Tại Hội nghị “Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp - khu vực phía Nam” diễn ra ngày 2/11, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Thứ trưởng Bộ Công an đã chỉ ra ba vấn đề lớn cần tập trung giải quyết trong phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số ngành nông nghiệp.

Thứ nhất, kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và thương mại hóa sản phẩm chưa tương xứng với tiềm năng. Theo thống kê, 34/34 địa phương đã kê khai 916 nhiệm vụ gắn với 908 sản phẩm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong đó, có 451 sản phẩm thuộc lĩnh vực nông nghiệp, chiếm khoảng 50%.

Tuy nhiên, hiện chỉ có 341 sản phẩm đang trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và duy nhất 11 sản phẩm được thương mại hóa, tương đương khoảng 2,4%.

Thực tế này cho thấy khoảng cách đáng kể giữa kết quả nghiên cứu và khả năng đưa sản phẩm ra thị trường. Nhiều ngành hàng vẫn chủ yếu tiêu thụ sản phẩm thô, trong khi các khâu về giống, nguyên liệu thức ăn, chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và logistics chưa được khai thác hiệu quả.

Thứ hai, những điểm nghẽn về công nghệ, tổ chức sản xuất, chế biến và thị trường chưa được giải quyết đồng bộ.

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm về sản xuất lúa gạo, thủy sản và cây ăn quả. Năm 2025, khu vực này chiếm 55% sản lượng lúa, 90% lượng gạo xuất khẩu, 93% diện tích và 87% sản lượng tôm nước lợ cả nước.

Trong khi đó, Đông Nam Bộ có lợi thế về chăn nuôi, công nghiệp sinh học, chế biến và logistics; Tây Nguyên, Nam Trung Bộ có thế mạnh về cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, cây công nghiệp và nông nghiệp biển.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Long, các chuỗi hàng hóa có tính liên vùng cao nhưng hoạt động nghiên cứu, ứng dụng vẫn còn phân tán. Điểm nghẽn hiện nay không phải thiếu nguồn lực, công nghệ hay nhà khoa học, mà là thiếu cơ chế tổ chức và kết nối liên thông để triển khai hiệu quả.

Thứ ba, nguồn lực đầu tư và năng lực nghiên cứu đã có nhưng chưa được kết nối hiệu quả để tạo ra sản phẩm thương mại có giá trị gia tăng.

Theo số liệu từ Bộ Tài chính, tính đến ngày 24/9/2026, tổng kinh phí phân bổ cho các địa phương thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, trong đó có lĩnh vực nông nghiệp, đạt hơn 25.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, số tiền giải ngân mới đạt hơn 8.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 33%.

Đáng chú ý, trong tổng số 451 sản phẩm khoa học công nghệ thuộc lĩnh vực nông nghiệp, chỉ khoảng 50 sản phẩm có doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia nghiên cứu, tương đương 10%.

Từ thực trạng trên, Thượng tướng Nguyễn Văn Long cho rằng cần tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, pháp luật, dữ liệu, tài chính, nguồn lực, xử lý môi trường, liên kết vùng và hợp tác đầu tư.

Thời gian tới, Bộ Công an sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các bộ, ngành, địa phương chuẩn bị Hội nghị do Thủ tướng Chính phủ chủ trì; đồng thời tổ chức các hội nghị chuyên sâu theo từng lĩnh vực, ngành hàng cụ thể.

Những kiến nghị của địa phương và doanh nghiệp tại hội nghị sẽ được nghiên cứu, tiếp thu nhằm tháo gỡ khó khăn, xây dựng cơ chế thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong nông nghiệp.

Có thể thấy, để khoa học công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng của ngành nông nghiệp, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng đầu tư cho nghiên cứu mà còn phải tổ chức lại cách thức liên kết giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương. Khi các nguồn lực được kết nối đồng bộ, kết quả nghiên cứu mới có thể đi vào sản xuất, tạo ra những sản phẩm có giá trị và sức cạnh tranh cao hơn.