Từ di sản văn hóa đến giá trị kinh tế

Thái Nguyên từ lâu được biết đến là vùng đất có truyền thống trồng và chế biến chè, với những vùng nguyên liệu nổi tiếng như Tân Cương, La Bằng, Đồng Hỷ, Vô Tranh và Đồng Phúc. Không chỉ là sản phẩm nông nghiệp chủ lực, chè còn gắn bó mật thiết với đời sống, tập quán sản xuất và bản sắc văn hóa của cộng đồng địa phương.

Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 được tổ chức từ ngày 30/10 đến 7/11, với chủ đề “Thái Nguyên - Đệ nhất danh trà”, gắn với kỷ niệm 195 năm thành lập tỉnh. Sự kiện hướng tới quảng bá thương hiệu chè Thái Nguyên, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, xúc tiến thương mại và phát triển du lịch gắn với văn hóa trà.

Một dấu mốc đáng chú ý trong khuôn khổ Festival là “Tri thức trồng và chế biến chè Thái Nguyên” được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây không chỉ là sự ghi nhận những kinh nghiệm, tri thức được người làm chè gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ mà còn tạo thêm cơ sở để địa phương bảo tồn, khai thác và phát huy giá trị di sản.

Việc gắn bảo tồn văn hóa với phát triển kinh tế cũng đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị cho ngành chè. Trong đó, người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong việc đưa những giá trị truyền thống tiếp cận thị trường hiện đại.

Mở rộng không gian kết nối thương mại và du lịch

Điểm đáng chú ý của Festival năm nay là các hoạt động không chỉ tập trung tại khu vực trung tâm mà còn được tổ chức tại những vùng chè đặc trưng của tỉnh. Qua đó, du khách có cơ hội trực tiếp trải nghiệm quy trình sản xuất, thưởng trà, tìm hiểu văn hóa và gặp gỡ những người gắn bó với nghề chè.

Trong khuôn khổ sự kiện, nhiều hoạt động được tổ chức như Diễn đàn Kinh tế Trà Quốc tế 2026 với chủ đề “Từ di sản trà đến kinh tế trà toàn cầu”, các chương trình giao lưu, thưởng trà, trưng bày sản phẩm, xúc tiến thương mại, giới thiệu sản phẩm OCOP và không gian văn hóa ẩm thực trà.

Đặc biệt, Chuyến tàu Di sản Hà Nội - Thái Nguyên góp phần kết nối giao thông với các điểm đến văn hóa, du lịch, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm cho du khách. Cuộc thi World Master Tea Vietnam cũng góp phần quảng bá nghệ thuật thưởng trà, tôn vinh những người có kiến thức và kỹ năng về văn hóa trà.

Thông qua những hoạt động này, ngành trà có thêm cơ hội kết nối giữa người sản xuất, doanh nghiệp, nhà phân phối và các đối tác quốc tế. Đây là hướng đi cần thiết để sản phẩm chè không chỉ cạnh tranh bằng chất lượng mà còn bằng câu chuyện văn hóa, giá trị bản địa và phương thức sản xuất bền vững.

Theo định hướng được Bộ Ngoại giao và tỉnh Thái Nguyên xác định, Festival còn là cầu nối thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xuất khẩu, chuyển giao công nghệ xanh, thu hút đầu tư và tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng xanh toàn cầu.

Biến sức lan tỏa của Festival thành động lực phát triển lâu dài

Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026 khép lại tối 7/11, ghi nhận nhiều kết quả đáng chú ý. Theo báo cáo của tỉnh, từ ngày 29/10 đến 6/11, lượng khách đến tham quan, trải nghiệm trong dịp Festival ước đạt trên 260.000 lượt.

Không chỉ thu hút người dân và du khách, sự kiện còn tạo không gian giao lưu giữa các nghệ nhân, chuyên gia, doanh nghiệp và đối tác quốc tế. Qua đó, góp phần quảng bá hình ảnh Thái Nguyên, mở rộng cơ hội phát triển du lịch và nâng cao vị thế thương hiệu trà địa phương.

Phát biểu bế mạc, ông Dương Văn Lượng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, khẳng định thành công của Festival không chỉ ở quy mô và sự phong phú của các hoạt động mà quan trọng hơn là sự kết nối: giữa di sản văn hóa với phát triển kinh tế, giữa sản phẩm trà với du lịch, giữa người sản xuất với doanh nghiệp và thị trường. Theo ông, qua đó thương hiệu trà Thái Nguyên tiếp tục được khẳng định, hình ảnh địa phương giàu bản sắc, năng động, thân thiện và hội nhập được quảng bá rộng rãi.

Đây chính là cốt lõi của phát triển bền vững trong nông nghiệp: để người trồng chè, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng hưởng lợi từ chuỗi giá trị, từ đó có động lực đầu tư vào chất lượng, truy xuất nguồn gốc và canh tác thân thiện với môi trường.

Tuy nhiên, giá trị của một Festival không chỉ nằm ở số lượng khách tham quan hay quy mô tổ chức mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa những cơ hội kết nối thành kết quả phát triển thực chất.

Để di sản trà thực sự trở thành động lực kinh tế xanh, Thái Nguyên cần tiếp tục chú trọng chất lượng vùng nguyên liệu, thúc đẩy sản xuất an toàn, hữu cơ, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao năng lực chế biến và xây dựng chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Cùng với đó, việc phát triển du lịch trải nghiệm tại các vùng chè cần gắn với bảo vệ cảnh quan sinh thái, gìn giữ tri thức bản địa và nâng cao thu nhập cho người dân. Đây cũng là nền tảng để văn hóa trà không chỉ được bảo tồn trong đời sống cộng đồng mà còn tạo ra giá trị kinh tế lâu dài.

Từ một sản phẩm nông nghiệp truyền thống, trà Thái Nguyên đang có thêm cơ hội vươn ra thị trường quốc tế bằng chính những giá trị văn hóa, chất lượng sản phẩm và bản sắc riêng. Khi di sản được bảo tồn đúng cách, gắn với đổi mới công nghệ và tư duy kinh tế xanh, cây chè sẽ tiếp tục đóng góp thiết thực vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.