Ông Li, hơn 40 tuổi, sống tại Trịnh Châu, Trung Quốc, từng nghĩ rằng những cơn ngứa da dai dẳng của mình chỉ đơn giản là do da khô và phản ứng với thay đổi thời tiết. 

Tuy nhiên, khi thời tiết đã sang hè mà tình trạng ngứa vẫn kéo dài. Sau hơn 2 tháng dai dẳng dùng cả thuốc bôi và uống, không thể chịu đựng thêm, ông quyết định đi khám da liễu. Tại đây, bác sĩ nhận thấy dấu hiệu bất thường và khuyên ông kiểm tra chuyên sâu về gan - mật - tụy. Kết quả cuối cùng khiến mặt ông biến sắc: ông mắc ung thư gan giai đoạn 3. 

Vì sao ung thư gan gây ngứa da?

Theo bác sĩ Ma Suping, người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, nguyên nhân nằm ở cơ chế bài tiết mật của gan. Khi chức năng gan suy giảm hoặc khối u gây tắc nghẽn đường mật, muối mật không thể đi xuống ruột mà bị trào ngược vào máu.

Sự tích tụ muối mật trong máu sẽ kích thích các đầu dây thần kinh dưới da, gây ra cảm giác ngứa ngáy dữ dội và kéo dài. Khác với ngứa do dị ứng thông thường, tình trạng này thường không đáp ứng với thuốc và có xu hướng nặng dần theo thời gian.

Những dấu hiệu sớm dễ bị bỏ qua

Theo cảnh báo của đại diện khoa gan mật tại Bệnh viện Xiyuan (Trung Quốc), gan là cơ quan không có dây thần kinh cảm nhận đau rõ ràng, nên khi bị tổn thương, cơ thể hiếm khi “cảnh báo” bằng cơn đau. Thay vào đó, các dấu hiệu thường xuất hiện âm thầm, dễ bị bỏ qua.

Ngoài ngứa da kéo dài, có 4 dấu hiệu quan trọng cần đặc biệt lưu ý:

Thứ nhất là u mạch hình mạng nhện - những chấm đỏ nhỏ với các tia mạch máu lan tỏa như chân nhện, thường xuất hiện ở cổ, ngực hoặc tay. Đây là hệ quả của việc gan suy giảm khả năng chuyển hóa hormone estrogen, khiến mao mạch giãn nở bất thường. Cách nhận biết: Dùng vật nhọn ấn vào tâm điểm màu đỏ, các "chân nhện" sẽ biến mất và xuất hiện lại ngay khi buông tay. Nếu là nốt ruồi ruồi thông thường, màu sắc sẽ không biến đổi rõ rệt như vậy.

Thứ hai là tình trạng chán ăn, đầy bụng hoặc khó tiêu kéo dài. Khi gan suy yếu, việc tiết mật để tiêu hóa chất béo bị ảnh hưởng, khiến cơ thể luôn có cảm giác mệt mỏi, ăn không ngon và dễ sụt cân. Cách nhận biết: Rối loạn tiêu hóa thông thường sẽ khỏi sau 1 - 2 tuần điều chỉnh chế độ ăn, trong khi chán ăn do gan thường dai dẳng và đi kèm cảm giác mệt mỏi kiệt sức.

Thứ ba là hiện tượng chảy máu bất thường như chảy máu cam, chảy máu chân răng hoặc xuất hiện vết bầm không rõ nguyên nhân. Điều này xảy ra do gan không còn sản xuất đủ các yếu tố đông máu cần thiết. Cách nhận biết: Nếu các vết xuất huyết xuất hiện tự nhiên, rải rác và khó cầm máu, đây là dấu hiệu cảnh báo chức năng tổng hợp của gan đang gặp vấn đề nghiêm trọng, khác hẳn với tổn thương va đập thông thường.

Thứ tư là vàng da và vàng mắt - dấu hiệu điển hình của bệnh gan. Khi bilirubin tích tụ trong máu, da và lòng trắng mắt sẽ chuyển sang màu vàng rõ rệt, khác với vàng da do thực phẩm. Cách nhận biết: Vàng da do thực phẩm (như ăn quá nhiều cà rốt) thường chỉ xuất hiện ở lòng bàn tay, bàn chân và không làm vàng lòng trắng mắt. Vàng da bệnh lý gan sẽ biểu hiện rõ nhất ở kết mạc mắt.

Làm gì để bảo vệ lá gan?

Các chuyên gia cho rằng, ung thư gan hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu duy trì lối sống lành mạnh, nhưng cầ tuân theo những khuyến nghị sau:

Trước hết, cần duy trì thói quen ngủ sớm, đặc biệt trước 23 giờ, vì đây là “thời điểm vàng” để gan lọc máu và tái tạo tế bào. Thức khuya kéo dài sẽ làm tăng stress oxy hóa, gây tổn thương tế bào gan.

Bên cạnh đó, cần kiểm soát chặt chẽ thực phẩm, tránh sử dụng đồ ăn mốc vì có thể chứa aflatoxin - độc tố gây ung thư gan hàng đầu. Chế độ ăn nên ưu tiên rau xanh, trái cây và protein lành mạnh như cá, đậu phụ, đồng thời hạn chế rượu bia.

Việc duy trì vận động đều đặn, ít nhất 150 phút mỗi tuần, cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giảm mỡ nội tạng - yếu tố nguy cơ dẫn đến gan nhiễm mỡ và ung thư gan.

Ngoài ra, người dân cần thận trọng khi sử dụng thuốc và thực phẩm chức năng, tránh tự ý dùng kéo dài vì gan là cơ quan chịu trách nhiệm chuyển hóa hầu hết các chất này. Cuối cùng, việc kiểm soát căng thẳng, giữ tinh thần thoải mái cũng góp phần giúp gan hoạt động hiệu quả hơn.

Trường hợp của ông Li cho thấy những triệu chứng tưởng chừng đơn giản như ngứa da cũng có thể là dấu hiệu của bệnh lý nghiêm trọng. Việc lắng nghe cơ thể và thăm khám kịp thời chính là chìa khóa để phát hiện sớm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.