Những tháng cuối năm thường là thời điểm hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa diễn ra sôi động. Nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh, đặc biệt đối với các mặt hàng thực phẩm, bánh kẹo, rượu bia, mỹ phẩm và hàng tiêu dùng thiết yếu, cũng kéo theo nguy cơ gia tăng tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng không rõ nguồn gốc.

Đáng chú ý, các hành vi vi phạm không chỉ diễn ra tại khu vực biên giới, cửa khẩu hay chợ truyền thống mà còn ngày càng phổ biến trên môi trường thương mại điện tử. Nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội và các sàn giao dịch trực tuyến như Facebook, TikTok, Shopee để quảng cáo, giới thiệu và tiêu thụ hàng hóa vi phạm. Việc sử dụng tài khoản ảo, thông tin người bán không chính xác khiến quá trình xác minh chủ thể kinh doanh và truy xuất nguồn gốc sản phẩm gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó, các thủ đoạn chia nhỏ đơn hàng, sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh, phân tán kho bãi và thường xuyên thay đổi địa điểm tập kết hàng hóa cũng được sử dụng nhằm né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng cường kiểm soát không chỉ tại các tuyến biên giới mà còn trong toàn bộ quá trình lưu thông, phân phối hàng hóa trên thị trường.

Các nhóm hàng như thực phẩm, dược phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, thuốc lá và hàng tiêu dùng tiếp tục tiềm ẩn nguy cơ bị làm giả, nhập lậu hoặc kinh doanh không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, hàng giả trong lĩnh vực thực phẩm và dược phẩm có thể gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng, bên cạnh những thiệt hại về kinh tế.

Theo thống kê trong 10 tháng năm 2026, lực lượng chức năng trên cả nước đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 122.888 vụ vi phạm. Trong đó, có 10.724 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng lậu; 102.715 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 9.449 vụ hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Qua công tác xử lý, số tiền thu nộp ngân sách nhà nước đạt hơn 18.313 tỷ đồng. Đáng chú ý, 2.278 vụ án với 3.968 đối tượng đã bị khởi tố. Những con số này cho thấy quy mô và tính chất phức tạp của các hành vi vi phạm, đồng thời phản ánh áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý, kiểm soát thị trường trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Trước tình hình trên, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã tham mưu Trưởng Ban Chỉ đạo ban hành kế hoạch cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027.

Đợt cao điểm được triển khai trên phạm vi cả nước, tập trung vào các tuyến, địa bàn và lĩnh vực trọng điểm. Các bộ, ngành, địa phương được yêu cầu chủ động đánh giá tình hình, xác định đối tượng và nhóm hàng có nguy cơ vi phạm để xây dựng phương án kiểm tra, kiểm soát phù hợp.

Trong đó, lực lượng chức năng tập trung kiểm soát các mặt hàng có nguy cơ vi phạm cao như pháo nổ, thuốc lá nhập lậu, thuốc lá điện tử, vàng, bạc, ngoại tệ, xăng dầu và các mặt hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng dịp Tết như lương thực, thực phẩm, rượu bia, bánh kẹo, hàng điện máy và đồ gia dụng. Hoạt động kiểm tra được tăng cường tại khu vực biên giới, cửa khẩu, các tuyến vận chuyển, kho bãi và điểm tập kết hàng hóa.

Đối với ngành Hải quan, công tác kiểm tra, giám sát và kiểm soát hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục được đẩy mạnh, nhất là tại những tuyến và địa bàn có nguy cơ cao. Trong 10 tháng năm 2026, toàn ngành đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 18.825 vụ vi phạm, với tổng trị giá hàng hóa vi phạm ước tính hơn 20.463 tỷ đồng.

Cục Hải quan cũng triển khai kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả trước, trong và sau Tết Nguyên đán Đinh Mùi 2027, nhằm chủ động phát hiện, ngăn chặn hàng hóa vi phạm ngay từ khâu xuất nhập khẩu.

Song song với hoạt động kiểm tra trực tiếp, các lực lượng chức năng chú trọng công tác hậu kiểm, điều tra và xử lý những đường dây, ổ nhóm có tổ chức, đặc biệt là các đối tượng chủ mưu, cầm đầu. Việc kiểm soát đồng bộ từ khâu nhập khẩu, vận chuyển đến phân phối được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng hàng hóa vi phạm tiếp tục thâm nhập thị trường.

Trong bối cảnh thị trường bước vào mùa mua sắm cao điểm, việc kiểm soát chặt hoạt động kinh doanh không chỉ góp phần ngăn chặn hàng lậu, hàng giả mà còn tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh chân chính. Cùng với sự vào cuộc của các lực lượng chức năng, các cơ sở kinh doanh cần nâng cao trách nhiệm trong kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, còn người tiêu dùng cần thận trọng khi lựa chọn sản phẩm, đặc biệt trên các nền tảng trực tuyến.

Kiểm soát hiệu quả thị trường trong những tháng cuối năm sẽ góp phần bảo đảm nguồn hàng lưu thông minh bạch, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng, tạo điều kiện để thị trường Tết Nguyên đán 2027 diễn ra ổn định, an toàn.