Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký ban hành Quyết định số 2082/QĐ-TTg ngày 2/11/2026 phê duyệt Chiến lược phát triển ngành giấy giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Chiến lược hướng tới xây dựng ngành công nghiệp giấy hiện đại, thân thiện với môi trường, chủ động nguồn nguyên liệu và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Theo định hướng, ngành giấy Việt Nam sẽ phát triển đồng bộ, hiện đại, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và sản xuất trong nước cả về sản lượng, chất lượng và chủng loại, đồng thời mở rộng xuất khẩu những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.

Để đạt mục tiêu này, ngành sẽ tập trung đầu tư các dự án có quy mô phù hợp, ứng dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu và năng lượng, giảm chất thải và phát thải khí nhà kính. Quá trình phát triển được gắn với kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, từng bước nâng cao vị thế của ngành giấy Việt Nam trong chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Giai đoạn đến năm 2030, ngành giấy phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng sản lượng giấy và bột giấy bình quân từ 10% trở lên mỗi năm. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm giấy đặt mục tiêu tăng bình quân tối thiểu 4%/năm, góp phần đáp ứng nhu cầu trong nước, mở rộng thị trường xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào nguồn cung nhập khẩu.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là phát triển nguồn nguyên liệu trong nước. Chiến lược định hướng quy hoạch, tập trung đầu tư tối thiểu 3 vùng nguyên liệu giấy trọng điểm tại miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, bảo đảm nguồn cung bền vững cho sản xuất bột giấy phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.

Cùng với phát triển rừng trồng nguyên liệu, doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư hệ thống thu gom, thu hồi giấy đã qua sử dụng, đồng thời thực hiện trách nhiệm tái chế đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì theo quy định. Tỷ lệ thu hồi giấy sau sử dụng trong nước phấn đấu đạt trên 60%, qua đó giảm áp lực về nguyên liệu và thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn.

Về tổ chức sản xuất, Chiến lược khuyến khích hình thành tối thiểu 3 khu công nghiệp giấy tập trung tại miền Bắc, miền Trung và miền Nam. Mô hình này được kỳ vọng giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là cơ sở quy mô vừa và nhỏ, tối ưu chi phí đầu tư hạ tầng, vận hành và xử lý môi trường.

Ngành giấy cũng đặt mục tiêu thu hút đầu tư mới từ 5-10 nhà máy sản xuất giấy có công suất trên 250.000 tấn/năm; từ 2-5 nhà máy sản xuất bột giấy có công suất từ 200.000 tấn/năm trở lên và từ 2-5 nhà máy sản xuất giấy chất lượng cao, giấy đặc chủng đòi hỏi công nghệ kỹ thuật cao, vốn đầu tư lớn.

Song song với mở rộng quy mô, việc cơ cấu lại các cơ sở sản xuất nhỏ cũng được chú trọng. Từ năm 2030, khuyến khích doanh nghiệp có dây chuyền sản xuất bột giấy, giấy bao bì, giấy in và viết thông thường dưới 5.000 tấn/năm thực hiện sáp nhập, cơ cấu lại hoặc chuyển vào các khu công nghiệp tập trung.

Từ năm 2040 trở đi, định hướng hạn chế các dây chuyền sản xuất bột giấy, giấy bao bì, giấy in và viết thông thường có công suất dưới 20.000 tấn/năm; dây chuyền sản xuất giấy tissue dưới 5.000 tấn/năm. Riêng các sản phẩm giấy tráng phủ chất lượng cao và giấy đặc chủng không bị giới hạn về quy mô sản xuất.

Với tầm nhìn đến năm 2045, ngành công nghiệp giấy Việt Nam hướng tới trình độ công nghệ tiên tiến, hiện đại, tiết kiệm tài nguyên; chủ động và cân đối nguồn nguyên liệu, nhiên liệu, năng lượng; giảm phát thải, bảo vệ môi trường và đủ năng lực cạnh tranh với ngành giấy tại các quốc gia phát triển.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Chiến lược xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành giấy; phát triển thị trường tiêu thụ; phát triển nguồn nhân lực; đổi mới khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; thúc đẩy phát triển bền vững, xanh hóa ngành công nghiệp giấy.

Trong đó, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách tập trung vào xây dựng kế hoạch xúc tiến, thu hút đầu tư vào các lĩnh vực đầu nguồn, sản xuất bột giấy bằng công nghệ mới và phát triển sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, thân thiện với môi trường. Những dự án ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong, ngoài nước để hình thành chuỗi giá trị toàn cầu sẽ được ưu tiên.

Cùng với đó, cần sớm xây dựng quy hoạch các vùng rừng trồng nguyên liệu giấy quy mô lớn, phù hợp với lợi thế của từng địa phương. Việc phát triển các khu công nghiệp giấy tập trung cũng được thúc đẩy nhằm hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí hạ tầng, xử lý môi trường và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Chiến lược đặt ra yêu cầu xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia đối với sản phẩm ngành giấy, đặc biệt trong lĩnh vực thu gom và tái chế. Đồng thời, nghiên cứu hoàn thiện chính sách phát triển ngành và hoạt động nhập khẩu phù hợp với xu hướng của các nước phát triển.

Đối với thị trường tiêu thụ, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ tiếp cận khách hàng tiềm năng thông qua hội chợ, triển lãm, xúc tiến thương mại, đầu tư và kết nối kinh doanh. Việc nâng cao năng lực marketing, mở rộng mạng lưới phân phối, ứng dụng thương mại điện tử và chuyển đổi số trong chuỗi cung ứng cũng được xác định là những giải pháp quan trọng.

Ở thị trường trong nước, ngành giấy chú trọng đổi mới phương thức tiếp thị, quảng bá, xây dựng thương hiệu và hình ảnh sản phẩm giấy Việt Nam. Việc triển khai hiệu quả Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” được kỳ vọng góp phần mở rộng thị trường, thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nội địa.

Về nguồn nhân lực, Chiến lược hướng tới xây dựng đội ngũ lao động có trình độ, đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư. Doanh nghiệp được hỗ trợ nâng cao năng lực thực hiện các quy trình thẩm định chuỗi cung ứng, tuân thủ tiêu chuẩn về việc làm bền vững, bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội.

Bên cạnh đó, ngành sẽ tăng cường kết nối giữa hiệp hội, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo nhằm cập nhật chương trình giảng dạy, đầu tư thiết bị nghiên cứu, thực hành và bảo đảm nguồn cung lao động cả về số lượng lẫn chất lượng. Công tác đào tạo cũng chú trọng những kỹ năng mới trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế, nhất là thiết kế, phát triển sản phẩm và ứng dụng công nghệ hiện đại.

Với định hướng đồng bộ từ nguyên liệu, công nghệ đến thị trường và nhân lực, Chiến lược phát triển ngành giấy được kỳ vọng tạo động lực tái cơ cấu sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng và giảm tác động môi trường. Qua đó, từng bước xây dựng ngành công nghiệp giấy Việt Nam hiện đại, tự chủ và phát triển bền vững trong dài hạn.