UBND tỉnh Lâm Đồng vừa ban hành Kế hoạch phát triển ngành muối giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng ngành sản xuất muối hiệu quả, an toàn và bền vững, gắn với nhu cầu thị trường cũng như lợi thế kinh tế địa phương. Theo kế hoạch, đến năm 2030, tỉnh phấn đấu duy trì ổn định 895 ha diện tích đồng muối tập trung, với sản lượng muối thô bình quân từ 80.000-90.000 tấn/năm. Trong cơ cấu sản phẩm, muối công nghiệp và muối sạch chất lượng cao được xác định là những dòng sản phẩm chủ lực.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, Lâm Đồng đặt mục tiêu cơ giới hóa 100% diện tích sản xuất muối công nghiệp và vùng sản xuất tập trung ở các khâu cấp nước biển, thu hoạch, vận chuyển và rửa muối sau thu hoạch. Qua đó, năng suất phấn đấu tăng tối thiểu 30%.

Đối với hoạt động chế biến, ít nhất 80% cơ sở, doanh nghiệp chế biến muối sẽ ứng dụng dây chuyền công nghệ tiên tiến, góp phần nâng giá trị sản phẩm chế biến thêm tối thiểu 30%. Tỉnh cũng định hướng nghiên cứu, chuẩn hóa từ 3-5 dòng sản phẩm muối có giá trị cao như muối tinh i-ốt dinh dưỡng, muối gia vị đặc sản, muối khoáng spa và muối thảo dược. Đồng thời, phấn đấu có ít nhất 2 sản phẩm chế biến từ muối đạt chứng nhận OCOP từ 3-4 sao.

Để hiện thực hóa các mục tiêu trên, địa phương xác định nâng cấp hạ tầng đồng muối, đổi mới quy trình sản xuất và ứng dụng khoa học công nghệ là những nhiệm vụ trọng tâm. Trong đó, tỉnh chú trọng cải tạo hệ thống đê bao, kênh mương cấp thoát nước biển, cống điều tiết và hồ chứa nước mặn tại các vùng sản xuất tập trung ven biển.

Các mô hình kết tinh muối trên nền vật liệu mới, sử dụng bạt nhựa HDPE, kết hợp năng lượng mặt trời và hiệu ứng nhà kính sẽ được khuyến khích nhân rộng. Việc cơ giới hóa các công đoạn bơm cấp nước ót, thu hoạch, sàng rửa và bảo quản cũng được đẩy mạnh nhằm giảm sức lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm và hạn chế ảnh hưởng bất lợi của thời tiết.

Song song với đổi mới sản xuất, Lâm Đồng khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư máy móc, thiết bị và công nghệ chế biến hiện đại như sấy năng lượng mặt trời, sấy lạnh, nghiền tinh, đóng gói tự động. Tỉnh cũng định hướng nghiên cứu các sản phẩm muối có hàm lượng natri thấp, giàu khoáng chất tự nhiên, đáp ứng nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng.

Đáng chú ý, việc kết hợp muối biển sạch với dược liệu, thảo mộc và các loại hương liệu đặc sản địa phương được kỳ vọng mở ra hướng phát triển những dòng sản phẩm mới phục vụ chế biến thực phẩm, chăm sóc sức khỏe và du lịch nghỉ dưỡng. Đây cũng là giải pháp giúp ngành muối từng bước chuyển từ sản xuất nguyên liệu thô sang chế biến các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Cùng với đó, tỉnh hướng tới hình thành chuỗi liên kết khép kín giữa diêm dân, tổ hợp tác, hợp tác xã với doanh nghiệp chế biến và hệ thống phân phối. Việc đầu tư kho dự trữ, bảo quản muối đạt tiêu chuẩn kỹ thuật được khuyến khích nhằm ổn định nguồn nguyên liệu, hạn chế tác động của biến động thị trường và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Công tác xây dựng thương hiệu cũng được chú trọng thông qua thiết kế bao bì, đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm muối đặc trưng. Tỉnh sẽ hỗ trợ các chủ thể tham gia chương trình OCOP, kết nối tiêu thụ sản phẩm qua hệ thống siêu thị, trung tâm thương mại và sàn thương mại điện tử. Ngoài ra, địa phương nghiên cứu phát triển các mô hình tham quan vùng sản xuất, trải nghiệm nghề làm muối, từng bước hình thành sản phẩm du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa và đời sống của diêm dân vùng ven biển.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng, hoạt động sản xuất muối hiện tập trung chủ yếu tại các địa bàn ven biển như Vĩnh Hảo, Phan Rí Cửa, Tân Thành... Tổng diện tích sản xuất muối toàn tỉnh đạt gần 560 ha, trong đó có khoảng 40 ha muối thủ công của diêm dân và 520 ha sản xuất muối công nghiệp. Sản lượng muối hằng năm đạt khoảng 70.000 tấn.

Tuy nhiên, sản xuất muối vẫn là ngành phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết, chịu tác động trực tiếp từ biến đổi khí hậu và biến động thị trường. Do đó, thu nhập của diêm dân chưa ổn định, còn bấp bênh và chưa tương xứng với công sức lao động. Với định hướng phát triển đồng bộ từ hạ tầng, công nghệ đến tổ chức sản xuất và tiêu thụ, Lâm Đồng kỳ vọng khai thác tốt hơn tiềm năng các vùng muối ven biển, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Qua đó, không chỉ tạo động lực phát triển ngành muối theo hướng hiện đại, bền vững mà còn góp phần cải thiện thu nhập, bảo đảm sinh kế lâu dài cho diêm dân.