Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, toàn tỉnh hiện có gần 15.000 ha dứa chuyên canh, sản lượng mỗi năm đạt gần 260.000 tấn, tập trung tại các xã Hưng Thạnh, Tân Phước 1, Tân Phước 2… Đây là vùng sản xuất có quy mô lớn, tạo sinh kế cho nhiều hộ nông dân và còn nhiều dư địa phát triển theo hướng hàng hóa.

Tại xã Hưng Thạnh, diện tích trồng dứa khoảng 3.200 ha, sản lượng trên 52.000 tấn/năm. Hiện giá dứa loại 1 được thương lái thu mua từ 8.500-10.500 đồng/kg, gần gấp đôi so với vài tháng trước. Theo người dân, thương hiệu dứa Tân Phước đã tạo được uy tín trên thị trường, góp phần duy trì nhu cầu tiêu thụ và nâng cao giá bán.

Ông Nguyễn Văn Cai, ngụ xã Hưng Thạnh, từng trồng cây ăn trái trên diện tích 4,3 ha nhưng hiệu quả kinh tế không cao. Sau khi địa phương có chủ trương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, ông mạnh dạn chuyển sang trồng dứa chuyên canh. Trong đợt thu hoạch đầu tiên của vụ năm nay, ông bán dứa với giá bình quân 9.000 đồng/kg, thu lợi nhuận gần 150 triệu đồng/ha.

Tương tự, ông Huỳnh Văn Sơn có 12 ha dứa đang cho trái. Nhờ áp dụng đồng bộ kỹ thuật thâm canh, năng suất đạt bình quân 25-30 tấn/ha. Với giá bán khoảng 9.500 đồng/kg đối với dứa loại 1, sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 150 triệu đồng/ha, tương đương 1,5-1,7 tỷ đồng mỗi năm trên toàn bộ diện tích.

Tại xã Tân Phước 1, vùng chuyên canh dứa có diện tích khoảng 7.400 ha. Việc áp dụng kỹ thuật xử lý rải vụ giúp nông dân chủ động thời điểm thu hoạch, duy trì nguồn cung cho thị trường quanh năm. Ông Đặng Văn Hòa, một hộ trồng dứa tại địa phương, cho biết với năng suất khoảng 20 tấn/ha và giá bán dao động 9.000-10.000 đồng/kg, cây dứa mang lại nguồn thu nhập khá, giúp nhiều hộ ổn định cuộc sống.

Dù có lợi thế về quy mô và thương hiệu, sản xuất dứa tại Đồng Tháp vẫn chủ yếu dựa vào các hộ gia đình, quy mô còn phân tán. Liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp trong sản xuất, sơ chế, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự chặt chẽ, khiến giá trị gia tăng của ngành hàng chưa tương xứng với tiềm năng.

Bà Phạm Hương Huyền, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Thạnh cho biết, địa phương xác định cần tập trung khắc phục những hạn chế trong liên kết chuỗi giá trị. Thời gian tới, xã sẽ phối hợp với cơ quan chuyên môn hướng dẫn nông dân áp dụng quy trình sản xuất an toàn, quản lý dịch hại tổng hợp, sử dụng vật tư nông nghiệp hợp lý nhằm giảm chi phí và hạn chế tác động đến môi trường. Đồng thời, khuyến khích mở rộng diện tích đạt tiêu chuẩn VietGAP và phát triển các hình thức liên kết phù hợp với yêu cầu thị trường.

Bên cạnh chuẩn hóa vùng nguyên liệu, chế biến sâu được xác định là giải pháp quan trọng để giảm áp lực tiêu thụ dứa tươi, nhất là trong những thời điểm thu hoạch tập trung. Hiện trên địa bàn các xã Tân Phước 1, Phước Lập, Hưng Thạnh có hơn 60 hộ sản xuất các sản phẩm chế biến từ dứa. Riêng xã Tân Phước 1 có 37 cơ sở sản xuất kẹo dứa, góp phần tạo thêm đầu ra cho nông sản và việc làm cho lao động địa phương.

Theo ông Lê Hữu Phúc, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Phước 1, phần lớn sản lượng dứa hiện vẫn được tiêu thụ dưới dạng quả tươi nên nguy cơ mất giá khi thu hoạch đồng loạt vẫn còn. Vì vậy, địa phương định hướng phát triển vùng nguyên liệu gắn với chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm như mứt dứa, nước ép, nước màu và dứa sấy. Hiện xã có 5 sản phẩm OCOP 3 sao liên quan đến dứa.

Một trong những cơ sở tiêu biểu là cơ sở kẹo dứa Hải Hậu của bà Đặng Kim Hoàng. Sau hơn 10 năm hoạt động, cơ sở hiện cung ứng từ 100-150 kg kẹo thành phẩm mỗi ngày, tùy theo nhu cầu thị trường. Vào dịp Tết, sản lượng tiêu thụ thường tăng gấp đôi.

Đáng chú ý, thông qua chương trình khuyến công của ngành Công Thương, cơ sở được hỗ trợ máy đóng gói và máy cắt, giúp rút ngắn thời gian sản xuất, giảm công đoạn thủ công và nâng cao năng suất. Sản phẩm kẹo dứa đạt OCOP 3 sao, được tiêu thụ tại nhiều địa phương và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài.

Không chỉ kẹo dứa, các sản phẩm như nước ép, nước màu, dứa sấy cũng đang được nhiều cơ sở phát triển. Việc đa dạng hóa sản phẩm góp phần tận dụng nguồn nguyên liệu, kéo dài thời gian bảo quản, đồng thời tạo thêm giá trị kinh tế và việc làm cho người dân.

Đặc biệt, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Tháp đang triển khai hai đề tài nghiên cứu tận dụng phụ phẩm từ cây dứa. Trong đó, một đề tài nghiên cứu sản xuất sợi từ lá dứa, đề tài còn lại nghiên cứu enzyme Bromelain từ thân dứa để ứng dụng trong lĩnh vực thực phẩm. Khi được hoàn thiện và đưa vào thực tiễn, các nghiên cứu này được kỳ vọng mở ra hướng khai thác hiệu quả hơn các bộ phận của cây dứa, gia tăng giá trị cho toàn bộ chuỗi sản xuất.

Hiện Đồng Tháp có 16 hợp tác xã tham gia liên kết sản xuất dứa với diện tích hàng nghìn hecta. Thông qua các hợp tác xã, nông dân được hướng dẫn áp dụng tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, nâng cao chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm và giảm chi phí sản xuất. Nhiều doanh nghiệp cũng tham gia ký kết hợp đồng bao tiêu, xây dựng vùng nguyên liệu phục vụ chế biến và xuất khẩu.

Thời gian tới, tỉnh định hướng tiếp tục xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm dứa Đồng Tháp Mười gắn với tiêu chuẩn xuất khẩu; đồng thời khuyến khích đầu tư công nghệ bảo quản sau thu hoạch, mở rộng chế biến sâu và phát triển sản phẩm OCOP.

Từ lợi thế vùng nguyên liệu tập trung đến các mô hình chế biến và liên kết tiêu thụ, Đồng Tháp đang từng bước chuyển hướng phát triển ngành hàng dứa từ sản xuất số lượng sang nâng cao chất lượng và giá trị. Đây được xem là giải pháp căn cơ để giảm phụ thuộc vào thị trường quả tươi, hạn chế tình trạng “được mùa, mất giá”, đồng thời nâng cao thu nhập và tạo nền tảng phát triển bền vững cho người trồng dứa.