Hiện nay, trong giai đoạn thời tiết chuyển giao mùa, nhiệt độ và độ ẩm thay đổi thất thường, nhiều loại dịch bệnh truyền nhiễm bắt đầu gia tăng, trong đó có bệnh tay chân miệng, đặc biệt là ở trẻ nhỏ. Ghi nhận thực tế cho thấy, số ca mắc tay chân miệng đang tăng nhanh trong thời gian gần đây. 

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, từ đầu năm đến nay đã ghi nhận gần 3.000 trường hợp mắc bệnh, trong đó khoảng 1/3 số trẻ phải nhập viện điều trị. So với cùng kỳ năm 2025, số ca mắc tăng 56% và số ca điều trị nội trú tăng gấp đôi. Phần lớn các trường hợp có diễn biến nhẹ, tuy nhiên vẫn có những ca chuyển nặng nhanh, tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi, do virus đường ruột gây ra. Bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa và có khả năng bùng phát thành dịch trong cộng đồng.

Trước tình hình bệnh tay chân miệng gia tăng, các chuyên gia y tế khuyến cáo phụ huynh cần nắm rõ dấu hiệu nhận biết, cách chăm sóc cũng như phòng ngừa để bảo vệ trẻ nhỏ.

Theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm - Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh tay chân miệng thường diễn tiến qua hai giai đoạn rõ rệt. Ở giai đoạn khởi phát, kéo dài khoảng 1-2 ngày, trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng nhẹ như sốt, mệt mỏi, đau họng, biếng ăn hoặc tiêu chảy vài lần trong ngày. Sang giai đoạn toàn phát, từ 3-10 ngày, trẻ bắt đầu xuất hiện loét miệng và phát ban dưới dạng hồng ban hoặc mụn nước, thường tập trung ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đùi và mông.

Mặc dù phần lớn các trường hợp có diễn biến nhẹ, song bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ biến chứng nguy hiểm như viêm não, viêm màng não, viêm cơ tim hoặc phù phổi cấp, thậm chí có thể dẫn đến tử vong nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

Chuyên gia cũng cho biết, trẻ từng mắc tay chân miệng vẫn có khả năng tái nhiễm. Nguyên nhân là do bệnh do nhiều chủng virus thuộc nhóm Enterovirus gây ra, trong đó phổ biến là Coxsackievirus và EV71. Sau khi mắc bệnh, cơ thể chỉ tạo miễn dịch với một chủng virus nhất định, không có khả năng bảo vệ trước các chủng khác.

Một quan niệm sai lầm thường gặp là bệnh chỉ nguy hiểm khi xuất hiện nhiều mụn nước. Tuy nhiên, theo bác sĩ, mức độ nặng nhẹ của bệnh không phụ thuộc vào số lượng mụn nước mà liên quan đến chủng virus gây bệnh và nguy cơ biến chứng. Trong nhiều trường hợp, trẻ chỉ có biểu hiện nhẹ như sốt hoặc loét miệng nhưng vẫn có thể diễn tiến nặng rất nhanh.

Để nhận biết sớm các dấu hiệu chuyển nặng, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý một số biểu hiện như trẻ sốt cao kéo dài trên 2 ngày, nhiệt độ trên 39 độ và không đáp ứng tốt với thuốc hạ sốt. Bên cạnh đó, các biểu hiện thần kinh như giật mình chới với (xảy ra từng cơn ngắn ở tay chân, nhất là khi bắt đầu ngủ) hoặc run chi, đi loạng choạng cũng là những dấu hiệu cảnh báo cần đưa trẻ đi khám ngay.

Trong quá trình chăm sóc, các chuyên gia nhấn mạnh phụ huynh tuyệt đối không tự ý cho trẻ sử dụng kháng sinh vì đây là bệnh do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng điều trị mà còn có thể gây hại nếu dùng sai cách. Khi nghi ngờ trẻ mắc bệnh, cần đưa đến cơ sở y tế để được thăm khám và hướng dẫn điều trị phù hợp.

Về chế độ dinh dưỡng, nếu trẻ bị đau miệng, biếng ăn, cha mẹ nên linh hoạt điều chỉnh. Với trẻ còn bú, có thể tiếp tục cho bú mẹ hoặc vắt sữa cho trẻ ăn bằng thìa. Trẻ lớn nên được cho ăn các món lỏng, dễ nuốt như cháo, súp và chia nhỏ bữa ăn để đảm bảo đủ dinh dưỡng.

Ngoài ra, việc giữ vệ sinh cá nhân cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình chăm sóc. Trẻ vẫn cần được tắm rửa hằng ngày bằng nước sạch hoặc xà phòng sát khuẩn nhẹ, tránh chà xát mạnh làm vỡ các nốt phỏng. Sau khi tắm, có thể sử dụng dung dịch sát khuẩn theo hướng dẫn để phòng nhiễm trùng da. Đồng thời, nên cắt móng tay cho trẻ để hạn chế việc gãi gây tổn thương da.

Để phòng bệnh hiệu quả, phụ huynh cần duy trì các thói quen vệ sinh như rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và bề mặt tiếp xúc hằng ngày, đảm bảo ăn chín uống sôi và hạn chế cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Khi trẻ có dấu hiệu bất thường, việc đưa đi khám sớm là yếu tố then chốt giúp phát hiện và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.