Cao Bằng đi tìm lời giải cho bài toán tăng trưởng xanh

Theo Báo Cao Bằng, toàn tỉnh đã đón hơn 2,54 triệu lượt khách trong năm 2025, mang về doanh thu ấn tượng 2.524 tỷ đồng. Những con số này không chỉ là minh chứng cho sức phục hồi mạnh mẽ sau đại dịch mà còn mở ra một chương mới cho ngành kinh tế xanh nơi miền biên viễn. Tuy nhiên, khi nhìn vào bản đồ du lịch, vấn đề đặt ra không còn là địa phương đang sở hữu những gì, mà là cách kể câu chuyện di sản ra sao để du khách ở lại lâu hơn và chi tiêu nhiều hơn. Thực tế, sức hấp dẫn của vùng đất này nằm ở nhịp sống chậm, cảnh sắc nguyên sơ giúp con người chạm vào không gian hùng vĩ nhưng cũng đầy thơ mộn.

Lợi thế của Cao Bằng là sự tích hợp đa dạng giữa 271 di tích và hơn 300 di sản văn hóa phi vật thể. Đặc biệt, nghi lễ Then của người Tày đã được UNESCO vinh danh, tạo nên một thương hiệu nhận diện mang tầm quốc tế. Dẫu vậy, thách thức hiện nay là phải làm sao để những giá trị tĩnh ấy trở thành động lực tăng trưởng động. Tỉnh đang từng bước định hình lại các dòng sản phẩm đặc thù như du lịch Công viên địa chất toàn cầu, du lịch biên giới và du lịch mạo hiểm. Đây là những hướng đi nhằm tháo gỡ điểm nghẽn về tính đơn điệu của sản phẩm, hướng tới mục tiêu kéo dài thời gian lưu trú của khách du lịch.

Trong tiến trình đó, vai trò của người dân bản địa được xác lập là chủ thể quan trọng nhất. Chị Đoàn Thị Nga, một du khách đến từ Hà Nội, hào hứng chia sẻ rằng Cao Bằng giữ chân chị không chỉ bằng vẻ đẹp kỳ vĩ của thác nước hay hang động mà còn bởi chiều sâu văn hóa của các dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao. Sự giao thoa giữa thiên nhiên và con người tạo nên một sức hút vô hình nhưng bền bỉ. Nếu các danh thắng như thác Bản Giốc hay động Ngườm Ngao là bộ mặt của ngành du lịch, thì chính hơi thở cuộc sống tại các bản làng mới là yếu tố tạo nên sự gắn kết tâm hồn giữa du khách và điểm đến.

Để nâng tầm thương hiệu, việc chuẩn hóa dịch vụ và đào tạo nguồn nhân lực tại chỗ là yêu cầu cấp thiết. Năm 2025, ngành du lịch địa phương đã tập trung tổ chức các lớp tập huấn về nghiệp vụ và chuyển đổi số cho người dân. Điều này giúp họ không chỉ là những người làm nông nghiệp đơn thuần mà trở thành những đại sứ văn hóa thực thụ. Sự chuyển dịch này giúp giải quyết bài toán sinh kế bền vững, khi lợi ích kinh tế được gắn chặt với ý thức bảo tồn di sản. Khi mỗi người dân hiểu được giá trị của chính mảnh đất mình đang sống, họ sẽ có động lực để nâng cao chất lượng phục vụ du khách một cách chuyên nghiệp và tận tâm nhất.

Chuẩn hóa chuỗi sản phẩm và số hóa trải nghiệm thực tế

Để giải quyết triệt để các hạn chế, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Quốc Trung khẳng định cần giải quyết đồng bộ ba vấn đề then chốt: giữ gMô hình farmstay xanh mát thúc đẩy xu hướng du lịch "chữa lành", mang đến cho du khách những trải nghiệm nghỉ dưỡng thuần tự nhiên.ản sắc, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm sinh kế. Ngành đang chủ động tham mưu hoàn thiện hạ tầng giao thông, đồng thời chuẩn hóa hệ thống sản phẩm theo hướng xanh và thông minh. Mục tiêu là biến các điểm đến nổi tiếng thành những mắt xích trong một chuỗi cung ứng dịch vụ khép kín. Khi thác Bản Giốc hay Pác Bó được kết nối chặt chẽ với các bản du lịch cộng đồng, du khách sẽ có một hành trình xuyên suốt, từ đó kích thích nhu cầu trải nghiệm và mua sắm các sản phẩm OCOP địa phương.

Min chứng rõ nét nhất cho tư duy phát triển này là sự thay đổi tại các làng nghề truyền thống. Chị Hoàng Thị Kính, người dân tộc Nùng tại xóm Phja Thắp, chia sẻ rằng nhờ du lịch mà nghề làm hương lâu đời đã có thêm sức sống mới. Giờ đây, bà con không chỉ bán sản phẩm thô mà còn học cách giới thiệu quy trình sản xuất, mời gọi du khách cùng tham gia trải nghiệm se hương thủ công. Những mô hình homestay kết hợp làng nghề như của gia đình chị Kính giúp du khách cảm nhận được giá trị của sự lao động và hương thơm tự nhiên, tạo nên những kỷ niệm đáng nhớ mà không một công nghệ nào có thể thay thế được.

Bên cạnh đó, xu hướng du lịch "chữa lành" thông qua các mô hình farmstay cũng đang được đẩy mạnh tại xã Đàm Thủy. Những điểm đến như Farm Nasan hay Lan’s Nùng homestay cho thấy hiệu quả của việc kết hợp nông nghiệp với nghỉ dưỡng. Tại đây, du khách được tham gia trực tiếp vào quy trình sản xuất của người nông dân, tận hưởng không gian xanh và nhịp sống bình dị giữa núi rừng. Đây chính là lời giải cho bài toán đa dạng hóa sản phẩm du lịch, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về những chuyến đi mang tính trải nghiệm thực chất và thân thiện với môi trường tự nhiên xung quanh.

Một mắt xích không thể thiếu trong chiến lược phát triển năm 2026 chính là chuyển đổi số. Với sự ra đời của Cổng du lịch thông minh và ứng dụng Cao Bang Tourist, mọi rào cản về khoảng cách địa lý và thông tin dần được xóa bỏ. Du khách hiện có thể dễ dàng tra cứu bản đồ, đặt dịch vụ và thanh toán điện tử chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Công nghệ thực tế ảo và du lịch 3D cũng giúp quảng bá hình ảnh di sản một cách trực quan, sinh động hơn. Sự kết hợp giữa nét văn hóa truyền thống ngàn đời và công nghệ hiện đại đã tạo nên một diện mạo mới cho Cao Bằng, đưa vùng đất này trở thành miền di sản xanh đáng nhớ trên bản đồ du lịch.

Tầm nhìn tương lai của du lịch Cao Bằng là lấy chất lượng làm thước đo và lấy trải nghiệm làm trọng tâm. Khi hạ tầng được đầu tư bài bản và cộng đồng được hưởng lợi trực tiếp từ dòng khách du lịch, sức cạnh tranh của địa phương sẽ được nâng lên tầm cao mới. Việc tháo gỡ các điểm nghẽn về nhân lực và liên kết thị trường không chỉ là nhiệm vụ của ngành du lịch mà là sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và doanh nghiệp. Với hướng đi đúng đắn, Cao Bằng sẽ không chỉ thu hút khách bằng những gì thiên nhiên ban tặng, mà còn bằng chính sự tử tế, chuyên nghiệp và những câu chuyện văn hóa đầy mê hoặc trong mỗi hành trình khám phá.