các hiện tượng khí hậu cực đoan.