Du lịch đô thị đối mặt thách thức làm mới trải nghiệm

Dù tiếp tục duy trì vị thế là cửa ngõ hàng không lớn nhất cả nước với hơn 16,3 triệu lượt khách, du lịch TP.HCM vẫn đứng trước bài toán kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách. Thực tế cho thấy, nếu chỉ dựa vào các điểm tham quan truyền thống, đô thị lớn nhất Việt Nam sẽ khó tạo ra đột phá trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Vì vậy, ngành du lịch thành phố cần những động lực mới đủ mạnh để chuyển mình từ một trung tâm trung chuyển đơn thuần trở thành điểm đến giàu trải nghiệm văn hóa và dịch vụ chất lượng cao.

Trong phiên họp đánh giá kinh tế - xã hội vừa qua, các báo cáo cho thấy nhu cầu của du khách đang dịch chuyển mạnh sang xu hướng du lịch nội đô và khám phá về đêm. Theo ông Phạm Huy Bình, Giám đốc Sở Du lịch, dù TP.HCM đã đón 4,8 triệu lượt khách quốc tế và 19,2 triệu lượt khách nội địa, dư địa phát triển vẫn còn rất lớn ở mảng du lịch cộng đồng và kinh tế đêm. Trước đây, việc thiếu hụt các không gian văn hóa kết nối trực tiếp với đời sống đô thị từng là rào cản khiến sức sáng tạo bị bó hẹp, từ đó đặt ra yêu cầu phải có những thay đổi căn cơ trong cách tiếp cận thị trường.

Bên cạnh đó, áp lực về hạ tầng và môi trường cũng trở thành thách thức không nhỏ đối với quá trình xây dựng thương hiệu du lịch bền vững. Để phục vụ lượng khách khổng lồ, hệ thống giao thông và dịch vụ lưu trú phải luôn vận hành ở công suất cao, đòi hỏi sự đổi mới liên tục về chất lượng nhằm giữ chân dòng khách cao cấp. Điều này buộc TP.HCM phải nhìn nhận lại chiến lược quy hoạch, không chỉ tập trung vào hạ tầng cứng mà còn chú trọng kiến tạo hệ sinh thái văn hóa xuyên suốt từ trung tâm đến các vùng ngoại thành xanh, bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển và bảo tồn.

Thách thức cuối cùng nằm ở quá trình số hóa ngành du lịch để tương thích với xu hướng toàn cầu, khi du khách ngày càng đòi hỏi sự tiện lợi tuyệt đối từ thanh toán đến bản đồ số. Nếu không nhanh chóng hoàn thiện hạ tầng công nghệ, TP.HCM sẽ bỏ lỡ cơ hội tiếp cận nhóm khách hàng trẻ vốn ưa chuộng du lịch thông minh và các dịch vụ tương tác trực tuyến. Đây được xem là nút thắt cần tháo gỡ để TP.HCM bứt phá, khẳng định bản sắc của một đô thị sông nước hiện đại nhưng vẫn mang đậm dấu ấn di sản giữa lòng nền kinh tế năng động và không ngừng biến đổi.

Giải pháp đột phá từ văn hóa và công nghệ số

Để giải quyết những thách thức này, TP.HCM đã triển khai chiến lược lấy văn hóa làm nền tảng và công nghệ làm đòn bẩy phát triển. Điểm nhấn quan trọng là việc khai thác tối đa lợi thế của dòng sông Sài Gòn với hơn 10 triệu lượt khách đường thủy trong 4 tháng qua. Du lịch đường sông cùng các tour ngắm hoàng hôn đã trở thành sản phẩm đặc trưng, góp phần tạo nên diện mạo đô thị sông nước hiện đại. Các không gian ven sông hiện cũng được quy hoạch thành tổ hợp kinh tế đêm, nơi nghệ thuật và ẩm thực giao thoa, mang lại trải nghiệm khác biệt cho du khách.

Song song với đó, TP.HCM đang đẩy nhanh kế hoạch xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh đến năm 2030, đưa văn hóa hiện diện sâu rộng hơn trong đời sống phố phường và các khu dân cư. Những chương trình lễ hội quy mô như diễu hành “Khởi tạo bứt phá - Khát vọng vươn cao” đã cho thấy sức hút mạnh mẽ của các hoạt động cộng đồng trong việc kích cầu du lịch. Việc gắn kết di sản với sáng tạo nghệ thuật không chỉ giúp nâng tầm thương hiệu sản phẩm mà còn góp phần kiến tạo hệ sinh thái du lịch bền vững, qua đó nâng cao tỉ lệ khách quay trở lại thành phố trong tương lai.

Về hạ tầng, giải pháp “du lịch thông minh” đang được cụ thể hóa bằng việc phủ sóng 5G và thí điểm công nghệ 6G tại các khu vực trọng điểm. Điều này không chỉ nâng cao trải nghiệm của du khách mà còn thúc đẩy dòng vốn FDI từ các tập đoàn lớn như NVIDIA hay Intel. Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh nhận định, đà tăng trưởng này sẽ trở thành nền tảng để hiện thực hóa đề án 12 khu công nghệ số tập trung. Đây sẽ là nơi công nghệ và dịch vụ cộng hưởng, góp phần đưa kinh tế số đóng góp đáng kể vào GRDP và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế cho toàn ngành.

Bên cạnh đó, định hướng phát triển du lịch sinh thái tại các huyện ngoại thành được xem là lời giải cho bài toán xanh hóa đô thị và đa dạng hóa sản phẩm du lịch. Những vùng vườn cây trái đang được đầu tư theo hướng nông nghiệp công nghệ cao kết hợp du lịch trải nghiệm, tạo ra các sản phẩm OCOP chất lượng gắn với thương hiệu địa phương. Sự kết hợp hài hòa giữa hạ tầng giao thông hiện đại, hạ tầng số tiên phong và không gian văn hóa giàu chiều sâu đang giúp TP.HCM tự tin hướng tới các sự kiện quốc tế lớn như ITE HCMC 2026, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế của một điểm đến sáng tạo mang tầm toàn cầu.