Được mệnh danh là bảo vật của nghệ thuật cải lương

NSND Bạch Tuyết (tên khai sinh Nguyễn Thị Bạch Tuyết, sinh năm 1945 tại An Giang) là một trong những gương mặt đặc biệt của sân khấu cải lương Việt Nam.

Mồ côi mẹ từ năm 9 tuổi, sống trong hoàn cảnh gia đình có nhiều thay đổi khi cha đi bước nữa, tuổi thơ của Bạch Tuyết gắn với cảm giác cô đơn, lạc lõng. Ở tuổi 14, bà từng có giai đoạn nổi loạn, tham gia nhóm bạn đua xe, nghịch ngợm.

Sau đó, gia đình đưa bà vào trường nội trú. Tại đây, năng khiếu nghệ thuật dần được định hình khi bà tham gia ca hát, ngâm thơ và được thầy cô khuyến khích trình diễn các ca khúc tân nhạc như “Nắng đẹp miền Nam”, “Làng tôi”, “Tiếng còi trong sương đêm”.

Nghệ sĩ Thanh Nga là người giúp bà mở rộng cánh cửa đến với cải lương. Một lần, Bạch Tuyết cố gắng chen chân xin tấm ảnh của Thanh Nga sau đêm diễn, cô bé 14 tuổi với đôi mắt sáng, khuôn mặt bầu bĩnh được "nữ hoàng sân khấu" để ý.

Nghệ sĩ Thanh Nga khuyên Bạch Tuyết theo đuổi cải lương, nhận định gương mặt của bà phù hợp với sân khấu và có tiềm năng tạo dựng tên tuổi. Sau đó, Bạch Tuyết bước chân vào con đường ca xướng, được soạn giả Điêu Huyền - cha nuôi lúc đó, giới thiệu vào đoàn Kiên Giang.

Bước ngoặt lớn đến năm 17 tuổi khi bà được giao vai chính trong vở “Lá thắm chỉ hồng” do đào chính vắng mặt đột xuất. Vai diễn cô lái đò Lệ Chi giúp Bạch Tuyết gây chú ý với chất giọng thổ pha kim và lối diễn xuất linh hoạt. Thành công này đưa bà trở thành hiện tượng trên sân khấu chỉ sau một đêm, đồng thời được danh ca Út Trà Ôn mời về đoàn Thống Nhất.

Năm 1963, bà nhận danh hiệu Diễn viên triển vọng, đứng cùng các nghệ sĩ nổi bật như Tấn Tài và Diệp Lang.

Trong sự nghiệp, NSND Bạch Tuyết hợp tác với nhiều nghệ sĩ tên tuổi: Thanh Sang, Phương Quang, Ngọc Giàu, Hồng Nga, Phượng Liên, Lệ Thủy, Minh Phụng, Minh Vương…

Đáng chú ý, sự kết hợp với Hùng Cường tạo nên một trong những cặp đôi ăn ý nhất sân khấu cải lương, từng được khán giả gọi là “cặp sóng thần” trong giai đoạn hoàng kim.

Đằng sau sự nghiệp nghệ thuật là những giai đoạn khó khăn về tâm lý. Trong một lần trả lời Báo Dân trí, NSND Bạch Tuyết thú nhận bà từng 3 lần tìm đến cái chết vì những lý do rất "lãng xẹt".

Tổn thương tâm lý của bà có từ khi mẹ mất vì tai nạn giao thông, bà luôn day dứt suy nghĩ: “Mẹ đã mất mình còn sống để làm gì?”. Bạch Tuyết cho biết đã thay đổi cách nhìn nhận, coi việc sống tử tế, giữ gìn bản thân và cống hiến cho nghệ thuật là cách báo hiếu cha mẹ.

2 lần dang dở hôn nhân

NSND Bạch Tuyết và danh thủ Phạm Huỳnh Tam Lang từng là cặp đôi "trai tài gái sắc" nức tiếng Sài Gòn. Trong chương trình “Gõ cửa thăm nhà” năm 2020, nữ NSND đã chia sẻ về mối tình đẹp này.

Ngày ấy, Bạch Tuyết là đào chính trong các vở diễn của đoàn Dạ Lý Hương, được nhiều người mến mộ. Năm 1966, cầu thủ Tam Lang ngỏ lời làm quen và chinh phục được trái tim nghệ sĩ. Một năm sau, hai người kết hôn. Bà miêu tả danh thủ Tam Lang là người đàn ông rất tốt.

"Tôi không thể chê anh ở điểm nào. Chồng cũ của tôi khi đó là một bậc đại trượng phu, sống rất đàn ông và rộng lượng", NSND Bạch Tuyết nói. Nhưng sau một thời gian chung sống, họ buộc phải chia tay vì NSND Bạch Tuyết không sinh được con trai nối dõi cho nhà chồng.

Năm 1974, NSND Bạch Tuyết tình cờ gặp gỡ người chồng thứ 2 - một người đàn ông Việt kiều sống tại Pháp. Trong chương trình Phụ nữ quyền năng năm 2021, nghệ sĩ Bạch Tuyết kể, ban đầu bà không biết đối phương là tỷ phú, chỉ khi sống với nhau 6 tháng bà mới hay. Đó cũng là lúc nghệ sĩ phát hiện mình mang bầu.

Dẫu vậy, vợ chồng nghệ sĩ cũng không thể đồng hành cùng nhau đến cuối đời. NSND Bạch Tuyết không nói về nguyên nhân tan vỡ cuộc hôn nhân thứ 2. Hiện con trai bà - Valery Bauduin Bảo Giang, đã trưởng thành, sinh sống tại Mỹ, có gia đình riêng.

Tiến sĩ cải lương đầu tiên của Việt Nam

Bên cạnh sự nghiệp nghệ thuật đình đám, NSND Bạch Tuyết còn nổi tiếng là một người hiếu học. Bà là Tiến sĩ Nghệ thuật học đầu tiên của chuyên ngành cải lương Việt Nam.

Năm 1988, khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp, NSND Bạch Tuyết quyết định sang Bulgaria học tại Viện Hàn lâm Sân khấu và Điện ảnh Sofia, tốt nghiệp chuyên ngành đạo diễn.

Giai đoạn 1991-1995, bà tiếp tục theo học tại Viện Nghệ thuật kịch Hoàng gia Anh (RADA), hoàn thành chương trình gồm 10 bộ môn với tổng thời lượng 124 giờ. Tháng 10/1995, bà bảo vệ luận án “Sự thích nghi của nghệ thuật sân khấu dân tộc cổ truyền của các quốc gia Đông Nam Á” và được Hội đồng chấm luận án thông qua.

Đến năm 2024, thông tin liên quan đến bằng cấp Tiến sĩ của NSND Bạch Tuyết gây xôn xao dư luận vì một số người nghi ngờ bằng của bà là "giả" hoặc chỉ là bằng danh dự. Nguyên nhân vì có một số người nói không tìm thấy tên nữ nghệ sĩ trong danh sách cựu sinh viên của RADA.

Trước thông tin này, phía nghệ sĩ đã công bố các tài liệu gồm văn bằng do Viện trưởng Nicolas Barter ký, chứng nhận chương trình học và quyết định cấp bằng từ phía Bulgaria.

Sau khi bà hoàn thành bảo vệ luận án, Đại sứ quán Việt Nam tại London đã có công văn gửi về báo cáo Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Thành ủy TP. HCM, xác nhận trong thời gian ở London, nghệ sĩ Bạch Tuyết có liên hệ thường xuyên với đại sứ quán, nghiên cứu nghiêm túc và quan hệ tốt với nhà trường. Sau khi về nước, NSND Bạch Tuyết đã gửi báo cáo quá trình học tập, bảo vệ luận án ra Bộ Văn hóa - Thông tin lúc bấy giờ, Thành ủy TP. HCM, Sở Văn hóa - Thông tin TP. HCM, Hội Sân khấu TP. HCM; gửi luận án đến Tổng thư ký Hội Sân khấu thời điểm ấy.

Vì đồng bảo vệ luận án ở cả Viện Sân khấu và Điện ảnh quốc gia Sofia nên Viện này đã trao bằng Tiến sĩ (số 24248) vào ngày 15/8/1996 cho nghệ sĩ Bạch Tuyết.

Trong bài viết trên trang cá nhân, NSND Bạch Tuyết đích thân lên tiếng với công chúng kể từ lúc xảy ra ồn ào về tấm bằng Tiến sĩ. Theo đó, NSND Bạch Tuyết khẳng định, đời bà chỉ duy nhất là hát cải lương. Bà cho biết việc có được cơ hội học tập, tìm hiểu, bồi bổ thêm tri thức ở bất kỳ đâu, dưới hình thức nào cũng là nhằm mục tiêu sau cùng, trên hết để bà phụng sự cải lương. Từ đó, phục vụ khán giả, bày tỏ lòng biết ơn Tổ nghề, lòng tự hào về văn hóa dân tộc của một công dân, một nghệ sĩ.

NSND Bạch Tuyết có tên trong danh sách "50 Over 50" - 50 phụ nữ châu Á có tầm ảnh hưởng năm 2024 của Forbes.

Ở tuổi U80, NSND Bạch Tuyết vẫn duy trì cường độ làm việc đều đặn. Mỗi ngày, bà dành khoảng 4 giờ để học tập, cập nhật thông tin và theo dõi xu hướng nghệ thuật. Thành thạo nhiều ngoại ngữ, bà tham gia giảng dạy, làm giám khảo và đồng hành cùng các dự án nghệ thuật.

Đáng chú ý là các thử nghiệm kết hợp cải lương với âm nhạc hiện đại. Bà hợp tác với ca sĩ Hoàng Dũng trong dự án “Về nghe mẹ ru”, đồng thời làm việc cùng rapper Wowy trong sản phẩm “Tia sáng cuối cùng”.

Bên cạnh đó, bà xây dựng kênh YouTube cá nhân nhằm tiếp cận khán giả trẻ, chuyển thể cải lương từ các ca khúc đương đại, tìm hướng đưa loại hình nghệ thuật này thích ứng với thị hiếu mới.

Hiện NSND Bạch Tuyết sống tại Thủ Đức (TP. HCM), trong một căn biệt thự rộng hơn 1.200m². Được biết, căn biệt thự có hồ bơi, vườn hoa bao quanh được nữ nghệ sĩ tự tay lên ý tưởng và hoàn công vào năm 2015.

Ước tính giá căn biệt thự này trị giá hàng chục tỷ đồng, thậm chí có một số thông tin chia sẻ giá căn biệt thự này được thẩm định gần 100 tỷ đồng và đây cũng chỉ là một trong số tài sản mà NSND Bạch Tuyết sở hữu.

Sau nhiều biến động, bà lựa chọn cuộc sống độc thân, tập trung cho hoạt động nghệ thuật và nghiên cứu.