Tại họp báo Chính phủ thường kỳ trưa 4/11, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước. Mức tăng này cao hơn mục tiêu kiểm soát khoảng 4,5% của cả năm, đặt ra áp lực không nhỏ đối với công tác điều hành giá trong những tháng cuối năm, đặc biệt là thời điểm nhu cầu tiêu dùng tăng cao và dịp Tết Nguyên đán.

Trước tình hình đó, trong tháng 10/2026, Ban Chỉ đạo điều hành giá của Chính phủ đã tổ chức họp dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo. Bộ Tài chính đã trình các kịch bản điều hành với 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường và bảo đảm đời sống nhân dân.

Theo ông Nguyễn Đức Chi, trước hết, các bộ, ngành và địa phương cần chủ động theo dõi, dự báo sát diễn biến giá cả thị trường, nhất là đối với những mặt hàng thiết yếu. Việc cập nhật thường xuyên tình hình giá trong nước và quốc tế sẽ giúp cơ quan quản lý kịp thời tham mưu giải pháp ứng phó, hạn chế nguy cơ bị động trước những biến động bất thường.

Cùng với đó, cần bảo đảm nguồn cung và ổn định giá các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, lương thực, thực phẩm, thuốc và vật tư y tế. Các địa phương phải chủ động cân đối cung cầu, dự trữ và lưu thông hàng hóa, chuẩn bị đầy đủ nguồn hàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm và dịp Tết Nguyên đán. Việc tăng cường kết nối cung cầu cũng được xác định là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng hoặc thiếu hụt hàng hóa cục bộ.

Một nhiệm vụ khác là phối hợp đồng bộ các chính sách kinh tế vĩ mô, điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, gắn với chính sách tài khóa và các chính sách liên quan. Đồng thời, tiếp tục sử dụng các công cụ thuế, phí phù hợp để giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân.

Đối với những mặt hàng, dịch vụ do Nhà nước định giá, các bộ, ngành cần cân nhắc thận trọng thời điểm và mức độ điều chỉnh, đánh giá đầy đủ tác động đến CPI, đời sống người dân cũng như hoạt động của doanh nghiệp. Trong đó, điều hành giá xăng dầu và điện cần được đặc biệt chú trọng.

Bên cạnh các giải pháp trên, công tác kiểm tra, giám sát thị trường sẽ tiếp tục được tăng cường. Cơ quan chức năng cần kiểm soát chặt việc kê khai, niêm yết giá, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá và trục lợi trong dịp cuối năm, lễ, Tết. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp điều chỉnh giảm giá bán tương ứng khi chi phí đầu vào giảm. Đối với những địa phương có CPI tăng cao, cần phân tích cụ thể nguyên nhân theo từng nhóm hàng hóa, dịch vụ để có giải pháp quản lý phù hợp.

Một trong những chính sách đáng chú ý nhằm hỗ trợ kiểm soát giá trong giai đoạn cuối năm là đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) đối với xăng về 0%, đồng thời giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% kể từ ngày 1/11/2026.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho biết, theo Nghị quyết số 45, thuế suất thuế TTĐB đối với các mặt hàng xăng được áp dụng ở mức 0% từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027. Chính sách này dự kiến khiến thu ngân sách Nhà nước giảm gần 7.000 tỷ đồng.

Xét về mức độ tác động đến CPI, điện sinh hoạt hiện có trọng số 4,81% trong nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng; xăng dầu chiếm tỷ trọng 4,53% trong nhóm giao thông. Đây đều là những mặt hàng thiết yếu, không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chỉ số giá tiêu dùng mà còn tác động gián tiếp đến chi phí sản xuất, vận chuyển, lưu thông và phân phối hàng hóa, dịch vụ.

Theo tính toán ước tính, việc giảm giá điện 2% và đưa thuế TTĐB đối với xăng về 0% có thể giúp CPI tháng 11/2026 giảm khoảng 0,5 điểm phần trăm so với tháng 10, đồng thời kéo giảm CPI bình quân năm 2026 khoảng 0,08 điểm phần trăm. Trước đó, CPI tháng 10/2026 tăng 0,2% so với tháng trước. Tính chung 10 tháng, CPI tăng 4,57%, trong khi lạm phát cơ bản tăng khoảng 4,24%.

Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi nhấn mạnh, việc giảm giá điện và thuế đối với xăng sẽ góp phần giảm chi phí sinh hoạt của người dân, đồng thời hạ chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải và dịch vụ. Hiện chi phí xăng dầu chiếm khoảng 40% giá vận chuyển hành khách đường sông và 40-50% trong vận tải đường bộ.

Trong bối cảnh áp lực giá cả vẫn hiện hữu, Bộ Tài chính xác định mục tiêu xuyên suốt là kiểm soát CPI bình quân năm 2026 ở mức khoảng 4,5%, đồng thời không chủ quan trước những rủi ro có thể phát sinh. Việc điều hành giá sẽ tiếp tục gắn với bảo đảm nguồn cung hàng hóa, ổn định thị trường, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh và từng bước cải thiện chất lượng đời sống nhân dân.