Thiên nhiên hoang sơ thách thức sinh kế vùng cao

Theo báo Quảng Trị, giữa trùng điệp núi rừng Trường Sơn hùng vĩ, nơi những cánh rừng nguyên sinh cổ thụ còn giữ nguyên vẻ đẹp hoang sơ hiếm có, dòng thác Tà Puồng hiện lên như một viên ngọc xanh đầy mê hoặc. Danh thắng này nằm ẩn mình tại thôn Trăng Tà Puồng, thuộc xã Hướng Lập, là một điểm đến tương đối mới trên bản đồ du lịch địa phương. Tà Puồng nhanh chóng gây ấn tượng mạnh với du khách thập phương bởi cảnh quan nguyên sơ, kỳ vĩ, tách biệt hoàn toàn với không khí ồn ào nơi phố thị.

Hành trình chinh phục dòng thác là một chuỗi trải nghiệm vừa thú vị vừa không ít thử thách. Từ trung tâm, du khách di chuyển theo đường 16 để tiến sâu vào Khu dự trữ thiên nhiên Động Châu - Khe Nước Trong mát mẻ. Sau đó, hành trình tiếp tục nối dài về hướng Nam theo tuyến đường Hồ Chí Minh nhánh Tây huyền thoại. Trên suốt cung đường, du khách có thể tận hưởng bầu không khí trong lành đậm chất đại ngàn, đồng thời chiêm ngưỡng những thảm rừng già xanh ngút ngàn của dãy Trường Sơn hùng vĩ.

Khi đặt chân đến bản làng của người bản địa, hành trình khám phá vẫn chưa dừng lại. Du khách tiếp tục đi bộ gần một cây số theo con đường mòn nhỏ uốn lượn quanh co ven suối dưới tán rừng già. Lối đi rợp bóng mát, phía dưới là dòng suối chảy róc rách hòa cùng tiếng chim rừng tạo nên một bản giao hưởng thiên nhiên cuốn hút. Chỉ sau khoảng mười lăm phút tản bộ, hệ thống ba tầng thác nước liên hoàn hiện ra sinh động, dòng nước đổ trắng xóa tạo thành hồ nước xanh ngọc bích mát lạnh.

Dù sở hữu vẻ đẹp được xem là “kiệt tác” cùng lượng du khách ngày một tăng vào dịp cuối tuần, đời sống của người dân Bru-Vân Kiều nơi đây từng đối mặt nhiều thách thức do thiếu sinh kế ổn định. Địa hình vùng cao hiểm trở, giao thông chia cắt khiến hoạt động sản xuất nông nghiệp truyền thống gặp nhiều rào cản. Nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá vốn bị “ngủ quên” giữa rừng sâu, chưa thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế thực tế để cải thiện đời sống người dân.

Việc khai thác du lịch trước đây mang tính tự phát, thiếu quy hoạch bài bản khiến trải nghiệm du khách bị hạn chế, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường. Thực trạng này đặt ra bài toán khó cho chính quyền địa phương và cộng đồng: vừa phải đánh thức tiềm năng của dòng thác, vừa bảo tồn nguyên vẹn hệ sinh thái, đồng thời giải quyết sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số nơi vùng biên viễn.

Du lịch cộng đồng mở hướng phát triển bền vững

Để giải quyết khó khăn và khai thác tiềm năng sẵn có, các hộ dân đồng bào Bru-Vân Kiều đã chủ động liên kết thành lập Tổ du lịch cộng đồng thôn Trăng Tà Puồng. Không có nguồn vốn lớn, bà con bắt đầu từ chính sức lao động: tự tay nhặt đá, đổ đất làm đường, chặt lồ ô dựng hàng rào bảo vệ lối đi an toàn và dựng các lán nghỉ mộc mạc bằng tre, nứa, lá rừng thân thiện môi trường. Đến nay, ven hồ đã có hơn chục lán trại phục vụ du khách nghỉ ngơi, thư giãn và thưởng ngoạn cảnh sắc.

Mô hình tự quản này nhanh chóng mang lại hiệu quả thiết thực, cải thiện rõ rệt đời sống kinh tế cho bà con. Anh Hồ Văn Giỏi, Tổ trưởng Tổ du lịch cộng đồng thôn Trăng Tà Puồng chia sẻ: Hiện tại có mười sáu hộ gia đình tham gia làm du lịch, mỗi năm từ tháng ba bà con lại cùng nhau chuẩn bị cơ sở vật chất để đón khách trong mùa hè. Lợi nhuận được chia đều, trung bình mỗi hộ có thêm khoảng bốn triệu đồng mỗi tháng, đây là nguồn thu nhập đáng kể đối với người dân vùng cao.

Không chỉ nâng cao thu nhập, mô hình du lịch sinh thái cộng đồng còn góp phần quan trọng trong việc giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Du khách đến đây không chỉ được hòa mình vào làn nước mát mà còn trải nghiệm đời sống văn hóa đặc sắc, thưởng thức các món ăn dân dã bày trên mẹt tre như măng rừng, ngọn mây, cá khe nướng, gà nướng và xôi nếp nương dẻo thơm. Sự chân thành, mộc mạc của đồng bào vùng cao đã tạo nên dấu ấn sâu đậm trong lòng du khách.

Sự hài lòng của du khách chính là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn của mô hình kinh tế này. Chị Lê Thanh Tú, một du khách đến từ Cam Lộ bày tỏ: Tôi đặc biệt ấn tượng với cảnh sắc nguyên sơ và ẩm thực độc đáo nơi đây. Sự mộc mạc, chân tình của người dân bản địa cùng cách phục vụ giản dị nhưng thân thiện đã để lại cho tôi nhiều kỷ niệm đẹp, mở ra góc nhìn mới về du lịch vùng cao đầy tiềm năng.

Trong tương lai, việc kết nối liên tuyến thác Tà Puồng với các danh thắng và di tích lịch sử lân cận như động Brai, đèo Sa Mù sẽ tạo nên chuỗi trải nghiệm phong phú. Sự đồng hành của các doanh nghiệp lữ hành cùng chính sách hỗ trợ vốn và đào tạo kỹ năng chuyên nghiệp sẽ giúp “viên ngọc xanh” tỏa sáng bền vững. Từ đó, không chỉ bảo vệ thiên nhiên Trường Sơn mà còn biến nơi đây thành sinh kế lâu dài, giúp con người và đại ngàn cùng phát triển hài hòa, bền vững.