Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, kim ngạch xuất khẩu rau quả Việt Nam trong 10 tháng đầu năm 2026 đạt gần 8,3 tỷ USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, nhóm rau quả chế biến tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, phản ánh xu hướng chuyển dịch từ xuất khẩu sản phẩm tươi sang nâng cao tỷ trọng hàng hóa có giá trị gia tăng. Riêng trong quý III/2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả chế biến đạt 601 triệu USD, tăng 17,2% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm 16,7% tổng giá trị xuất khẩu rau quả cả nước.

Trong nhóm hàng này, các sản phẩm chế biến từ dừa ghi nhận kết quả nổi bật với kim ngạch đạt 108 triệu USD, tăng 20,4% so với cùng kỳ. Đây là mức tăng trưởng đáng chú ý, cho thấy dừa đang từng bước khẳng định vai trò trong cơ cấu xuất khẩu nông sản Việt Nam.

Không chỉ dừng lại ở các sản phẩm dừa tươi, nhiều mặt hàng chế biến như nước dừa, sữa dừa, dầu dừa, nước cốt dừa và cơm dừa nạo sấy đang mở rộng thị trường tiêu thụ. Việc gia tăng tỷ trọng chế biến sâu giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian bảo quản, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao giá trị thương mại và giảm sự phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô. Trong bối cảnh cạnh tranh trên thị trường nông sản quốc tế ngày càng lớn, đây được xem là hướng đi quan trọng để ngành dừa nâng cao năng lực cạnh tranh và khai thác tốt hơn tiềm năng xuất khẩu.

Cùng với đà tăng trưởng xuất khẩu, doanh nghiệp Việt Nam đang tích cực tìm kiếm đối tác, mở rộng hệ thống phân phối tại các thị trường lớn. Trong đó, Trung Quốc được đánh giá là thị trường giàu tiềm năng nhờ quy mô tiêu dùng lớn và nhu cầu đa dạng đối với các sản phẩm thực phẩm, đồ uống có nguồn gốc tự nhiên.

Ngày 6/11, trong khuôn khổ Hội chợ Nhập khẩu Trung Quốc 2026 (CIIE 2026) diễn ra tại Thượng Hải, Công ty Vina T&T Group của Việt Nam đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác với MDL Commerce Group Co., doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ và phân phối thực phẩm tại Trung Quốc. Thỏa thuận được kỳ vọng tạo thêm điều kiện để nông sản Việt Nam, trong đó có các sản phẩm từ dừa, tiếp cận sâu hơn hệ thống phân phối và người tiêu dùng tại thị trường tỷ dân.

Đáng chú ý, theo thông tin tại sự kiện, hiện mới có một doanh nghiệp Việt Nam cung cấp sản phẩm dừa đáp ứng các tiêu chí của chương trình Chuyển đổi các hệ thống nông nghiệp sinh thái thông minh, bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu tại Đồng bằng sông Cửu Long (Star Farm) cho MDL Commerce Group. Đây cũng là doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên có sản phẩm dừa đáp ứng các tiêu chí của chương trình này.

Star Farm tập trung tư vấn kỹ thuật canh tác, kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc thực phẩm. Đây là những yêu cầu ngày càng quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu nông sản, khi các thị trường nhập khẩu không chỉ quan tâm đến giá thành mà còn chú trọng quy trình sản xuất, mức độ an toàn và tính minh bạch của chuỗi cung ứng.

Đối với ngành dừa, việc đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững và truy xuất nguồn gốc có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Điều này không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín sản phẩm mà còn tạo lợi thế khi tiếp cận các hệ thống bán lẻ, phân phối hiện đại tại nước ngoài.

Thực tế, thị trường Trung Quốc đang mở ra nhiều cơ hội cho nông sản Việt Nam, song yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng cung ứng ổn định ngày càng cao. Vì vậy, việc xây dựng quan hệ hợp tác trực tiếp với các nhà phân phối được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong phát triển thị trường, thay vì phụ thuộc vào các kênh tiêu thụ trung gian. Với sản phẩm dừa, cơ hội không chỉ nằm ở việc gia tăng sản lượng xuất khẩu mà còn ở khả năng phát triển những dòng sản phẩm phù hợp thị hiếu tiêu dùng, có chất lượng đồng đều và đáp ứng yêu cầu của từng phân khúc thị trường.

Bên cạnh cơ hội mở rộng thị trường quốc tế, ngành dừa Việt Nam còn sở hữu lợi thế đáng kể về vùng nguyên liệu và hệ thống doanh nghiệp chế biến. Trong đó, Vĩnh Long là một trong những địa phương có diện tích trồng dừa lớn, đóng vai trò quan trọng trong cung ứng nguyên liệu cho ngành công nghiệp chế biến.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, địa phương hiện có khoảng 120.000ha trồng dừa các loại, trong đó diện tích dừa khô phục vụ chế biến chiếm hơn 83%. Sản lượng dừa năm 2025 ước đạt hơn 1,3 triệu tấn, tương đương hơn 1 tỷ quả.

Nguồn nguyên liệu dồi dào đã tạo điều kiện để công nghiệp chế biến dừa phát triển với nhiều dòng sản phẩm khác nhau như dầu dừa, nước dừa, sữa dừa, nước cốt dừa, cơm dừa nạo sấy, kẹo dừa, sản phẩm từ mật hoa dừa, thạch dừa, chỉ xơ dừa và hàng thủ công mỹ nghệ.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 183 doanh nghiệp sản xuất, chế biến các sản phẩm từ dừa với nhiều loại hình và quy mô khác nhau, cùng hàng trăm cơ sở thu mua, chế biến thô. Hoạt động sản xuất, chế biến đã tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn.

Theo ông Lâm Văn Tân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, dưới góc nhìn kinh tế nông nghiệp hiện đại, dừa là một trong số ít cây trồng có khả năng tận dụng gần như toàn bộ các bộ phận để tạo ra giá trị kinh tế.

Từ nước dừa, cơm dừa đến gáo, xơ, lá và thân dừa đều có thể trở thành nguyên liệu phục vụ các ngành sản xuất khác nhau. Ngoài nhóm thực phẩm và đồ uống, gáo dừa, xơ dừa còn được sử dụng để sản xuất nhiều mặt hàng phục vụ tiêu dùng, công nghiệp và thủ công mỹ nghệ.

Theo ông Tân, phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành dừa không chỉ giúp tận dụng phụ phẩm, hạn chế lãng phí tài nguyên mà còn mở ra cơ hội hình thành những sản phẩm mới có giá trị gia tăng cao hơn. Qua đó, doanh nghiệp có thể mở rộng danh mục hàng hóa, nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời cải thiện thu nhập cho người trồng dừa.

Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với xu thế tiêu dùng xanh và yêu cầu sản xuất bền vững trên thị trường quốc tế. Khi các phụ phẩm được khai thác hiệu quả, giá trị kinh tế của cây dừa không còn giới hạn ở những sản phẩm chính mà được mở rộng sang nhiều lĩnh vực sản xuất khác.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh xuất khẩu rau quả Việt Nam hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD trong năm 2026, những mặt hàng có khả năng chế biến sâu như dừa được kỳ vọng tiếp tục đóng góp tích cực vào tăng trưởng chung của toàn ngành.

Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội từ thị trường Trung Quốc và các thị trường xuất khẩu khác, ngành dừa cần tiếp tục giải quyết bài toán về chất lượng nguyên liệu, tiêu chuẩn chế biến, truy xuất nguồn gốc và năng lực cung ứng. Việc tăng cường liên kết giữa người trồng, hợp tác xã và doanh nghiệp chế biến sẽ là nền tảng để hình thành chuỗi giá trị ổn định.

Đặc biệt, thay vì tập trung chủ yếu vào xuất khẩu nguyên liệu hoặc một số sản phẩm truyền thống, doanh nghiệp cần đẩy mạnh đầu tư công nghệ, đa dạng hóa sản phẩm và phát triển thương hiệu. Khi kết hợp được lợi thế vùng nguyên liệu với năng lực chế biến sâu và hệ thống phân phối quốc tế, dừa Việt Nam sẽ có thêm dư địa nâng cao giá trị xuất khẩu, từng bước khẳng định vị thế trên thị trường nông sản toàn cầu.